આજના ડિજિટલ વિશ્વમાં સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ ફક્ત કૉલ્સ, ફોટા અને મેસેજિંગ માટે જ થતો નથી. લોકો હવે તેનો ઉપયોગ ઓનલાઈન પેમેન્ટ, સોશિયલ મીડિયા અને મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો સ્ટોર કરવા માટે પણ કરે છે. તેથી જો કોઈ વ્યક્તિનો ફોન ચોરાઈ જાય છે તો તેમના મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો અને બેન્કિંગ માહિતી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. ચાલો પહેલા જોઈએ કે હેકર્સ ઘણીવાર ચોરી થયા બાદ ડિવાઈસ સાથે શું કરે છે.
ફોન ચોરી કર્યા પછી ગુનેગારો ઘણીવાર સૌથી પહેલા એ જાણવાનો પ્રયાસ કરે છે કે ડિવાઇસ સરળતાથી અનલોક થઈ રહ્યું છે કે નહીં. નબળા PIN, સરળ પેટર્ન અથવા લોક વગરના ફોનને હેકર્સ સરળતાથી ખોલી નાખે છે. જોકે, આજના એડવાન્સ સ્માર્ટફોનમાં સ્ટ્રોંગ એન્ક્રિપ્શન અને સેફ્ટી ફીચર્સ હોય છે, તેથી માત્ર ફોન હાથમાં આવી જવાથી બધો ડેટા સરળતાથી ખુલી જતો નથી. આ ઉપરાંત લોક સ્ક્રીન પર દેખાતા નોટિફિકેશન પણ ખતરો બની શકે છે. SMS, OTP, ઈમેલ કે મેસેજના ડિવાઇસ પર ફ્લેશ થવાથી પર્સનલ જાણકારી પણ લીક થઈ શકે છે. જો લોક સ્ક્રીન પર નોટિફિકેશન દેખાય છે તો કોઈ વ્યક્તિ તેનો ખોટો ઉપયોગ સરળતાથી કરી શકે છે.
એટલું જ નહીં, ફોન સાથે SIM કાર્ડ પણ ચોરાઈ જાય તો જોખમ વધી શકે છે. ગુનેગારો SIMથી સંબંધિત જાણકારીનો ઉપયોગ કરીને એકાઉન્ટ્સ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, ઘણી સર્વિસિસમાં એક્સ્ટ્રા સેફ્ટી અને OTPની જરૂર હોય છે, પરંતુ તેમ છતાં ફોન ચોરાઈ જાય કે તરત જ SIMને બ્લોક કરાવવું જરૂરી છે.
ફોનમાં બેન્કિંગ કે UPI એપ્સ હાજર હોવા પર ગુનેગારો તમારા પૈસાની ચોરી પણ કરી શકે છે. સ્ટ્રોંગ સ્ક્રીન લોક અને એપ સેફ્ટી આ ખતરાને ઘણી હદ સુધી ઓછો કરી શકે છે. ફોન ચોરાઈ ગયાનું જાણ થતાં જ બેંકિંગ એપ્સ, UPI અને જરૂરી એકાઉન્ટ્સની સુરક્ષાને તરત જ તપાસવી જોઈએ. ફોન ચોરાઈ ગયા પછી સાયબર ગુનેગારો તમારા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સને પણ હેક કરી શકે છે. જો ઠગોને કોઈ રીતે ઈમેલ સુધી પહોંચ મળી જાય તો પાસવર્ડ રીસેટ કરીને બીજા એકાઉન્ટ્સ પર કબજો કરી શકે છે. આ જ રીતે WhatsApp, Instagram અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ પણ નિશાના પર આવી શકે છે.
એટલા માટે જો તમારો ફોન ચોરાઈ જાય છે તો સૌથી પહેલા બીજા ડિવાઇસથી તમારા ફોનને Find My Device કે Find My જેવી સર્વિસ દ્વારા લોક કરવાનો પ્રયાસ કરો. જરૂર પડ્યે ફોનને રિમોટલી ભૂંસી નાખવાનો વિકલ્પ પણ વાપરી શકો છો. આ પછી SIMને બ્લોક કરાવો અને બેન્ક, UPI, ઈમેલ અને સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સના પાસવર્ડ બદલો.