General Knowledge: ચીન એશિયાના સૌથી મોટા દેશોમાંનો એક છે. તેની પાસે વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા પણ છે. તેના ચલણની વાત કરીએ તો, ચીની ચલણને રેનમિન્બી (Renminbi) કહેવામાં આવે છે. તેને સામાન્ય રીતે યુઆન (Yuan) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેમ ભારતીય રૂપિયાને ₹ પ્રતીક અને INR કોડ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે, તેમ ચીનના ચલણમાં ¥ પ્રતીક અને CNY કોડ છે. રેનમિન્બીનો અર્થ લોકોનું ચલણ છે અને તે ચીનનું સત્તાવાર નામ છે. જ્યારે લોકો યુઆન કહે છે, ત્યારે તેઓ ચલણના આ એકમનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે. Vice.com ના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં 1 યુઆન 12 રૂપિયા 46 પૈસાનું મૂલ્ય ધરાવે છે. તેથી, જો કોઈ ભારતીય ચીનમાં 100,000 યુઆન કમાય છે, તો ભારતમાં તેનું મૂલ્ય 12,45,710 રૂપિયા થશે.
ચીનનું ચલણ પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઇના દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ તે સંસ્થા છે જે રેનમિન્બી જારી કરે છે અને દેશની ચલણ નીતિ નક્કી કરે છે. આ બેંકની ભૂમિકા ભારતમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) જેવી જ છે. આજે, રેન્મિન્બી વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમનું સૌથી વધુ વપરાતું ચલણ બની ગયું છે. ચીનના વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાથે, તેનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે.
ચીનનું ચલણ આટલું મજબૂત કેમ છે?
કોઈ પણ દેશના ચલણની મજબૂતાઈ ફક્ત ડોલર સામે તેના મૂલ્ય દ્વારા માપવામાં આવતી નથી, પરંતુ તેની આર્થિક સ્થિરતા, વેપાર અને વિદેશી રોકાણ પર પણ આધાર રાખે છે. છેલ્લા બે દાયકાથી ચીનનું અર્થતંત્ર અત્યંત મજબૂત રહ્યું છે. કડક સરકારી નીતિઓ, નિયંત્રિત ફુગાવો અને મોટા વિદેશી વિનિમય અનામતે રેન્મિન્બીને વિશ્વની સૌથી સ્થિર ચલણોમાંની એક બનાવી છે. ચીન પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો વિદેશી વિનિમય ભંડાર છે, જે ખાતરી કરે છે કે કોઈપણ મોટો આર્થિક આંચકો તેના ચલણને તાત્કાલિક અસર ન કરે. વધુમાં, ચીનની નિકાસમાં વૃદ્ધિ યુઆનની આંતરરાષ્ટ્રીય માંગમાં વધારો કરી રહી છે.
ભારત અને ચીનના ચલણો વચ્ચે તફાવત
જ્યારે ભારતનું અર્થતંત્ર હજુ પણ તેના વિકાસના તબક્કામાં છે, ત્યારે ચીને તેના ઔદ્યોગિક અને તકનીકી ક્ષેત્રોમાં ઝડપી પ્રગતિ કરી છે. તેની સીધી અસર તેના ચલણ પર પડી છે. આ જ કારણ છે કે યુઆન રૂપિયા સામે મજબૂત રહે છે. ભારતની તુલનામાં, ચીનનો ફુગાવાનો દર ઓછો અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારે છે. પરિણામે, રેન્મિન્બીની ખરીદ શક્તિ વધુ છે.