ભારત અને કેનેડા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ડિસેમ્બરમાં થનારી મુલાકાત પહેલાં દ્વિપક્ષીય વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA)ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. આ હેતુ માટે બંને દેશોએ નવી દિલ્હીમાં વેપાર વાટાઘાટોનો છઠ્ઠો રાઉન્ડ પૂર્ણ કર્યો છે. ઘણા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર કરાર થયા છે અને કેટલાક પ્રકરણોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. મોદીની કેનેડાની પ્રસ્તાવિત મુલાકાત દરમિયાન વેપાર, રોકાણ અને ઉર્જા સહયોગ પર નક્કર પ્રગતિની જાહેરાત કરવા માટે બંને દેશો હવે ઓનલાઈન ચર્ચા ચાલુ રાખશે.

Continues below advertisement

16 ઓક્ટોબરના રોજ ભારતીય હાઈ કમિશને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જાહેરાત કરી હતી કે વડાપ્રધાન મોદી 11 અને 12 ડિસેમ્બરે કેનેડાની મુલાકાત લેશે. જોકે વાણિજ્ય મંત્રાલયે શનિવારે મુલાકાત માટે સત્તાવાર સમયપત્રક શેર કર્યું ન હતું પરંતુ તેણે છઠ્ઠા રાઉન્ડની વાટાઘાટો પૂર્ણ થવાની પુષ્ટી કરી હતી. 

Continues below advertisement

વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો 10 દિવસ સુધી ચાલી

ભારત અને કેનેડા વચ્ચે CEPA પર સામ-સામે વાટાઘાટોનો છઠ્ઠો રાઉન્ડ 11 થી 20 નવેમ્બર દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાયો હતો. બંને પક્ષોએ શુક્રવારે વાટાઘાટો પૂર્ણ કરી હતી. આ બેઠક દરમિયાન ભારતીય વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલ અને કેનેડાના નાયબ મંત્રી ગ્લેન પ્યૂર્વ્સે પણ વાટાઘાટોમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. 

વાટાઘાટોમાં સામેલ લોકોના મતે બંને દેશો કરારના ઘણા પ્રકરણો પર લગભગ સર્વસંમતિ પર પહોંચી ગયા છે અને કેટલાકને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ મુખ્ય વાટાઘાટકાર બ્રિજ મોહન મિશ્રાએ કર્યું હતું, જ્યારે કેનેડિયન પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ મુખ્ય વાટાઘાટ કરનાર મેરી-કેથરિન સ્પીયર્સે કર્યું હતું. વાટાઘાટોના છઠ્ઠા રાઉન્ડમાં માલ અને સેવાઓમાં વેપાર, ઉત્પાદનોના મૂળ સંબંધિત નિયમો, વેપાર વિવાદો ઉકેલવા માટેના પગલાં, બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો અને રોકાણ પ્રોત્સાહન સહિત અનેક મુખ્ય વેપાર-સંબંધિત વિષયો આવરી લેવામાં આવ્યા હતા.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ વાટાઘાટ જૂથોએ રચનાત્મક અને વાસ્તવિક ચર્ચાઓ કરી હતી. બંને દેશોએ નેતાઓ દ્વારા નિર્ધારિત મહત્વાકાંક્ષી સમયમર્યાદામાં કરાર પૂર્ણ કરવાના સહિયારા ધ્યેય પર ભાર મૂક્યો હતો. રાજેશ અગ્રવાલ અને ગ્લેન પ્યૂર્વ્સે વચ્ચેની બેઠકમાં છઠ્ઠા રાઉન્ડની સિદ્ધિઓ અને એકંદર કરારની સ્થિતિની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. બંને પક્ષોએ એક સંતુલિત અને વ્યાપક કરાર પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો જે બંને દેશોમાં ખેડૂતો, ઉદ્યોગો, વ્યવસાયો અને સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) ને વાસ્તવિક લાભ પહોંચાડશે.

ઊર્જા ક્ષેત્રમાં ભાગીદારી વિસ્તારવાની તૈયારીઓ

વેપાર કરાર ઉપરાંત ભારત અને કેનેડા ઊર્જા ક્ષેત્રમાં તેમના સહયોગને નવા સ્તરે વધારવાની પણ યોજના બનાવી રહ્યા છે. પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ બંને દેશો દ્વિ-માર્ગી ઊર્જા પુરવઠા શૃંખલા વિકસાવવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ ભારત કેનેડાથી ક્રૂડ તેલ અને કુદરતી ગેસ આયાત કરી શકે છે, જ્યારે કેનેડા બદલામાં શુદ્ધ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો પુરવઠો પૂરો પાડી શકે છે.

બંને દેશો વેપાર, ઊર્જા, ટેકનોલોજી, સુરક્ષા અને લોકોના સંપર્કો જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે સંમત થયા છે. પ્રસ્તાવિત CEPA માત્ર નવા વેપાર અને રોકાણની તકો ખોલશે નહીં પરંતુ પુરવઠા શૃંખલાને મજબૂત અને વૈવિધ્યસભર બનાવવામાં પણ મદદ કરશે તેવી અપેક્ષા છે. ભારત અને કેનેડા વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોનો હેતુ એક એવો કરાર વિકસાવવાનો છે જે બંને અર્થતંત્રોને લાભ આપે અને આર્થિક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવે.