કેવી રીતે સ્થૂળતા (Obesity) ચૂપચાપ ડાયાબિટીસનો દરવાજો ખોલે છે
વધારાનું વજન ઉઠાવવું અને ડાયાબિટીસ થવો — આ બંને વચ્ચેનો સંબંધ કોઈ અધૂરો વિચાર નથી જે વેલનેસ બ્લોગ પર ફરતો હોય.
નવી દિલ્હી [ભારત], ૧૭ માર્ચ: મોટાભાગના લોકોને ડાયાબિટીસનું નામ સાંભળતાં જ ખાંડ યાદ આવે છે. મીઠાઈ, સફેદ ચોખા, કોલ્ડ ડ્રિંકની બોટલ — બસ, આટલું
જ ચિત્ર મનમાં આવે. અને હા, ખોરાક મહત્ત્વનો છે, એમાં કોઈ શંકા નથી. પણ જો તમે વાત અહીં જ અટકાવી દો, તો તમે મોટી વાત
ચૂકી જાઓ છો. એ વાત જે તમારી થાળીમાંથી નહીં, પણ તમારા વજનથી શરૂ થાય છે.
વધારાનું વજન ઉઠાવવું અને ડાયાબિટીસ થવો — આ બંને વચ્ચેનો સંબંધ કોઈ અધૂરો વિચાર નથી જે વેલનેસ બ્લોગ પર ફરતો હોય.
ડૉક્ટરો અને સંશોધકો દાયકાઓથી આ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, અને ડેટા વારંવાર એ જ વાત કહે છે. શરીરમાં વધારાની ચરબી — ખાસ
કરીને પેટની આસપાસ જમા થતી જિદ્દી ચરબી — ઇન્સ્યુલિન સાથે એવી રીતે ગડબડ કરે છે કે મોટાભાગના લોકોને ખબર જ નથી
પડતી, જ્યાં સુધી મોડું ન થઈ જાય.
એ એક કારણ (Obesity Cause) જેના વિશે ખૂબ ઓછી ચર્ચા થાય છે
ડાયાબિટીસ વિશેની ચર્ચામાં મને એક વાત ખૂંચે છે. આપણે ખાંડના પ્રમાણ અને કાર્બ્સ ગણવામાં એટલા ખોવાઈ જઈએ છીએ કે ટાઈપ
2 ડાયાબિટીસનું સૌથી મોટું કારણ — સ્થૂળતાને લીધે થતી ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ — એની અવગણના કરી દઈએ છીએ.
ચાલો સાદી ભાષામાં સમજીએ. જ્યારે પેટની આસપાસ ચરબી જમા થાય છે, ત્યારે એ ફક્ત ત્યાં બેસીને ફોટામાં ખરાબ દેખાડતી નથી.
એ સક્રિય રીતે તમારા કોષો ઇન્સ્યુલિનને જે રીતે પ્રતિસાદ આપે છે એમાં ખલેલ પાડે છે. તમારું સ્વાદુપિંડ (pancreas) જોઈ લે છે કે
ઇન્સ્યુલિન બરાબર કામ નથી કરતું, એટલે એ વધારે ઇન્સ્યુલિન બનાવવા લાગે છે. જેમ કોઈને સંભળાતું ન હોય ત્યારે તમે મોટેથી બૂમ
પાડો — થોડો સમય ચાલે, પણ પછી અવાજ બેસી જાય. સ્વાદુપિંડ સાથે બરાબર આ જ થાય છે. એ થાકી જાય છે. બ્લડ શુગર ધીમે
ધીમે વધવા લાગે છે. અને હવે તમારી પાસે એક ગંભીર સમસ્યા છે.
ડરામણી વાત એ છે કે આ બધું થતું હોય ત્યારે તમને કંઈ જ મહેસૂસ નહીં થાય. લોકો વર્ષો સુધી — સાચે જ વર્ષો સુધી — ઇન્સ્યુલિન
રેઝિસ્ટન્સ અંદરથી ધીમે ધીમે વધતી હોય એમ ફરતા રહે છે. એમને સારું લાગે છે. કદાચ થોડો વધારે થાક, કદાચ વજન થોડું ઝડપથી
વધતું લાગે, પણ ચિંતાજનક કંઈ નહીં. જ્યાં સુધી ડૉક્ટર બ્લડ ટેસ્ટમાં કંઈક પકડે, ત્યાં સુધી નુકસાન ઘણા લાંબા સમયથી થઈ રહ્યું હોય
છે.
એટલે જ વહેલું પકડવું બધું બદલી નાખે છે. જો તમે વજન વધતું જોઈને પગલાં લો — કોઈ ઘેલા ક્રેશ ડાયેટથી નહીં, પણ
સમજદારીભર્યા, ધીમા ફેરફારોથી — તો તમે આખી વાત ક્લિનિકલ ડાયગ્નોસિસ બને એ પહેલાં ઉલટાવી શકો છો. આ તક સાચી છે,
અને ઘણા બધા લોકો એને જતી કરી દે છે.
વજન ઘટાડવું આટલું અઘરું કેમ લાગે છે (આ ફક્ત ઇચ્છાશક્તિની વાત નથી)
મને લાગે છે કે સ્થૂળતા (Obesity Cause) વિશેની સૌથી અન્યાયી વાત એ છે કે લોકો માને છે કે આ ફક્ત વધારે ખાવાની અને ઓછું
હલનચલન કરવાની વાત છે. કાશ આટલું સરળ હોત.
