world bank total loan distribution: અત્યારે આખી દુનિયા આર્થિક મંદી, મોંઘવારી, યુદ્ધ અને ક્લાઈમેટ ચેન્જ જેવી અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહી છે. ઘણા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા ડગમગી ગઈ છે અને ભવિષ્યમાં સ્થિતિ વધુ બગડવાનો ડર છે. આ જ કારણ છે કે 27 જેટલા દેશોએ અત્યારથી જ ઈમરજન્સી ફંડની તૈયારી શરૂ કરી દીધી છે. આ માટે તેઓ વિશ્વ બેંક (World Bank) અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ પાસે મદદ માંગી રહ્યા છે. આજે પણ મુશ્કેલ સમયમાં વિશ્વ બેંક જ દેશોનો સૌથી મોટો સહારો છે. ત્યારે શું તમે જાણો છો કે વિશ્વ બેંકે અત્યાર સુધીમાં દુનિયાભરના દેશોને કુલ કેટલી લોન આપી છે? આ રકમ એટલી જંગી છે કે આંકડો જાણીને તમને પણ આશ્ચર્ય થશે.
અત્યાર સુધીમાં કેટલા રૂપિયાની મદદ કરી?
વિશ્વ બેંકના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, અત્યાર સુધીમાં તેણે દુનિયાભરના વિકાસશીલ દેશોને 1.5 ટ્રિલિયન ડોલર એટલે કે લગભગ 125 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની નાણાકીય મદદ કરી છે. આમાં લોન, ગ્રાન્ટ, ગેરંટી અને રોકાણ બધું જ સામેલ છે. આ રકમ એટલી મોટી છે કે ઘણા દેશોનું આખું વાર્ષિક બજેટ પણ આના કરતા ઓછું હોય છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વ બેંકને દુનિયાની સૌથી મોટી ફાઇનાન્સિયલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ માનવામાં આવે છે.
વિશ્વ બેંક શું છે અને તેની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
વિશ્વ બેંકનું મુખ્ય કામ જરૂરિયાતમંદ અને વિકાસશીલ દેશોને રસ્તા, વીજળી, શિક્ષણ, આરોગ્ય, પાણી અને રોજગારી વધારવા માટે આર્થિક મદદ કરવાનું છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી 1944 માં તેની સ્થાપના થઈ હતી. યુદ્ધને કારણે યુરોપના ઘણા દેશો અને તેમની અર્થવ્યવસ્થા બરબાદ થઈ ગયા હતા. ત્યારે અમેરિકા અને બ્રિટન સહિત 44 દેશોએ ભેગા મળીને IBRD (ઈન્ટરનેશનલ બેંક ફોર રિકન્સ્ટ્રક્શન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) ની રચના કરી હતી, જે પાછળથી 'વિશ્વ બેંક' તરીકે દુનિયાભરમાં જાણીતી બની.
આ પણ વાંચોઃ શું તમે જાણો છો ભારત કયા દેશોને લોન આપે છે? આ રહ્યો સૌથી વધુ દેવું ધરાવતા દેશોનો રિપોર્ટ
વિશ્વ બેંક પાસે આટલા બધા પૈસા ક્યાંથી આવે છે?
આ બેંકનું મોડલ બહુ જ અનોખું છે. તેમાં જોડાયેલા સભ્ય દેશો પોતાની મૂડીનું રોકાણ કરે છે. વિશ્વ બેંકનું ક્રેડિટ રેટિંગ એકદમ મજબૂત (AAA) છે, જેના આધારે તે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી બહુ જ ઓછા વ્યાજે પૈસા ઉછીના લે છે અને પછી તે જ પૈસા જરૂરિયાતમંદ અને ગરીબ દેશોને સસ્તી લોન રૂપે આપે છે.
સૌથી વધુ ફાયદો કોને થયો છે?
વિશ્વ બેંકે એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકાના દેશોને સૌથી વધુ ફંડ આપ્યું છે. ભારત પણ એવા દેશોમાં સામેલ છે જેને વિશ્વ બેંક તરફથી લાંબા સમયથી મોટી મદદ મળી રહી છે. ભારતને રસ્તા, રેલવે, વીજળી, ગ્રામીણ વિકાસ, સિંચાઈ અને ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે વિશ્વ બેંકે ઘણું ફંડ આપ્યું છે. પહેલા વિશ્વ બેંક માત્ર રસ્તા કે ડેમ બનાવવા માટે જ પૈસા આપતી હતી, પણ હવે તે ક્લાઈમેટ ચેન્જ, ગ્રીન એનર્જી, મહામારી અટકાવવા અને ફૂડ સિક્યુરિટી (ખાદ્ય સુરક્ષા) જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ મોટા પાયે કામ કરી રહી છે.
આ પણ વાંચોઃ દેવાની મર્યાદા 27% છતાં ગુજરાતનું દેવું માત્ર 14%! નાણા મંત્રીએ રજૂ કર્યું આર્થિક રિપોર્ટ કાર્ડ