પોસ્ટ ઓફિસની 2 મોટી સ્કીમ: SCSS અને MIS માંથી તમારા માટે કઈ બેસ્ટ છે?

બંને સરકારી યોજનાઓના વ્યાજ દર, કર લાભો અને 5 લાખના રોકાણ પર મળતા નફાનું સંપૂર્ણ ગણિત સમજો.

શેરબજારના જોખમ અને ઉતાર-ચઢાવથી દૂર રહીને સુરક્ષિત રોકાણ કરવા માંગતા રૂઢિચુસ્ત રોકાણકારો માટે પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ હંમેશાં પહેલી પસંદ રહી છે. ખાસ કરીને સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અને પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) એ સરકાર દ્વારા સમર્થિત બે સૌથી લોકપ્રિય અને ભરોસાપાત્ર બચત યોજનાઓ છે.

આ બંને સરકારી યોજનાઓમાં રોકાણકારોને વળતરની સો ટકા ખાતરી મળે છે, જેના કારણે મૂડી ડૂબવાનું કોઈ જોખમ રહેતું નથી. જોકે, બંને સ્કીમના વ્યાજ દર, વળતર ચૂકવવાની રીત, રોકાણની મહત્તમ મર્યાદા અને ટેક્સ બેનિફિટ્સમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે, જે તમારા નાણાકીય પ્લાનિંગને અસર કરી શકે છે.

સરકાર દ્વારા દર ક્વાર્ટરમાં બંને યોજનાઓના વ્યાજ દરમાં જરૂરી સુધારો કરવામાં આવે છે. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 ના ક્વાર્ટર માટે, સરકાર સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) પર વાર્ષિક 8.2% અને મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) પર વાર્ષિક 7.4% ના દરે આકર્ષક વ્યાજ આપી રહી છે.

જો તમે આ બંને સ્કીમમાં 5 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરો છો, તો વ્યાજનું ગણિત ઘણું રસપ્રદ બને છે. SCSS માં 5 લાખના રોકાણ પર વાર્ષિક 41,000 રૂપિયાનું વળતર મળે છે, જ્યારે MIS માં સમાન રકમ પર વાર્ષિક અંદાજે 37,000 રૂપિયાનું વળતર પ્રાપ્ત થાય છે.

આ ગણતરી મુજબ, સમાન રકમના રોકાણ પર SCSS તમને વાર્ષિક 4,000 રૂપિયા વધુ કમાઈને આપે છે. જોકે, ચૂકવણીની રીતમાં તફાવત છે; SCSS માં દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક) વ્યાજ ચૂકવાય છે, જ્યારે MIS માં તમને દર મહિને નિયમિત આવક મળે છે.

વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ખાસ તૈયાર કરાયેલી SCSS યોજનામાં તમે ઓછામાં ઓછા 1,000 રૂપિયા અને વધુમાં વધુ 30 લાખ રૂપિયા સુધીનું મોટું રોકાણ કરી શકો છો. આ યોજનાનો મોટો ફાયદો એ છે કે જૂના ટેક્સ રિજીમ હેઠળ આવકવેરાની કલમ 80C મુજબ 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીના રોકાણ પર ટેક્સમાં સીધી છૂટ મળે છે.

Continues below advertisement

બીજી તરફ, જો તમે દર મહિને ફિક્સ આવક ઈચ્છો છો, તો પોસ્ટ ઓફિસ MIS એક ઉત્તમ અને લોકપ્રિય માધ્યમ છે. આ સ્કીમમાં સિંગલ એકાઉન્ટમાં વધુમાં વધુ 9 લાખ રૂપિયા અને જોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં 15 લાખ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરી શકાય છે, જેનું વ્યાજ દર મહિને સીધું તમારા ખાતામાં જમા થાય છે.

ટેક્સના નિયમોની વાત કરીએ તો, MIS માં સેક્શન 80C હેઠળ કોઈ ટેક્સ બેનિફિટ મળતો નથી અને બંને સ્કીમની વ્યાજની આવક તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ કરપાત્ર છે. પરંતુ રોકાણકારો માટે રાહતની વાત એ છે કે પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા MIS ના વ્યાજ પર કોઈ TDS કાપવામાં આવતો નથી.