અફઘાનિસ્તાનના દક્ષિણ-પૂર્વ વિસ્તારમાં રવિવાર-સોમવારની મધ્યરાત્રિએ ભૂકંપના જોરદાર આંચકા અનુભવાયા હતા. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) અનુસાર, ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 6.0 માપવામાં આવી હતી. ભૂકંપ એટલો જોરદાર હતો કે ભારતના ઘણા ભાગોમાં ખાસ કરીને દિલ્હી-NCRમાં તેના આંચકા અનુભવાયા હતા. આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાનમાં પણ ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા.

અફઘાન નાંગરહાર જાહેર આરોગ્ય વિભાગના પ્રવક્તા નકીબુલ્લાહ રહીમીએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે ભૂકંપના જોરદાર આંચકાને કારણે ઓછામાં ઓછા 9 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે અને 15 ઘાયલ થયા છે. તમામ ઘાયલોને સારવાર માટે નજીકની હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

મળતી માહિતી મુજબ, ભૂકંપ જલાલાબાદથી 27 કિમી પૂર્વ-ઉત્તરપૂર્વમાં 19:17:34 UTC (1 સપ્ટેમ્બરના રોજ 12:47 am IST) પર 8 કિમી ઊંડાઈએ નોંધાયો હતો. આ ભૂકંપથી દિલ્હી-NCRના લોકોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો. નોઈડામાં પણ ભૂકંપનો અનુભવ થયો હતો, જેના કારણે ઘણા લોકો પોતાના ઘરોમાંથી બહાર નીકળી ગયા હતા. જોકે, ભારતમાં કોઈ જાનમાલના નુકસાનના અહેવાલ નથી.

અફઘાનિસ્તાનમાં વારંવાર ભૂકંપ કેમ આવે છે

રેડ ક્રોસ અનુસાર, અફઘાનિસ્તાનનો હિન્દુકુશ પર્વતીય પ્રદેશ ભૂસ્તરીય રીતે ખૂબ જ સક્રિય છે, જ્યાં દર વર્ષે ભૂકંપ આવે છે. આ વિસ્તાર ભારતીય અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટોના જંકશન પર સ્થિત છે, જ્યારે એક ફોલ્ટ લાઇન સીધી હેરાતમાંથી પસાર થાય છે.

ગયા મહિને પણ અહીં અનેક ભૂકંપ નોંધાયા હતા. 2 ઓગસ્ટના રોજ 5.5 તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેની ઊંડાઈ 87 કિલોમીટર હતી. 6 ઓગસ્ટના રોજ 4.2 તીવ્રતાનો ભૂકંપ અનુભવાયો હતો.નિષ્ણાતો કહે છે કે ઊંડા ભૂકંપ કરતાં છીછરા ભૂકંપ વધુ ખતરનાક હોય છે, કારણ કે તેમના આંચકા સપાટી પર ઓછા અંતરે પહોંચે છે અને આનાથી જમીન પર કંપન વધુ તીવ્ર બને છે. આનાથી ઇમારતોને વધુ નુકસાન અને જાનહાનિ થવાની શક્યતા વધી જાય છે.

ભૂકંપ કેમ અને કેવી રીતે થાય છે?

વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજવા માટે આપણે પૃથ્વીની રચનાને સમજવી પડશે. પૃથ્વી ટેક્ટોનિક પ્લેટો પર સ્થિત છે. તેની નીચે પ્રવાહી લાવા છે અને ટેક્ટોનિક પ્લેટો તેના પર તરતી રહે છે. ક્યારેક આ પ્લેટો એકબીજા સાથે અથડાય છે. વારંવાર અથડામણને કારણે પ્લેટોના ખૂણા ક્યારેક વળે છે અને વધુ પડતા દબાણને કારણે આ પ્લેટો તૂટવા લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં નીચેથી નીકળતી ઊર્જા બહાર આવવાનો રસ્તો શોધે છે. જ્યારે આ ખલેલ પહોંચાડે છે, ત્યારે ભૂકંપ આવે છે.

તીવ્રતા કેવી રીતે માપવામાં આવે છે?

ભૂકંપ રિક્ટર સ્કેલ પર માપવામાં આવે છે. રિક્ટર સ્કેલ એ ભૂકંપના તરંગોની તીવ્રતા માપવા માટેનો ગાણિતિક સ્કેલ છે, તેને રિક્ટર મેગ્નિટ્યુડ ટેસ્ટ સ્કેલ કહેવામાં આવે છે. રિક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપ તેના કેન્દ્ર એટલે કે કેન્દ્રથી 1 થી 9 ના આધારે માપવામાં આવે છે. આ સ્કેલ ભૂકંપ દરમિયાન પૃથ્વીની અંદરથી મુક્ત થતી ઊર્જાના આધારે તીવ્રતા માપે છે.