China export ban lifted: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની લાંબી મંત્રણા બાદ ચીને એક મોટો વેપારી નિર્ણય લીધો છે. ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે રવિવારે (November 9, 2025) જાહેરાત કરી કે તેણે ગેલિયમ, જર્મેનિયમ, એન્ટિમોની અને સુપર-હાર્ડ મટિરિયલ્સ સહિતની કેટલીક દ્વિ-ઉપયોગી વસ્તુઓની યુએસમાં નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરી દીધો છે. આ સસ્પેન્શન આજથી શરૂ થઈને November 27, 2026 સુધી અમલમાં રહેશે. આ પગલું, જે ડિસેમ્ 2024 માં લાગુ કરાયો હતો, તે ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ વચ્ચે થયેલા કરાર સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે, જેમણે આગામી એક વર્ષ માટે ટેરિફ ઘટાડવા અને નવા વેપાર પગલાંથી દૂર રહેવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરી હતી. આ નિર્ણયથી બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર તણાવમાં ઘટાડો થવાની આશા છે.

દુર્લભ ખનીજો પરનો પ્રતિબંધ અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત

ચીને અમેરિકા સાથેના વેપાર સંબંધોમાં સકારાત્મકતા દર્શાવતા એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે જાહેરાત કરી કે ગેલિયમ, જર્મેનિયમ અને અન્ય અતિ-મહત્ત્વપૂર્ણ દ્વિ-ઉપયોગી વસ્તુઓની યુએસમાં નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ તાત્કાલિક અસરથી અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરવામાં આવ્યો છે. આ નિયંત્રણો ડિસેમ્બર 2024 માં લાદવામાં આવ્યા હતા. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ રાહત November 27, 2026 સુધી ચાલુ રહેશે.

ચીનનું આ પગલું શુક્રવારે રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે લગભગ 1 કલાક અને 40 મિનિટ સુધી ચાલેલી લાંબી બેઠકના સીધા પરિણામ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. છ વર્ષ બાદ થયેલી આ મુલાકાતમાં બંને નેતાઓ ટેરિફ ઘટાડવા અને આગામી વર્ષ માટે નવા વેપાર પગલાંથી દૂર રહેવા સંમત થયા હતા, જેનો હેતુ વાટાઘાટો ચાલુ રહે ત્યાં સુધી વેપાર તણાવમાં વધારો થતો અટકાવવાનો હતો.

નેતાઓના સંબંધો અને નિકાસ પ્રતિબંધો હટાવવાની પ્રક્રિયા

મુલાકાત બાદ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ચીની સમકક્ષ શી જિનપિંગની પ્રશંસા કરતા તેમને "એક મહાન દેશના મહાન નેતા" ગણાવ્યા હતા અને લાંબા ગાળાના ઉત્તમ સંબંધો રહેવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી. શી જિનપિંગે પણ ઘણા વર્ષો પછી ટ્રમ્પને મળવાનો આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો.

નિકાસ પ્રતિબંધોને અટકાવવાની આ જાહેરાત એક વ્યાપક પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. શુક્રવારે, ચીને October 9 ના રોજ લાદવામાં આવેલા નિકાસ પ્રતિબંધોને પણ અટકાવવાની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં ચોક્કસ દુર્લભ ધાતુઓ અને લિથિયમ બેટરી સંબંધિત સામગ્રી પરના નિયંત્રણો કડક કરવામાં આવ્યા હતા. આ તમામ પગલાં વેપાર યુદ્ધની કડવાશને ઓછી કરવા તરફના સંકેત આપે છે.

દુર્લભ ખનીજોનું વૈશ્વિક મહત્ત્વ

ચીન દ્વારા જેના પર પ્રતિબંધ હટાવવામાં આવ્યો છે, તે ગેલિયમ અને જર્મેનિયમ જેવી ધાતુઓનું વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અતુલ્ય મહત્ત્વ છે. આ ખનીજોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સેમિકન્ડક્ટર, ફાઇબર ઓપ્ટિક્સ, સોલાર પેનલ્સ અને સંરક્ષણ પ્રણાલીઓમાં થાય છે.

સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ (CSIS) અનુસાર, આ ધાતુઓના ઉત્પાદનમાં ચીનનું પ્રભુત્વ એટલું મોટું છે કે વિશ્વના પ્રાથમિક ગેલિયમનો આશરે 98% હિસ્સો ચીનમાંથી આવે છે. ચીનના આ અગાઉના પ્રતિબંધોને પગલે, અમેરિકન કંપનીઓને યુરોપ અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં નવા સપ્લાયર્સ શોધવાની ફરજ પડી હતી. નિકાસ પ્રતિબંધો હટાવવાના આ નિર્ણયથી અમેરિકન ઉદ્યોગોને મોટી રાહત મળવાની અને પુરવઠા શૃંખલા (Supply Chain) માં સ્થિરતા આવવાની અપેક્ષા છે.