હરસ એક પીડાદાયક બીમારી છે, જેમાં ગુદામાર્ગની નસોમાં સોજો આવવાથી દુખાવો અને રક્તસ્ત્રાવ થાય છે.

યોગ ગુરુ બાબા રામદેવ મુજબ, જીવનશૈલી અને આહારમાં સુધારો કરીને આ રોગને કાબૂમાં લઈ શકાય છે.

સૌથી પહેલો ઉપાય: ભોજનમાં ફાઇબરયુક્ત લીલા શાકભાજીનું પ્રમાણ વધારો અને તળેલો-મસાલેદાર ખોરાક સંપૂર્ણપણે બંધ કરો.

આહારમાં દૂધીના રસનો સમાવેશ કરવો પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

અસરકારક ઔષધિ: બાબા રામદેવના મતે, 'નાગદોન' નામના છોડના પાન ચાવીને ખાવાથી 3 થી 7 દિવસમાં રાહત મળી શકે છે.

કબજિયાતની સમસ્યાને દૂર કરવા અને પેટ સાફ રાખવા માટે રાત્રે ત્રિફળા પાવડરનું સેવન કરવું પણ લાભદાયી છે.

એક્યુપ્રેશર પોઈન્ટ: કાંડાના ઉપરના ભાગને દબાવવાથી પણ હરસના દુખાવામાં રાહત મળી શકે છે.

આ તમામ ઉપાયોનું મૂળ કારણ કબજિયાતને દૂર કરવાનું અને પાચનતંત્રને સુધારવાનું છે.

યોગ અને પ્રાણાયામને દિનચર્યામાં સામેલ કરવાથી પણ આ સમસ્યામાં લાંબા ગાળે ફાયદો થાય છે.

જોકે, કોઈપણ ગંભીર સમસ્યા હોય તો ઘરેલું ઉપચારની સાથે ડોક્ટરની સલાહ લેવી અત્યંત જરૂરી છે.