છીંક આવવી એ માનવ શરીરની સૌથી ઝડપી અને બુદ્ધિશાળી સંરક્ષણ પદ્ધતિઓ (Defense Mechanism) માંથી એક છે.

કાર્ય: તે નાકમાંથી હાનિકારક પદાર્થોને ફેફસાં કે શ્વસનતંત્રમાં ઊંડે સુધી જતાં અટકાવે છે અને બહાર ફેંકી દે છે.

એલર્જી: જ્યારે ધૂળ, પરાગ કે રજકણો નાકમાં જાય છે, ત્યારે રોગપ્રતિકારક શક્તિ 'હિસ્ટામાઈન' રિલીઝ કરે છે જેનાથી છીંક આવે છે.

ઈન્ફેક્શન: શરદી અને ફ્લૂમાં વાયરસને કારણે નાકની અંદરની ત્વચામાં સોજો આવે છે, જે વારંવાર છીંકનું કારણ બને છે.

ઈરીટન્ટ્સ: ધુમાડો, પ્રદૂષણ, સ્ટ્રોંગ પરફ્યુમ કે તીખા મસાલા નાકની ચેતાઓને ઉત્તેજિત કરે છે, જેથી મગજ છીંકનો સંકેત મોકલે છે.

પ્રકાશ (Photic Sneeze): આશરે 18 થી 35% લોકોને અચાનક તેજ સૂર્યપ્રકાશમાં આવવાથી છીંક આવે છે, જેને 'ફોટોટિક સ્નીઝ રિફ્લેક્સ' કહે છે.

તાપમાનમાં ફેરફાર: ગરમ ઓરડામાંથી અચાનક ઠંડી હવામાં જવાથી નાકની ચેતાઓ પ્રતિક્રિયા આપે છે અને છીંક આવે છે.

વધુ જમવાથી: કેટલાક લોકોને ભારે ભોજન કર્યા પછી પેટ ફૂલવાને કારણે પણ છીંક આવે છે, જેને 'સ્નેટિએશન' કહેવાય છે.

નાકમાં કોઈપણ પ્રકારની બળતરા થતા જ ચેતાઓ મગજને સિગ્નલ આપે છે અને પદાર્થને બહાર કાઢવા છીંક આવે છે.

આમ, છીંક આવવી એ એક જટિલ જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે શરીરને સુરક્ષિત રાખવા માટે કામ કરે છે.