દેશમાં આ વર્ષે ગરમીની તીવ્રતા માર્ચ મહિનામાં જ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે. માર્ચ મહિનામાં દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં તાપમાન 35 થી 38 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું. રાજસ્થાનના કેટલાક ભાગો અને મહારાષ્ટ્રના વિદર્ભ ક્ષેત્રમાં લૂની શરુઆત થઈ ગઈ છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠન, જે વિશ્વભરમાં હવામાન પર નજર રાખે છે તેણે સમાન ચેતવણી જારી કરી છે. તેઓ આ ઉનાળામાં અલ નિનો (ENSO) ઘટનાની 60 ટકા શક્યતાની આગાહી કરે છે. આ એક ભયંકર ગરમી પડવાનો સંકેત છે. 2026-2027 માં તાપમાન રેકોર્ડબ્રેક લેવલ પર પહોંચી શકે છે. આ પહેલા 2026-27 માંએક સુપર અલ નિનો પહેલા, 1982-83, 1997-98 અને 2015-16 માં પણ ભારે ગરમી પડી હતી.
વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આ એક રેકોર્ડબ્રેક અલ નિનો વર્ષ હોઈ શકે છે. આ વર્ષના અંતમાં વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં સુપર અલ નિનો વિકસી શકે છે, જેના કારણે વિશ્વભરમાં હવામાન પેટર્નમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થઈ શકે છે. યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ-રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ્સ (ECMWF) એ નવા આબોહવા ચેતવણી ડેટા બહાર પાડ્યા છે. આ વર્ષના અંતમાં પૃથ્વી એક શક્તિશાળી, સુપર અલ નીનોનો અનુભવ કરી શકે છે, જે રેકોર્ડ પરના સૌથી ગરમ વર્ષ તરફ દોરી શકે છે.
અલ નીનો શું છે?
એક સામાન્ય અલ નીનો દુનિયાના મહાદ્રીપોથી લઈ વૈશ્વિક હવામાન પેટર્નને પ્રભાવિત કરે છે. વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં પાણીનું ગરમ ક્ષેત્ર એ નક્કી કરે છે કે કયા વિસ્તારો દુષ્કાળ, પૂર અને ભારે ગરમી માટે સંવેદનશીલ છે. અલ નીનો ઘટના દર 10 થી 15 વર્ષે બને છે. તે ભારે ગરમીનું કારણ બને છે કારણ કે પેસિફિક મહાસાગરના તે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રમાં સમુદ્રનું તાપમાન સરેરાશ કરતા 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ વધે છે, જેના કારણે વાતાવરણમાં ગંભીર ફેરફારો થાય છે.
પૂર, વરસાદ અને દુષ્કાળનું જોખમ
અલ નીનોની અસરો ગરમીના મોજાઓની સંખ્યામાં વધારો કરે છે. જોખમોમાં ભારે વરસાદ અને દુષ્કાળ પેદા કરતા તોફાનો શામેલ છે. પશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સરેરાશ કરતા વધુ ગરમ ઉનાળો અનુભવી શકે છે. કેટલાક ઉષ્ણકટિબંધીય દેશોમાં તીવ્ર દુષ્કાળ અને ભારે ગરમીનો અનુભવ થઈ શકે છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ રેકોર્ડ
સૌથી શક્તિશાળી અલ નિનો ઘટનાઓ લગભગ હંમેશા રેકોર્ડબ્રેક ગરમીનું કારણ બને છે. આનાથી 2026 માં ભારે ગરમી પડશે, પરંતુ તે 2024 માં સૌથી ગરમ વર્ષનો રેકોર્ડ તોડશે કે કેમ તે કહેવું ખૂબ જ વહેલું છે. 2027 અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ હોવાની શક્યતા છે.