પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે વિશ્વભરમાં ઊર્જા પુરવઠા અંગે ચિંતા વધી રહી છે, પરંતુ ભારત સરકારે સમયસર પગલું ભર્યું છે. સરકાર LNG માટે આશરે ₹600 કરોડનું યુદ્ધ ભંડોળ તૈયાર કરી રહી છે, જેનાથી જરૂર પડ્યે તાત્કાલિક ગેસ ખરીદી શકાય છે. પ્રાથમિક હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે, દેશમાં ખાતર પ્લાન્ટોને ગેસની અછતનો સામનો ન કરવો પડે અને ઉત્પાદન અવિરત રહે.
ખાતરના ઉત્પાદન માટે ગેસ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો ગેસનો પુરવઠો ઓછો થાય છે, તો તેની સીધી અસર ખેતી અને ખેડૂતો પર પડી શકે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે કોઈપણ અચાનક અછતને ઝડપથી પહોંચી વળવા માટે આ ભંડોળ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ચિંતા કેમ વધી?ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને કારણે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસ અનિશ્ચિતતા વધી છે. આ માર્ગ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ત્યાં કોઈપણ વિક્ષેપ ગેસ પુરવઠાને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, જો આ તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો ગેસની ઉપલબ્ધતા 70% થી ઘટીને 50-60% થઈ શકે છે. પરિણામે, કિંમતોમાં તીવ્ર વધારો થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશો પર પડી શકે છે.
LNG ના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો શક્ય છેઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, એશિયામાં LNG (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) ના ભાવમાં 40% સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે, ગેસ ખરીદવો વધુ મોંઘો થશે અને ઉત્પાદન ખર્ચ પણ વધશે. જોકે, આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે સરકાર યુદ્ધની તૈયારી કરી રહી છે. આનાથી સ્પોટ માર્કેટથી તરત જ ગેસ ખરીદી સપ્લાયને સ્થિર સ્થિર રાખી શકાય.
ખાતર પ્લાન્ટ્સને નોંધપાત્ર ટેકો મળશેહાલમાં, ભારતના યુરિયા પ્લાન્ટ લાંબા ગાળાના કરારો દ્વારા તેમની ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ પૂર્ણ કરે છે, જ્યારે થોડો ભાગ સ્પોટ માર્કેટમાંથી ખરીદવામાં આવે છે. જો પુરવઠાની અછત હોય, તો ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે. સરકાર હવે પ્લાન્ટ બંધ ન થાય અને અવિરત ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્પોટ માર્કેટમાંથી વધુ ગેસ ખરીદવાની તૈયારી કરી રહી છે. આનાથી ખેડૂતોને સમયસર ખાતર મળે તે પણ સુનિશ્ચિત થશે.
ખરીફ સિઝન પહેલા મુખ્ય તૈયારીઓખરીફ સિઝન દરમિયાન ભારતમાં ખાતરની માંગ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. આ સમય દરમિયાન, દેશને દર વર્ષે લાખો ટન યુરિયાની જરૂર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ગેસ પુરવઠાને અસર થાય છે, તો ઉત્પાદન ઘટી શકે છે અને આયાત પર નિર્ભરતા વધી શકે છે. સરકાર આ પરિસ્થિતિ ટાળવા માંગે છે અને પહેલાથી જ તૈયારી કરી રહી છે. દેશમાં આશરે 37 યુરિયા પ્લાન્ટ ગેસ પર આધાર રાખે છે, અને આ તેમના ખર્ચનો મોટો હિસ્સો બનાવે છે.
તેની શું અસર થશે?સરકારના આ પગલાથી જનતાને સીધો ફાયદો થશે. ગેસની અછતથી ખાતર ઉત્પાદન પ્રભાવિત થશે નહીં, જેના કારણે કોઈપણ કૃષિ સંકટ ટાળી શકાશે. વધુમાં, અચાનક ભાવ વધારાની અસર મોટાભાગે નિયંત્રિત થશે.