S-400, THAADથી લઇને આયરન ડોમ, આ છે દુનિયાની સૌથી ખતરનાક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ

આજની દુનિયામાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ કોઈપણ દેશની વ્યૂહાત્મક શક્તિનો અભિન્ન ભાગ બની ગઈ છે. S-400થી લઈને આયરન ડોમ સુધી આ ડિફેન્સ સિસ્ટમ માત્ર રક્ષણ જ નહીં, પણ ભવિષ્યના યુદ્ધોની દિશા પણ નક્કી કરે છે.

પ્રતિકાત્મક તસવીર

આજની દુનિયામાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ કોઈપણ દેશની વ્યૂહાત્મક શક્તિનો અભિન્ન ભાગ બની ગઈ છે. S-400થી લઈને આયરન ડોમ સુધી આ ડિફેન્સ સિસ્ટમ માત્ર રક્ષણ જ નહીં, પણ ભવિષ્યના યુદ્ધોની દિશા પણ નક્કી કરે છે.

S-400 ટ્રાયમ્ફને વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માનવામાં આવે છે. તેની મલ્ટી-લેયર સિસ્ટમ, અદ્યતન રડાર અને મલ્ટી-ટાર્ગેટ ટ્રેકિંગ ક્ષમતા તેને અજેય બનાવે છે. ભારત, ચીન અને તુર્કી જેવા દેશોએ તેને અપનાવ્યું છે. તે રશિયાના અલ્માઝ-એન્ટે દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. તેની રેન્જ 400 કિમી છે અને ઊંચાઈ 56 કિમી છે. તે સ્ટીલ્થ જેટ શોધવામાં પણ સક્ષમ છે.

THAAD બેલેસ્ટિક મિસાઇલોના ટર્મિનલ તબક્કામાં બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને ઈન્ટરસેપ્ટ કરે છે. તેનો 100 ટકા સફળતા દર તેને વિશ્વસનીય બનાવે છે. ઇઝરાયલમાં તેની તૈનાતી સમગ્ર વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કરે છે. તેની રેન્જ 200 કિમી છે અને ઊંચાઈ 150 કિમી છે. તે અમેરિકા દ્વારા બનાવવામાં આવી છે.

S-300VM એક મલ્ટી-ચેનલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે જે બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને ફિક્સ્ડ-વિંગ એરક્રાફ્ટને એકસાથે અટકાવી શકે છે. આ સિસ્ટમ રશિયામાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે અને તેના ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકો પણ છે. તેની રેન્જ 200 કિમી છે. તે બેલિસ્ટિક અને ક્રુઝ મિસાઇલોને નિશાન બનાવે છે.

ડેવિડ સ્લિંગના માધ્યમથી લાંબા અંતરની મિસાઇલો સામે રક્ષણ આપવા માટે એક સિસ્ટમ છે. તે આયરન ડોમ અને એરો સિસ્ટમ વચ્ચેના તકનીકી અંતરને ભરે છે. તે ખૂબ જ ગતિશીલ છે અને ઇલેક્ટ્રોનિક કાઉન્ટરમેજરથી સજ્જ છે. તેની રેન્જ 300 કિમી છે. તે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવી છે.

પૈટ્રિઅટ સિસ્ટમ વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમમાંની એક છે. તેણે યુક્રેન યુદ્ધ અને ઇઝરાયલમાં તાજેતરના સંઘર્ષમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તે યુએસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે. તેની રેન્જ 170 કિમી છે. તે બેલિસ્ટિક મિસાઇલો, ક્રુઝ મિસાઇલો, ફાઇટર જેટને નિશાન બનાવે છે.

ચીન દ્વારા રશિયન S-300ની ટેકનોલોજીના આધારે HQ-9 વિકસાવવામાં આવી છે. તેનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન દ્વારા પણ કરવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ ભારત દ્વારા ઓપરેશન સિંદૂરમાં ટાળવામાં આવી હતી. તેની રેન્જ 125 કિમી છે. તે S-300ની ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. તેને ભારત દ્વારા નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.

SAMP/T થિયેટર લેવલ સુરક્ષા પૂરી પાડે છે અને નાટો દળો દ્વારા તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. તેની ગતિ અને ટ્રેકિંગ ક્ષમતા તેને અનન્ય બનાવે છે. તે ફ્રાન્સ/ઇટાલી દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તેની નિર્માતા કંપની Eurosam છે. તે બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને ફાઇટર જેટને લક્ષ્ય બનાવે છે.

MEADS ને પૈટ્રિયટ સિસ્ટમના અપગ્રેડ તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. તેની 360-ડિગ્રી સુરક્ષા અને મોબાઇલ ક્ષમતાઓ તેને ખાસ બનાવે છે. તેની રેન્જ 40 કિમી છે. તેની ઊંચાઈ 20 કિમી છે. તેનો ઉપયોગ અમેરિકા, જર્મની, ઇટાલી દ્વારા કરવામાં આવે છે.

બરાક-8 ભારતની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પ્રતિક છે. તેનો ઉપયોગ નૌકાદળ, સેના અને વાયુસેના દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેની ચોકસાઈ અને બહુહેતુક તેને અત્યંત અસરકારક બનાવે છે. તેનો ઉપયોગ ભારત/ઇઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેનો સંયુક્ત રીતે DRDO અને IAI દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે.

Iron Dome એ ઇઝરાયલને આતંકવાદી રોકેટ હુમલાઓથી બચાવવામાં ઐતિહાસિક ભૂમિકા ભજવી છે. તાજેતરના સંઘર્ષોમાં તેની રેન્જ અને ક્ષમતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો હોવા છતાં, તે શહેરી સુરક્ષામાં ક્રાંતિકારી સાબિત થયું છે. તે ટૂંકા અંતરના મિસાઇલો અને રોકેટને નિશાન બનાવે છે.