દુનિયાની મહાસત્તા અમેરિકા અને મિડલ ઈસ્ટના પાવરફુલ દેશ ઈરાન વચ્ચે અત્યારે આરપારની લડાઈનો માહોલ સર્જાયો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ખુલ્લી ધમકી આપીને આખી દુનિયામાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે અમેરિકા પાસે ઈરાનને ઘૂંટણિયે લાવી દેવા માટે પૂરતી તાકાત છે અને તેઓ તેનો ઉપયોગ કરતા સહેજ પણ અચકાશે નહીં. મંગળવાર રાત સુધીની ડેડલાઈન પૂરી થવા આવી છે ત્યારે આખી દુનિયાના મનમાં એક જ સવાલ છે કે, શું ખરેખર કોઈ દેશ રાતોરાત બરબાદ થઈ શકે ખરો? અને અમેરિકા પાસે એવું તે કયું 'ટ્રમ્પ કાર્ડ' છે જેના જોરે તે ઈરાનને આટલો મોટો ડર બતાવી રહ્યું છે? આવો સમજીએ આખો મામલો.
ડેડલાઈન અને ટ્રમ્પનો આક્રમક મિજાજ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના નેતૃત્વને સીધી ચેતવણી આપી છે કે જો તેમને શાંતિ જોઈતી હોય તો હવે તેમની પાસે ગણતરીના કલાકો જ બચ્યા છે. જો ઈરાન મંગળવાર રાત સુધીમાં ગોળીબાર બંધ નહીં કરે અથવા નવા કરાર પર સહી નહીં કરે, તો અમેરિકા પોતાની પૂરી મિલિટ્રી તાકાતનો ઉપયોગ કરવા માટે આઝાદ હશે. ટ્રમ્પનો આ વખતનો મિજાજ તેમના જૂના કાર્યકાળ કરતાં ઘણો વધારે આક્રમક લાગી રહ્યો છે. પહેલા તેઓ આર્થિક પ્રતિબંધો પૂરતા સીમિત રહેતા હતા, પરંતુ આ વખતે સીધી લશ્કરી કાર્યવાહીની વાત કરી રહ્યા છે.
ઈરાનના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટાર્ગેટ કરવાનો પ્લાન
ટ્રમ્પની આ ધમકી સીધી રીતે ઈરાનની પાયાની સવલતો (સિવિલિયન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) પર છે. આમાં વીજળીના પાવર ગ્રીડ, પાણીના ડેમ, કમ્યુનિકેશન નેટવર્ક અને ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ સામેલ છે. અમેરિકાનું માનવું છે કે જો આ સુવિધાઓ તોડી પાડવામાં આવે, તો ઈરાનની લડવાની તાકાત સાવ ખતમ થઈ જશે. જોકે, એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે સામાન્ય નાગરિકોની સુવિધાઓ પર હુમલો કરવો એ યુદ્ધના નિયમો વિરુદ્ધ છે. ટ્રમ્પના આ વલણને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંગઠનોમાં પણ મોટી ચિંતા ઊભી થઈ છે.
અમેરિકાના એ 'બ્રહ્માસ્ત્ર' જેનાથી દુનિયા ફફડે છે
ટ્રમ્પનો આટલો બધો કોન્ફિડન્સ અમેરિકાના આધુનિક હથિયારોના આધારે છે. અમેરિકા પાસે નીચે મુજબના ઘાતક હથિયારો છે:
સ્ટીલ્થ બોમ્બર: અમેરિકા પાસે B 2 સ્પિરિટ અને B 21 રાઈડર જેવા ખતરનાક સ્ટીલ્થ બોમ્બર છે, જે કોઈપણ દેશની રડાર સિસ્ટમમાં આવ્યા વિના ઘૂસી શકે છે.
બંકર બસ્ટર બોમ્બ: આ ઉપરાંત, GBU 57 જેવા જંગી બોમ્બ છે, જે ઈરાનના પહાડોમાં ઊંડે સંતાડવામાં આવેલા પરમાણુ મથકોને પણ ચૂરેચૂરા કરવાની તાકાત ધરાવે છે.આ હથિયારો એક જ રાતમાં સેંકડો ટાર્ગેટ પર એટલી સચોટ રીતે ત્રાટકી શકે છે કે કોઈપણ દેશ માટે તેમાંથી બેઠા થવું લગભગ અશક્ય બની જાય.
સાયબર એટેકથી ઈરાનને આંધળું કરવાની વ્યૂહરચના
અમેરિકાનો પ્લાન માત્ર મિસાઈલ કે બોમ્બમારો કરવાનો નથી, પરંતુ તે ઈરાનને ડિજિટલ રીતે પણ લકવાગ્રસ્ત કરી શકે છે. અમેરિકન સાયબર કમાન્ડ પાસે એવી તાકાત છે કે તે માત્ર એક બટન દબાવીને ઈરાનની આખી મિલિટ્રી કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ ખોરવી શકે છે. જો આમ થાય, તો ઈરાનની મિસાઈલો તેમના લોન્ચરમાંથી બહાર જ નહીં નીકળી શકે. ટ્રમ્પની રણનીતિ સ્પષ્ટ છે: પહેલા ડિજિટલ હુમલાથી દુશ્મનને આંધળો કરો અને પછી આકાશમાંથી આગ વરસાવો.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર અને 'સ્યુસાઈડ ડ્રોન'નો ભય
જોકે, ઈરાન પણ શાંત બેસે તેમ નથી. અમેરિકા સામે ઝૂકવાના બદલે ઈરાને પણ વળતા પ્રહારની તૈયારી કરી લીધી છે. ઈરાન પાસે હજારો 'કામિકાઝ' એટલે કે સ્યુસાઈડ ડ્રોન અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલોનો મોટો જથ્થો હોવાનો દાવો છે. ઈરાને ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે કે જો તેમના પર હુમલો થયો, તો તેઓ ઈઝરાયલના મુખ્ય શહેરો અને સાઉદી અરેબિયા તેમજ UAE ના તેલના કૂવાઓમાં આગ લગાડી દેશે. એટલું જ નહીં, ઈરાનના પ્રોક્સી દળો (હિઝબુલ્લાહ અને હૂતી વિદ્રોહીઓ) પણ આ જંગમાં કૂદી શકે છે, જે આખા મિડલ ઈસ્ટને કબ્રસ્તાનમાં ફેરવી શકે છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભારત પર તોળાતું સંકટ
જો ટ્રમ્પ ખરેખર હુમલો કરે, તો તેની અસર માત્ર ઈરાન પૂરતી સીમિત નહીં રહે. દુનિયાનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz)માંથી પસાર થાય છે, જેને ઈરાન બ્લોક કરી શકે છે. જો આવું થયું તો કાચા તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી જશે અને આખી દુનિયામાં મંદીનો દોર શરૂ થઈ શકે છે. ભારત જેવા દેશ માટે આ સ્થિતિ બહુ ચિંતાજનક છે, કારણ કે મિડલ ઈસ્ટમાં લાખો ભારતીયો કામ કરે છે અને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા (પેટ્રોલ ડીઝલની આયાત) મોટાભાગે આ જ વિસ્તાર પર નિર્ભર છે.