દેશમાં આજથી વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો શરૂ થશે. પ્રથમ તબક્કામાં 33 પ્રશ્નોના સેટથી ઘરો અને પરિવારો વિશે માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે. પ્રથમ વખત વસ્તી ગણતરી ડિજિટલ રીતે હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં વેબ પોર્ટલ મારફતે સેલ્ફ એન્યુમરેશનનો ઓપ્શન થશે. સર્વેક્ષણ પહેલાં લોકો તેમની માહિતી ઓનલાઈન દાખલ કરી શકશે.
રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા સ્થાપિત સમયપત્રક અનુસાર, આ મહિનાની કવાયત 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. સરકારે 2027ની વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા - ઘરયાદી અને ગૃહ ગણતરી (HLO) દરમિયાન પૂછવા માટે 33 પ્રશ્નોનો સમૂહ બહાર પાડ્યો છે. આ વસ્તી ગણતરી 2021માં હાથ ધરવામાં આવવાની હતી પરંતુ કોવિડને કારણે તે હાથ ધરવામાં આવી શકી ન હતી તેથી આ વસ્તી ગણતરી હવે હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. આ કાર્ય લગભગ એક વર્ષ સુધી ચાલુ રહેશે.
આ વસ્તી ગણતરી કેવી રીતે હાથ ધરવામાં આવશે?
વસ્તીગણતરીના વર્કરો મકાન નંબર (મ્યુનિસિપલ અથવા સ્થાનિક સત્તામંડળ અથવા વસ્તી ગણતરી નંબર), વસ્તી ગણતરી ઘર નંબર અને ફ્લોર, દિવાલો અને છતના બાંધકામમાં વપરાતી મુખ્ય સામગ્રી જેવી માહિતી એકત્રિત કરશે. તેઓ ઘરનો ઉપયોગ અને સ્થિતિ પણ રેકોર્ડ કરશે અને તેને ઘર નંબર પણ આપશે.
વસ્તી ગણતરી અધિકારીઓ ઘરમાં રહેતા કુલ લોકોની સંખ્યા, ઘરના વડાનું નામ અને લિંગ, શું ઘરનો વડા અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અથવા અન્ય કોઈપણ શ્રેણીનો છે, ઘરની માલિકી, રહેવાના રૂમની સંખ્યા અને ઘરમાં પરિણીત કપલ્સની સંખ્યાની માહિતી પણ એકત્રિત કરશે.
વસ્તી ગણતરી અધિકારીઓ સુવિધાઓ અને સંપત્તિઓ વિશે પણ માહિતી એકત્રિત કરશે, જેમાં પીવાના પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત અને ઉપલબ્ધતા, પ્રકાશનો સ્ત્રોત, શૌચાલય સુવિધાઓ અને પ્રકાર, ગંદા પાણીના નિકાલ, સ્નાન અને રસોડાની સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા, LPG/PNG કનેક્શન અને મુખ્ય રસોઈ ઇંધણનો સમાવેશ થાય છે.
રેડિયો, ટેલિવિઝન, ઇન્ટરનેટ, લેપટોપ/કોમ્પ્યુટર, ટેલિફોન/મોબાઇલ/સ્માર્ટફોન, સાયકલ/સ્કૂટર/મોટરસાયકલ/મોપેડ, અને કાર/જીપ/વાન જેવી વસ્તુઓની માલિકી સંબંધિત ડેટા, તેમજ મુખ્ય વપરાશમાં લેવાયેલા અનાજ અને વસ્તી ગણતરી સંબંધિત સંદેશાવ્યવહાર માટે મોબાઇલ નંબર એકત્રિત કરવામાં આવશે.
નાગરિકો તેમના સંબંધિત રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ઘરગણતરી શરૂ થાય તે પહેલાં 15 દિવસના સમયગાળા દરમિયાન 16 ભાષાઓમાં સ્વ-ગણતરી દ્વારા માહિતી પ્રદાન કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે NDMC અને દિલ્હી કેન્ટોનમેન્ટ વિસ્તારોમાં જ્યાં ઘરગણતરી 16 એપ્રિલથી 15 મે સુધી સુનિશ્ચિત થયેલ છે, સ્વ-ગણતરી 1 એપ્રિલથી 15 એપ્રિલ સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે.
સ્વ-ગણતરી કરવા માટે ઘરના વડા અથવા કોઈપણ સભ્ય તેમના મોબાઇલ નંબર અને અન્ય મૂળભૂત વિગતોનો ઉપયોગ કરીને સત્તાવાર પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવી શકે છે, જિલ્લો પસંદ કરી શકે છે, નકશા પર ઘરગથ્થુ સ્થાન ચિહ્નિત કરી શકે છે અને તેમની સુવિધા મુજબ માહિતી સબમિટ કરી શકે છે. એક અનન્ય 16-અંકનો સ્વ-ગણતરી ID જનરેટ કરવામાં આવશે, જે ચકાસણી માટે ક્ષેત્ર મુલાકાત દરમિયાન ગણતરીકર્તા સાથે શેર કરવું ફરજિયાત રહેશે. નાગરિકો ચકાસણી ક્ષેત્ર મુલાકાત દરમિયાન સુધારા કરી શકે છે આ વિકલ્પ નોંધપાત્ર સમય બચાવશે. વ્યક્તિગત ડેટા ગુપ્ત રહેશે અને કોર્ટમાં અથવા સરકારી લાભો મેળવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.
સ્વ-ગણતરી કેવી રીતે કરવી?
આ વસ્તી ગણતરીની સૌથી મોટી વિશેષતા સ્વ-ગણતરી છે, જેનો અર્થ એ છે કે લોકો તેમના ઘરેથી આરામથી વેબ પોર્ટલ દ્વારા 16 ભાષાઓમાં પોતાની માહિતી દાખલ કરી શકશે. ડોર-ટુ-ડોર સર્વે શરૂ થાય તે પહેલાં, તમારી પાસે તમારી માહિતી ઓનલાઈન ભરવા માટે 15 દિવસનો સમય હશે. આ કરવા માટે, તમારે તમારા મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ કરીને પોર્ટલમાં લોગ ઇન કરવું પડશે અને ગણતરીકર્તાને માહિતી ભર્યા પછી જનરેટ થયેલ સ્વ-ગણતરી ID (SE ID) બતાવવો પડશે.
સૌપ્રથમ, https://se.census.gov.in પર SE પોર્ટલની મુલાકાત લો.તમારા મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ કરીને લોગ ઇન કરો અને નકશા પર સ્થાન ચિહ્નિત કરો.આ પછી તમારા પરિવારની વિગતો ભરો અને માહિતી સબમિટ કરો.SE ID મેળવો, ગણતરીકર્તાને SE ID પ્રદાન કરો.
સ્વતંત્રતા પછી 8મી વસ્તી ગણતરી
આઝાદી પછી આ આઠમી વસ્તી ગણતરી છે. છેલ્લી 2011માં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત છે અને તેની માહિતી RTI દ્વારા પણ જાહેર કરવામાં આવશે નહીં. રાજ્ય સરકારનું તંત્ર આ વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયા હાથ ધરશે. આ વસ્તી ગણતરી ગૃહમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવશે, જેમનું મંત્રાલય રાજ્યના મુખ્ય સચિવને સૂચનાઓ જાહેર કરશે.