Smart Meter: આજના સમયમાં વીજ વિતરણ કંપનીઓ ખૂબ જ ઝડપથી સ્માર્ટ મીટર લગાવી રહી છે. આ મીટરોનો ઉદ્દેશ્ય વીજળીના વપરાશને રિયલ-ટાઇમમાં મોનિટર કરવાનો, બિલિંગને વધુ સચોટ બનાવવાનો અને વીજળી ચોરી પર રોક લગાવવાનો છે. પરંતુ જેમ-જેમ આ ડિવાઇસ ઇન્ટરનેટ અને ડિજિટલ નેટવર્ક સાથે જોડાઈ રહ્યા છે, લોકોના મનમાં એક સવાલ પણ ઉઠી રહ્યો છે કે શું સ્માર્ટ મીટરને હેક કરી શકાય છે? ચાલો સમજીએ કે સ્માર્ટ મીટર કેવી રીતે કામ કરે છે અને તેની સુરક્ષા કેટલી મજબૂત હોય છે.
સ્માર્ટ મીટર શું હોય છે?
સ્માર્ટ મીટર એક ડિજિટલ વીજળી મીટર છે જે ગ્રાહકના વીજ વપરાશને સતત રેકોર્ડ કરે છે અને આ ડેટા સીધો વીજ કંપની સુધી પહોંચાડે છે. પરંપરાગત (જૂના) મીટરની જેમ આમાં કોઈ કર્મચારીએ ઘરે-ઘરે જઈને રીડિંગ લેવાની જરૂર પડતી નથી. આ મીટર ગ્રાહકોને તેમના વીજ વપરાશની માહિતી લગભગ રિયલ-ટાઇમમાં ઉપલબ્ધ કરાવે છે જેનાથી વીજળી બચાવવામાં પણ મદદ મળે છે.
આ પણ વાંચો..Social Media Outage: ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામ થયા ડાઉન, યુઝર્સ નથી કરી શકતા નવી પોસ્ટ
સ્માર્ટ મીટર કઈ ટેકનોલોજી પર કામ કરે છે?
સ્માર્ટ મીટર કેટલીય આધુનિક ટેકનોલોજીના સંયોજનથી કામ કરે છે. આમાં એક માઇક્રોપ્રોસેસર, મેમરી અને કમ્યુનિકેશન મોડ્યુલ લાગેલું હોય છે. ડેટા ટ્રાન્સમિશન માટે આમાં GSM, 4G, RF (Radio Frequency), NB-IoT કે Power Line Communication (PLC) જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે. આ ટેકનોલોજી મીટરને વીજ કંપનીના સર્વર સાથે જોડે છે અને વપરાશ સંબંધિત માહિતી આપમેળે મોકલતી રહે છે. આ સિવાય સ્માર્ટ મીટરમાં રિમોટ કનેક્ટ અને ડિસ્કનેક્ટ જેવી સુવિધાઓ પણ હોય છે જેનાથી વીજ કંપની જરૂર પડ્યે દૂર બેઠા જ કેટલાક કાર્યો કરી શકે છે.
શું સ્માર્ટ મીટરને હેક કરી શકાય છે?
ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ જોવામાં આવે તો ઇન્ટરનેટ કે નેટવર્ક સાથે જોડાયેલું કોઈ પણ ડિવાઇસ હેકિંગથી સંપૂર્ણપણે અછૂત હોતું નથી. તેથી સ્માર્ટ મીટરને હેક કરવું સૈદ્ધાંતિક રીતે શક્ય છે.
જો કે, આધુનિક સ્માર્ટ મીટરોમાં એન્ક્રિપ્શન, સિક્યોર ઓથેન્ટિકેશન અને સુરક્ષિત ફર્મવેર જેવી કેટલીય સુરક્ષા લેયર મોજૂદ હોય છે. ડેટાને એન્ક્રિપ્ટ કરીને મોકલવામાં આવે છે જેથી વચ્ચેથી કોઈ વ્યક્તિ તેને વાંચી કે બદલી ન શકે.
પરંતુ જો કોઈ સિસ્ટમમાં સુરક્ષા ખામી હોય, જૂનો સોફ્ટવેર ઉપયોગમાં લેવાતો હોય કે સાયબર સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન ન કરવામાં આવે, ત્યારે સાયબર હુમલાનું જોખમ વધી શકે છે.
સુરક્ષા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવે છે?
વીજ કંપનીઓ અને મીટર ઉત્પાદકો નિયમિત સોફ્ટવેર અપડેટ્સ, સિક્યોરિટી પેચ અને નેટવર્ક મોનિટરિંગનો ઉપયોગ કરે છે. કેટલાય સ્માર્ટ મીટરોમાં છેડછાડ પકડી પાડતા સેન્સર્સ પણ લાગેલા હોય છે જે કોઈ પણ અસામાન્ય પ્રવૃત્તિની માહિતી તરત જ મોકલી દે છે. આ સિવાય મહત્વપૂર્ણ ડેટાને સુરક્ષિત સર્વરોમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે અને માત્ર અધિકૃત (Authorized) સિસ્ટમને જ તેની એક્સેસ આપવામાં આવે છે.