S Jaishankar Munich Security Conference: જર્મનીમાં આયોજિત મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદ (Munich Security Conference) માં રવિવાર, 15 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોના એ દાવા પર કે "ભારતે રશિયા પાસેથી વધારાનું તેલ ન ખરીદવાની ખાતરી આપી છે", તેનો જવાબ આપતા જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે ભારત તેની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા (Strategic Autonomy) માટે સંપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે મક્કમતાપૂર્વક કહ્યું કે ભારત બાહ્ય દબાણ હેઠળ આવ્યા વિના રાષ્ટ્રીય હિતોને સર્વોપરી રાખીને સ્વતંત્ર નિર્ણયો લે છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે રશિયા પરના પ્રતિબંધોને લઈને પશ્ચિમી દેશો ભારત પર નજર રાખી રહ્યા છે.

માર્કો રુબિયોનો દાવો અને અમેરિકન ટેરિફનું દબાણ

અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ 14 ફેબ્રુઆરીના રોજ એક સત્રમાં પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે વોશિંગ્ટનને ભારત તરફથી ખાતરી મળી છે કે તે રશિયા પાસેથી વધારાના તેલના ઓર્ડર લેશે નહીં. નોંધનીય છે કે, અમેરિકાએ તાજેતરમાં જ રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારત પર લાદવામાં આવેલ 25 ટકા વધારાનો ટેરિફ (Trade Tariff) દૂર કર્યો છે. જોકે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે યુએસ વાણિજ્ય સચિવને આયાત પર સતત દેખરેખ રાખવાની સૂચના આપી છે. જો ભારત ફરીથી રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની (Russian Crude Oil) આયાત વધારે તો અમેરિકા આ દંડાત્મક ટેરિફ ફરીથી લાદવાની ચીમકી આપી ચૂક્યું છે.

ઉર્જા સુરક્ષા અને ખર્ચના આધારે નિર્ણયો

જર્મન વિદેશ મંત્રી જોહાન વાડેફુલ સાથેની ચર્ચામાં એસ. જયશંકરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દેશની ઉર્જા ખરીદીની નીતિ કિંમત (Price), જોખમ (Risk) અને ઉપલબ્ધતા (Availability) જેવા પરિબળો પર નિર્ભર છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતીય તેલ કંપનીઓ તેમના વ્યાપારી હિતોને આધારે નિર્ણય લેશે. જયશંકરે કહ્યું, "વિશ્વના અન્ય ભાગોની જેમ, ભારતીય કંપનીઓ પણ બજારની સ્થિતિ જોઈને જ આગળ વધશે." રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ઘણી ભારતીય સરકારી કંપનીઓ હાલમાં એપ્રિલની ડિલિવરી માટે રશિયન ઓઈલ ખરીદવા બાબતે સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવી રહી છે, પરંતુ તે કોઈ દબાણને વશ નથી.

પશ્ચિમી વિચારધારાથી અલગ ભારતીય હિતો

વિદેશ મંત્રીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે ભારત પાસે એવા નિર્ણયો લેવાની ક્ષમતા અને વિકલ્પ છે જે પશ્ચિમી વિચારધારા (Western Ideology) સાથે સુસંગત ન પણ હોય. ભારતની વિદેશ નીતિ માત્ર કોઈ એક પક્ષને ખુશ કરવા માટે નથી, પરંતુ 140 કરોડ લોકોની ઉર્જા જરૂરિયાતોને સસ્તી અને સુલભ બનાવવાની દિશામાં કામ કરે છે. વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટની જટિલતાઓને સમજાવતા તેમણે સંકેત આપ્યો કે ભારત પશ્ચિમના દેશો અને રશિયા સાથેના સંબંધોમાં સંતુલન જાળવશે, પરંતુ તે કોઈની શરતો પર નહીં ચાલે.