ગલ્ફ દેશોમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે દેશમાં રાંધણ ગેસ (LPG) ના સપ્લાયને લઈને લોકોમાં થોડો ડર પેસી ગયો છે. આ ડરના કારણે ઘણા લોકો ભવિષ્યની ચિંતામાં જરૂર કરતા વધારે ગેસના બાટલા બુક કરાવીને ઘરમાં તેનો સંગ્રહ (સ્ટોક) કરવાનું વિચારી રહ્યા છે. પરંતુ સાવધાન! આવું કરવું એ માત્ર તમારા પરિવાર માટે ખતરનાક જ નથી, પરંતુ એક મોટો કાયદાકીય ગુનો પણ છે. સરકાર અને ગેસ કંપનીઓના કડક નિયમો અનુસાર, ઘરમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં જ ગેસ સિલિન્ડર રાખી શકાય છે. જો કોઈ નિયમ તોડીને ગેસની સંગ્રહખોરી કરતું પકડાશે, તો તેનું કનેક્શન તો રદ થશે જ, સાથે દંડ અને 7 વર્ષ સુધીની જેલ પણ થઈ શકે છે.
એક ઘર, એક રસોડું, એક જ કનેક્શન!
ભારતમાં રાંધણ ગેસ માટે સરકારનો બહુ સ્પષ્ટ નિયમ છે: 'વન હાઉસહોલ્ડ, વન કનેક્શન'. એટલે કે એક સરનામે (એક ઘર કે એક રસોડામાં) માત્ર એક જ LPG કનેક્શન કાયદેસર ગણાય છે.
આપણા દેશમાં ઇન્ડેન ગેસ (IOC), HP ગેસ (HPCL) અને ભારત ગેસ (BPCL) દ્વારા ઘરેલું સિલિન્ડર અપાય છે. જો તમારી પાસે પહેલાથી કોઈ એક કંપનીનું કનેક્શન હોય, તો એ જ સરનામે બીજી કંપની પાસેથી બીજું નવું કનેક્શન લેવું ગેરકાયદેસર છે. જોકે, ગ્રાહકોને એક સુવિધા મળે છે કે તેઓ પોતાના સિંગલ કનેક્શનને 'ડબલ બોટલ કનેક્શન' (DBC) માં ફેરવી શકે છે, જેમાં તેમને એક જ કનેક્શન પર 2 બાટલા રાખવાની મંજૂરી મળે છે.
તો ઘરમાં કાયદેસર રીતે કેટલા બાટલા રાખી શકાય?
સામાન્ય રીતે ઘરેલું વપરાશ માટે એક જ કનેક્શન પર વધુમાં વધુ 2 સિલિન્ડર ઘરમાં રાખવા એ સામાન્ય અને કાયદેસર છે. આનો સીધો ફાયદો એ છે કે તમે એક બાટલો વાપરી શકો અને બીજો રિઝર્વ (એક્સ્ટ્રા) તરીકે રાખી શકો, જેથી ગેસ ખલાસ થાય ત્યારે તકલીફ ન પડે.
સરકારી નિયમ મુજબ, કોઈ પણ સામાન્ય ગ્રાહક 1 વર્ષમાં વધુમાં વધુ 15 ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડર જ બુક કરાવી શકે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ પણ જાતની સત્તાવાર પરવાનગી વગર ઘરમાં 2 થી વધારે બાટલા ભેગા કરે અથવા તો ઘરમાં 40 કિલોથી વધુ LPG ગેસનો સંગ્રહ કરે, તો તેને 'સંગ્રહખોરી' (બ્લેક માર્કેટિંગ) ગણવામાં આવે છે. આવા કિસ્સામાં સરકારી તંત્ર કડક એક્શન લઈ શકે છે.
સંગ્રહખોરોની ખેર નથી: શું સજા થઈ શકે છે?
જો કોઈ પણ વ્યક્તિ ઘરમાં વધારાના ગેસ સિલિન્ડર સંતાડીને રાખતો કે કાળાબજાર કરતો ઝડપાશે, તો તેની સામે આકરી કાર્યવાહી થશે:
તેનું ગેસ કનેક્શન કાયમ માટે રદ કરી દેવામાં આવશે.
તેના પર ભારે આર્થિક દંડ ફટકારવામાં આવશે.
જો મામલો ગંભીર જણાશે, તો 'આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ' (Essential Commodities Act) હેઠળ ગુનો નોંધાશે, જેમાં 3 મહિનાથી લઈને 7 વર્ષ સુધીની સખત કેદની સજા પણ થઈ શકે છે.
સલામતી જાળવો, ડરશો નહીં
સરકાર અને ગેસ કંપનીઓ લોકોને વારંવાર અપીલ કરી રહી છે કે અફવાઓથી ગભરાઈને આડેધડ ગેસ બુકિંગ ન કરો કે ઘરમાં બાટલા ભેગા ન કરો. દેશ પાસે ગેસનો પૂરતો સ્ટોક છે, એટલે સપ્લાય સિસ્ટમ પર ખોટું દબાણ ન પાડો.
સલામતીની ટિપ્સ: ઘરમાં સિલિન્ડરને હંમેશા એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં હવાની સારી અવરજવર હોય અને તેને હંમેશા સીધો જ ઊભો રાખો. જો તમારી પાસે 2 બાટલા હોય, તો ભૂલથી પણ એકની ઉપર બીજો બાટલો ગોઠવીને ન રાખવો.