છેલ્લા 40 દિવસથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલું ભીષણ યુદ્ધ આખરે થંભી ગયું છે. પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી બંને દેશો 14 દિવસના યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા છે. આ કરાર હેઠળ ઈરાન પોતાની શરતો પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (સમુદ્રી માર્ગ) ખોલવા તૈયાર થયું છે, જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાનના 10 મુદ્દાના શાંતિ પ્રસ્તાવ પર વાટાઘાટો કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, વ્હાઇટ હાઉસે પોતાના લશ્કરી અભિયાનને સફળ ગણાવીને આને 'જીત' કહી છે, તો સામે પક્ષે ઈરાન પણ આને પોતાની જીત માની રહ્યું છે. આગામી 10 એપ્રિલે પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદમાં બંને દેશો વચ્ચે ઔપચારિક મંત્રણા શરૂ થશે.
પાકિસ્તાનની એન્ટ્રી અને ટ્રમ્પની ધમકી
આ યુદ્ધવિરામની જાહેરાત પહેલા માહોલ ખૂબ જ ગરમાયેલો હતો. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ ધમકી આપી હતી કે જો ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નહીં ખોલે, તો અમેરિકા તેમના પુલ, પાવર પ્લાન્ટ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને તબાહ કરી દેશે. પરંતુ, છેલ્લી ઘડીએ પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરે બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરી. ટ્રમ્પે ખુદ સોશિયલ મીડિયા પર આ બંને નેતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. શાહબાઝ શરીફે પણ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પોસ્ટ કરીને માહિતી આપી છે કે 10 એપ્રિલે ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વિધિવત વાટાઘાટો થશે.
ઈરાનની શરતો અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સ્થિતિ
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો અમેરિકા તેમના પર હુમલા સાવ બંધ કરી દેશે, તો જ ઈરાની સેના પોતાની રક્ષણાત્મક કામગીરી રોકશે. આ કરાર મુજબ, ઈરાન આવતા 2 અઠવાડિયા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોને સુરક્ષિત પસાર થવા દેશે, પરંતુ આ તમામ હિલચાલ ઈરાની સેનાની દેખરેખ અને સંકલન હેઠળ જ થશે. આ સાથે જ, ઈરાને પાકિસ્તાન મારફતે અમેરિકાને એક 10 મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ પણ મોકલ્યો છે, જે ઇસ્લામાબાદની બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા હશે.
શું છે ઈરાનનો 10 મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ?
ઈરાન પર લાગેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા.
પ્રાદેશિક લશ્કરી થાણાઓમાંથી અમેરિકન સૈનિકોને પાછા બોલાવવા અને ઇઝરાયલ-ઈરાન વિવાદમાં ભવિષ્યની કાર્યવાહી નક્કી કરવી.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનું સતત નિયંત્રણ ચાલુ રાખવું.
યુદ્ધમાં ઈરાનને જે નુકસાન થયું છે તેનું વળતર ચૂકવવું.
યુરેનિયમ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) કરવાના ઈરાનના અધિકારને માન્યતા આપવી.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) સુરક્ષા પરિષદના તમામ ઠરાવો રદ કરવા.
ભવિષ્યમાં ફરીથી ક્યારેય આક્રમણ નહીં થાય તેની ગેરંટી આપવી.
ઇન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA) ના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સના તમામ ઠરાવો રદ કરવા.
લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ સામેના મોરચા સહિત તમામ પ્રકારની દુશ્મનાવટનો અંત લાવવો.
ટ્રમ્પનો પ્રતિભાવ અને આગળની રણનીતિ
આ પ્રસ્તાવ મળ્યા બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે, "અમને ઈરાન તરફથી 10 મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે, અને અમને લાગે છે કે વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા માટે આ એક વ્યવહારુ આધાર પૂરો પાડે છે." આમ, ટ્રમ્પે 14 દિવસના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી છે. બીજી બાજુ, ઈરાનની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદે પણ આ કરારની પુષ્ટિ કરી છે. હવે આખી દુનિયાની નજર 10 એપ્રિલે યોજાનારી બેઠક પર છે.