કેન્દ્ર સરકારે 2027ની વસ્તી ગણતરી માટે એક જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. ગુરુવારે જાહેર કરાયેલા આ જાહેરનામામાં રહેઠાણ, પરિવાર અને વાહનો સંબંધિત 33 પ્રશ્નોની યાદી છે. વસ્તી ગણતરી દરમિયાન પરિવારના સૌથી વૃદ્ધ સભ્યને આ માહિતી આપવાની રહેશે. વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં પૂર્ણ થશે. પ્રથમ તબક્કો એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે શરૂ થશે. બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી 2027માં શરૂ થશે. પ્રથમ તબક્કામાં ઘરોની યાદીઓ અને સંબંધિત ડેટાનું સંકલન કરવામાં આવશે. બીજા તબક્કામાં વસ્તી ગણતરી કરવામાં આવશે.
પ્રથમ અને બીજા તબક્કામાં શું કરવામાં આવશે?
ભારત સરકારે 2027ની વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા માટે એક પ્રશ્નાવલી બહાર પાડી છે: ઘરની યાદી અને ઘરની ગણતરી. તે દરેક ઘર, મકાન અને સંસ્થાની વિગતો રેકોર્ડ કરશે. ઘર પાકું છે કે કાચું, તેમાં પાણી, વીજળી અને શૌચાલય જેવી સુવિધાઓ છે કે નહીં, અને મકાન રહેણાંક છે કે કોમર્શિયલ છે કે નહીં તે જેવી માહિતી નોંધવામાં આવશે. બીજા તબક્કા માટે પ્રશ્નાવલી, એટલે કે વસ્તી ગણતરી પછીથી બહાર પાડવામાં આવશે. ઉંમર, લિંગ, શિક્ષણ, રોજગાર, ભાષા અને ધર્મ જેવી માહિતી રેકોર્ડ કરવામાં આવશે.
વસ્તી ગણતરી 2021 માટે નિર્ધારિત હતી, પરંતુ તે 2027માં પૂર્ણ થશે.
અગાઉ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 8 જાન્યુઆરીએ જાહેરાત કરી હતી કે 2027ની વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આ કાર્ય 30 દિવસની અંદર પૂર્ણ કરશે. વધુમાં સરકારે જણાવ્યું છે કે રહેવાસીઓને ઘર યાદી પ્રક્રિયા શરૂ થાય તેના 15 દિવસ પહેલા તેમની માહિતી સબમિટ કરવાની તક આપવામાં આવશે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે કોવિડ-19 મહામારીના કારણે વસ્તી ગણતરી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. તે 2021માં પૂર્ણ થવાનું હતું પરંતુ હવે 2027માં પૂર્ણ થશે.
વસ્તી ગણતરી પેપરલેસ હશે, ડેટા ડિજિટાઇઝ્ડ કરવામાં આવશે.
સરકારે જાહેરાત કરી છે કે વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હશે. ત્રીસ લાખ કર્મચારીઓ મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરશે. મોબાઇલ એપ્લિકેશન, પોર્ટલ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ટ્રાન્સફર વસ્તી ગણતરીને પેપરલેસ બનાવશે. આ એપ્લિકેશન એન્ડ્રોઇડ અને iOS બંને ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ પર ઉપલબ્ધ રહેશે.
આ 33 સવાલો પૂછવામાં આવશે?
મકાન નંબર (શહેર અથવા સ્થાનિક સત્તામંડળ અથવા વસ્તી ગણતરી નંબર)વસ્તી ગણતરી ઘર નંબરવસ્તી ગણતરી ઘરના ફ્લોરમાં વપરાતી મુખ્ય સામગ્રીવસ્તી ગણતરી ઘરની દિવાલમાં વપરાતી મુખ્ય સામગ્રીવસ્તી ગણતરી ઘરની છતમાં વપરાતી મુખ્ય સામગ્રીવસ્તી ગણતરી ઘરનો ઉપયોગવસ્તી ગણતરી ઘરની સ્થિતિ
પરિવાર નંબરઘરમાં સામાન્ય રીતે રહેતા વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યાઘરના વડાનું નામઘરના વડાની જાતિઘરના વડા અનુસૂચિત જાતિ/અનુસૂચિત જનજાતિ/અન્યનો છે કે કેમઘરની માલિકીનો દરજ્જોઘરમાં રહેવા માટે ઉપલબ્ધ રૂમની સંખ્યાઘરમાં રહેતા પરિણીત યુગલોની સંખ્યાપીવાના પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોતપીવાના પાણીના સ્ત્રોતની ઉપલબ્ધતાપ્રકાશનો મુખ્ય સ્ત્રોતશૌચાલયની ઉપલબ્ધતાશૌચાલયનો પ્રકારગટર બાથરૂમની ઉપલબ્ધતારસોડાની ઉપલબ્ધતા અને LPG/PNG કનેક્શનરસોઈ માટે વપરાતું મુખ્ય બળતણરેડિયો/ટ્રાન્ઝિસ્ટરટેલિવિઝનઇન્ટરનેટ સુવિધાલેપટોપ/કોમ્પ્યુટરટેલિફોન/મોબાઇલ ફોન/સ્માર્ટફોન ફોનસાયકલ/સ્કૂટર/મોટરસાયકલ/મોપેડકાર/જીપ/વાનઘર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતું મુખ્ય અનાજમોબાઇલ નંબર (માત્ર વસ્તી ગણતરી સંબંધિત સંદેશાવ્યવહાર માટે)