પેનડ્રાઇવ, SSD અને ક્લાઉડમાં ડેટા કેવી રીતે સેવ થાય છે? જાણો ટેક્નોલોજી

ફોનમાં ફોટો સેવ કરવો હોય કે લેપટોપમાં જરૂરી ફાઇલો રાખવી, દરેક કામમાં ડેટા સ્ટોરેજ જરૂરી છે. જાણો HDD, SSD, પેનડ્રાઇવ અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ પાછળ કામ કરતી ટેક્નોલોજી

આપણા ફોનમાં ફોટા સેવ કરવાથી લઈને આપણા લેપટોપ પર મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો સ્ટોર કરવા અને ઓનલાઈન ફાઇલો અપલોડ કરવા સુધી, આપણે દરરોજ વિવિધ રીતે ડેટા સ્ટોર કરીએ છીએ. આ બધા કાર્યો પાછળ સ્ટોરેજ ટેકનોલોજીનો હાથ છે. આ ટેકનોલોજી આપણને ડિજિટલ ફાઇલોને જાળવી રાખવામાં અને જરૂર પડે ત્યારે તેનો ફરીથી ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરે છે. સ્ટોરેજ ફક્ત ફોટા, વીડિયો અને દસ્તાવેજો સાચવવા વિશે નથી; તેમાં ડેટા કેટલી ઝડપથી એક્સેસ કરી શકાય છે, તેને એક ઉપકરણથી બીજા ઉપકરણમાં કેવી રીતે ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે અને તેને લાંબા સમય સુધી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકાય છે તેનો પણ સમાવેશ થાય છે. તો ચાલો જોઈએ કે પેન ડ્રાઇવ, SSD અને ક્લાઉડ પર ડેટા કેવી રીતે સેવ થાય છે.

ડેટા સ્ટોરેજ એ એવી વ્યવસ્થા છે, જેમાં ડિજિટલ માહિતી ભવિષ્યમાં ઉપયોગ કરવા માટે સેવ કરવામાં આવે છે. ફોટો, વીડિયો, PDF, ડોક્યુમેન્ટ અને સોફ્ટવેર જેવી વસ્તુઓ સ્ટોરેજમાં રાખવામાં આવે છે. કમ્પ્યૂટર ડેટાને 0 અને 1ના રૂપમાં સમજે છે. આ જ બાઇનરી નંબરો દ્વારા માહિતી સ્ટોર અને વાંચવામાં આવે છે. સ્ટોરેજની મદદથી ડિવાઇસ બંધ થયા પછી પણ ફાઇલો સુરક્ષિત રહી શકે છે.

હાર્ડ ડિસ્ક ડ્રાઇવ એટલે કે HDDમાં ડેટાને મેગ્નેટિક રીતે સ્ટોર કરવામાં આવે છે. તેની અંદર ફરતી ડિસ્કો હોય છે, જેમની સપાટી પર મેગ્નેટિક લેયર લાગેલી હોય છે. રીડ-રાઇટ હેડ આ સપાટી પર ડેટા લખવાનું અને તેને વાંચવાનું કામ કરે છે. HDD ઓછી કિંમતે વધુ ડેટા રાખવા માટે ઉપયોગી છે, જોકે તેમાં ચાલતા મિકેનિકલ પાર્ટ્સ હોય છે એટલે તેની સ્પીડ SSD કરતાં ઓછી હોઈ શકે છે.

SSDમાં ડેટા સેવ કરવા માટે NAND ફ્લેશ મેમરીનો ઉપયોગ થાય છે. તેમાં ફરતી ડિસ્ક અથવા અન્ય મૂવિંગ પાર્ટ્સ નથી. તેમાં ઇલેક્ટ્રિકલ સિગ્નલ દ્વારા મેમરી સેલમાં માહિતી સ્ટોર કરવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે SSD ડેટાને ઝડપથી એક્સેસ કરી શકે છે. તેથી કમ્પ્યૂટર ઝડપથી શરૂ થાય છે અને એપ્લિકેશન પણ ઝડપથી ખુલે છે, જોકે તેની પ્રતિ ગીગાબાઇટ કિંમત સામાન્ય રીતે HDD કરતાં વધુ હોય છે.

પેનડ્રાઇવ પણ ફ્લેશ મેમરી ટેક્નોલોજી પર કામ કરે છે. તેને USB પોર્ટ દ્વારા કમ્પ્યૂટર અથવા અન્ય ડિવાઇસ સાથે જોડવામાં આવે છે. તેમાં ડોક્યુમેન્ટ, ફોટો અને અન્ય ફાઇલો સેવ કરીને એક ડિવાઇસથી બીજા ડિવાઇસમાં લઈ જઈ શકાય છે. તેનું નાનું કદ તેને સરળતાથી સાથે રાખવા યોગ્ય બનાવે છે, જોકે જરૂરી ફાઇલોની સુરક્ષા માટે માત્ર પેનડ્રાઇવ પર નિર્ભર રહેવાની જગ્યાએ બીજી જગ્યાએ બેકઅપ રાખવું પણ ઉપયોગી છે.

ક્લાઉડ સ્ટોરેજમાં ડેટા તમારા ડિવાઇસની જગ્યાએ ઇન્ટરનેટ દ્વારા રિમોટ સર્વર પર સેવ થાય છે. જેમ કે Google Drive, OneDrive અને Dropbox, ફાઇલ અપલોડ થયા પછી તેને ઇન્ટરનેટની મદદથી બીજા ડિવાઇસ પર પણ એક્સેસ કરી શકાય છે. તેના માટે સંબંધિત અકાઉન્ટ અને ઇન્ટરનેટ કનેક્શનની જરૂર પડે છે. ક્લાઉડ સ્ટોરેજની એક ખાસિયત એ પણ છે કે જરૂર મુજબ તેની ક્ષમતા વધારી શકાય છે, જ્યારે પોતાના હાર્ડવેરને ખરીદવાની અને સંભાળવાની જરૂર ઓછી થઈ જાય છે.

Continues below advertisement

લોકલ સ્ટોરેજમાં ડેટા HDD, SSD અથવા પેનડ્રાઇવ જેવા ફિઝિકલ ડિવાઇસ પર રાખવામાં આવે છે. તેની સામે ક્લાઉડ સ્ટોરેજમાં ફાઇલો દૂર આવેલા સર્વર પર રહે છે અને ઇન્ટરનેટથી એક્સેસ કરવામાં આવે છે. લોકલ સ્ટોરેજમાં હાર્ડવેર અને બેકઅપની જવાબદારી યુઝરની હોય છે, જ્યારે ક્લાઉડ સેવાઓમાં સામાન્ય રીતે ઉપયોગ મુજબ ચુકવણી કરવી પડે છે. આવા સમયે બંને રીતોના પોતાના ફાયદા છે. ઘણા લોકો જરૂરી ડેટાની સુરક્ષા માટે લોકલ અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ બંનેનો ઉપયોગ કરે છે.