તાજેતરમાં ભારતીય રાજધાની દિલ્હીમાં આયોજિત કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સંમેલનમાં ટેકનોલોજીના નિષ્ણાતોએ સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓ માટે એક ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવ્યું કે કેવી રીતે જીઓસ્પાય એઆઈ (GeoSpy AI) નામનું એક અત્યાધુનિક સાધન કોઈપણ છુપાયેલી માહિતી વગર માત્ર સામાન્ય ફોટાના આધારે વ્યક્તિનું ચોક્કસ લોકેશન શોધી શકે છે. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ગુનાખોરી ડામવા માટે થઈ રહ્યો છે, પરંતુ તે સામાન્ય નાગરિકોની ગોપનીયતા માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, હવે ઓનલાઈન ફોટા શેર કરવા એ માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ તમારા ઘરના દરવાજા અજાણ્યા લોકો માટે ખોલવા જેવું જોખમી બની ગયું છે.
જીઓસ્પાય એઆઈ શું છે અને તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
સામાન્ય રીતે જ્યારે આપણે કોઈ ફોટો પાડીએ છીએ, ત્યારે તેમાં લોકેશનની વિગતો સંગ્રહિત હોય છે, પરંતુ આ નવું સાધન તે વિગતો વિના પણ કાર્ય કરી શકે છે. વર્ષ 2023 માં લોન્ચ કરવામાં આવેલું આ સાધન છબી વિશ્લેષણની અત્યંત જટિલ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે. તે ફોટામાં દેખાતી ઇમારતોનું માળખું, રસ્તાઓની વિશિષ્ટ પેટર્ન, ત્યાં ઉગતી વનસ્પતિના પ્રકારો, જમીનનો રંગ અને આસપાસના વાતાવરણના નાનામાં નાના સંકેતોનું અવલોકન કરે છે. આ વિગતોને તે પોતાના વિશાળ ડેટાબેઝ સાથે સરખાવે છે અને સેકન્ડોમાં જણાવી દે છે કે આ ફોટો દુનિયાના કયા ખૂણે પાડવામાં આવ્યો છે.
ચોકસાઈનો દાવો અને વૈશ્વિક ઉપયોગ
આ સાધનની ક્ષમતા આશ્ચર્યજનક અને ડરામણી બંને છે. તે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણેથી લેવાયેલા ફોટાનું વિશ્લેષણ કરીને 1 થી 50 કિલોમીટરના વિસ્તારની ઓળખ કરી શકે છે. જો તે ફોટો કોઈ જાણીતા શહેરમાં લેવામાં આવ્યો હોય, તો તેની ચોકસાઈ મીટર સ્તર સુધીની હોઈ શકે છે. અહેવાલો મુજબ, અમેરિકાના મિયામી ડેડ અને લોસ એન્જલસ જેવા મોટા પોલીસ વિભાગો ગુનેગારોને પકડવા માટે આ ટેકનોલોજીનો સક્રિયપણે ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. "સ્ટ્રીટ સર્ચ" અને "પ્રોપર્ટી સર્ચ" જેવી સુવિધાઓ દ્વારા આ સાધન લાખો મિલકતોના રેકોર્ડ્સ સુધી પહોંચવાની શક્તિ ધરાવે છે.
ગોપનીયતા પર વધતું સંકટ
એઆઈ પોસ્ટના સ્થાપક પૂનમ સોનીએ સોશિયલ મીડિયા પર આ બાબતે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના મતે, સામાન્ય જનતાને ખ્યાલ પણ નથી કે એક નાનકડી સેલ્ફી તેમના અંગત જીવનની કેટલી વિગતો જાહેર કરી શકે છે. જ્યારે ટેકનોલોજી આટલી સ્માર્ટ બને છે, ત્યારે તે ચોર અથવા અન્ય અસામાજિક તત્વોના હાથમાં પણ જઈ શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના ઘરની બહાર ઉભા રહીને ફોટો શેર કરે છે, તો આ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સાધન તે વ્યક્તિના ઘરનો ચોક્કસ ક્રમાંક પણ શોધી શકે છે.
વપરાશકર્તાઓએ શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
આજના ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયાથી દૂર રહેવું શક્ય નથી, પરંતુ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે:
- તમારા ઘર કે કાર્યસ્થળના એવા ફોટા શેર ન કરો જેમાં આસપાસની ઓળખ સ્પષ્ટ થતી હોય.
- ફોટામાં દેખાતી સીમાચિહ્નો (Landmarks) અથવા રસ્તાના નામ જેવી વિગતોને બ્લર કરવી જોઈએ.
- કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના આ યુગમાં હવે ફોટો માત્ર એક યાદગીરી નથી, પણ એક ડિજિટલ ઓળખ છે, જેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે.