National Flag Disposal Rules: 15 ઓગસ્ટના રોજ આખો દેશ ભારતની સ્વતંત્રતા ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવે છે. દરેક સરકારી કચેરી, શાળા અને કોલેજમાં ધ્વજ ફરકાવવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો તેમના વાહનો, દુકાનો અને ઘરો પર પણ તિરંગો ફરકાવતા હોય છે. જોકે, ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે 15 ઓગસ્ટ પછી નાના કાગળ અને પ્લાસ્ટિકના તિરંગો ઘણી જગ્યાએ, શેરીઓ અને ગટરોમાં બેફામ પડેલા જોવા મળે છે. આવા ગટરોમાં રાષ્ટ્રધ્વજ મળવો દરેક નાગરિકને દુઃખ પહોંચાડે છે. આ ફક્ત આપણા દેશનું અપમાન જ નથી પણ એક ગંભીર કાનૂની ગુનો પણ છે.
જો તમને રસ્તા પર તિરંગો મળે તો તરત જ આ પગલાં લો.
જો તમને ક્યારેય રસ્તા પર અથવા એવી જગ્યાએ પડેલો તિરંગો મળે જ્યાં તેનું અપમાન થઈ રહ્યું હોય તો તમારે સૌથી પહેલા તેને સંપૂર્ણ આદર સાથે ઉપાડવો જોઈએ. તેના પર પગ ન મૂકવાનું ધ્યાન રાખો. ધ્વજ ઉપાડ્યા પછી તેને સ્વચ્છ કપડામાં લપેટીને સુરક્ષિત જગ્યાએ મૂકો. આ પછી તમે ભારતીય ધ્વજ સંહિતાના નિયમો અનુસાર તેનો નિકાલ કરી શકો છો.
ફરિયાદ ક્યાં નોંધાવવી
જો તમને લાગે કે કોઈ વ્યક્તિ, દુકાનદાર અથવા સંગઠને જાણી જોઈને કચરામાં મોટી માત્રામાં તિરંગા ફેંકી રહ્યો છે અથવા તેનું અપમાન કર્યું છે, તો તમે તમારા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈ શકો છો અને તે વ્યક્તિ અથવા સંગઠન વિરુદ્ધ લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. રાષ્ટ્રધ્વજનું અપમાન કરવું એ કાનૂની ગુનો છે. વૈકલ્પિક રીતે, તમે તમારા જિલ્લાના વહીવટી અધિકારી અથવા કલેક્ટર કચેરીના ફરિયાદ સેલમાં તેની જાણ કરી શકો છો.
કાયદો શું કહે છે
ભારતીય કાયદાએ રાષ્ટ્રધ્વજનું સન્માન જાળવવા માટે કડક કાયદા ઘડ્યા છે. રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971 હેઠળ તિરંગાનું અપમાન કરવું, ફાડવું, બાળવું અથવા કચડી નાખવું એ સજાપાત્ર ગુનો છે. જો કોઈ જાહેર સ્થળે અથવા અન્ય કોઈ જગ્યાએ રાષ્ટ્રધ્વજનું ઇરાદાપૂર્વક અપમાન કરે છે અથવા તેનું અપમાન કરે છે, તો તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ અને ભારે દંડની સજા થઈ શકે છે.
ભારતીય ધ્વજ સંહિતા અનુસાર, જો તિરંગો ફાટેલો, ગંદો અથવા અત્યંત ખરાબ સ્થિતિમાં હોય તો તેને ફેંકી દેવો જોઈએ નહીં. ફાટેલા કે ગંદા તિરંગાને ખૂબ જ આદર સાથે સ્વચ્છ લાકડાના બોક્સમાં મૂકવો જોઈએ. પછી જમીનમાં ઊંડો ખાડો ખોદીને તેને સુરક્ષિત રીતે દાટી દેવો જોઈએ.