સાચી જિંદગી ગૂંચવણભરી છે. હાઈપોથાઈરોઈડિઝમ ધરાવતી વ્યક્તિનું મેટાબોલિઝમ શરૂઆતથી જ એની વિરુદ્ધ કામ કરે છે. PCOS
સાથે ઝઝૂમતી સ્ત્રીઓ એવી હોર્મોનલ લડાઈ લડી રહી છે જ્યાં યોગ્ય સારવાર વિના ચરબી જમા થવી લગભગ અનિવાર્ય છે. ઉપરથી
ખરાબ ઊંઘ ઉમેરો — અને હું સાચી ખરાબ ઊંઘની વાત કરું છું, જ્યાં તમે પાંચ કલાક પર ચાલતા હો અને તમારા ભૂખના હોર્મોન્સ
ગાંડા થઈ જાય — અને અચાનક તમે એવો ખોરાક ખાવા લાગો જેની તમારા શરીરને જરૂર જ નહોતી. તમારું મગજ બસ એવું કહેતું
હતું.
સ્ટ્રેસ પણ કંઈક આવું જ કરે છે. ઑફિસમાં આખો દિવસ ભારે ગયો, ભાવનાત્મક રીતે થાકી ગયા, અને ખબર પડે એ પહેલાં અડધું પેકેટ
ચિપ્સ ખાઈ ગયા — એક પણ ચિપ્સનો સ્વાદ લીધા વિના. આપણે બધાએ આ અનુભવ્યું છે. એ કેલરીઝ ગાયબ નથી થતી. એ જમા
થાય છે. અને જ્યારે તમારી રોજિંદી દિનચર્યામાં આઠ-નવ કલાક ખુરશી પર બેસવાનું હોય, ત્યારે એ જમા થયેલી કેલરીઝ વિસરલ ફેટમાં
ફેરવાય છે — એ ખતરનાક પ્રકારની ચરબી જે તમારા લીવર, કિડની અને આંતરડાની આસપાસ વીંટળાઈ જાય છે.
એક વાત બીજીમાંથી નીકળે છે. ખરાબ ઊંઘથી સ્ટ્રેસ ઈટિંગ થાય. સ્ટ્રેસ ઈટિંગથી વજન વધે. વજન વધવાથી કસરત કરવાની પ્રેરણા ઘટે.
ઓછી કસરતથી ઊંઘ વધુ ખરાબ થાય. આ એક ભયંકર ચક્ર છે, અને જેટલું લાંબું ચાલે એટલું એમાંથી બહાર આવવું વધુ મુશ્કેલ થાય છે.
અને બાળકો પણ આમાંથી બાકાત નથી. જે ઘરમાં પ્રોસેસ્ડ ફૂડ રોજનું છે અને કોઈ હલનચલન નથી કરતું, ત્યાં ઊછરતું બાળક પોતાની
પસંદગી વિના જ એ આદતો શીખી લે છે. બાળરોગ નિષ્ણાતો બાળપણની સ્થૂળતા વિશે ચેતવણી આપી રહ્યા છે — કારણ કે આ
બાળકોમાં એવી મેટાબોલિક સમસ્યાઓ દેખાઈ રહી છે જે પહેલાં ફક્ત મધ્યમ વયના પુખ્તોમાં જ જોવા મળતી હતી.
ગ્લુકોઝ મોનિટર પરના આંકડાથી આગળ જોવું જરૂરી છે
ડાયાબિટીસનું સંચાલન એટલે ફક્ત આંગળી ચૂંટીને રીડિંગ ચેક કરવું — એ પૂરતું નથી. સ્ક્રીન પરનો એ આંકડો એક લક્ષણ છે. એ તમને
કહે છે કે ઉપરના સ્તરે કંઈક ખોટું ગયું છે, અને જ્યાં સુધી તમે એ શોધો નહીં કે શું ખોટું ગયું, ત્યાં સુધી તમે કાયમ બચાવની રમત જ
રમતા રહેશો.
અહીં જ એક સમગ્ર દૃષ્ટિકોણ ખરેખર અર્થપૂર્ણ લાગે છે. ડાયાબિટીસ માટે હોમિયોપેથી સારવાર , દાખલા તરીકે, ફક્ત બ્લડ શુગર પર
ધ્યાન કેન્દ્રિત નથી કરતી. પ્રેક્ટિશનર્સ સંપૂર્ણ ચિત્ર ખોલે છે — ભાવનાત્મક રીતે શું ચાલી રહ્યું છે, સ્ટ્રેસ કેટલો છે, હોર્મોન્સ ગડબડ તો
નથી ને, તમે શું ખાઓ છો અને કેમ ખાઓ છો, તમારું મેટાબોલિઝમ રોજેરોજ ખરેખર કેવી રીતે કામ કરી રહ્યું છે.
ડૉ. બાત્રાઝ ચાલીસ વર્ષથી વધુ સમયથી આ કરી રહ્યા છે, ત્રણસો પચાસથી વધુ ડૉક્ટરો સાથે જે બસો-થી વધારે ક્લિનિક્સમાં ફેલાયેલા
છે. એમનું મોડેલ વ્યક્તિગત યોજનાઓ પર આધારિત છે. કોઈ સૌ માટે એક જેવો ફોર્મ્યુલા નહીં, પણ તમારા શરીર, તમારા ટ્રિગર્સ,
તમારી જીવનશૈલી અનુસાર ઘડાયેલી સારવાર. તેઓ હોમિયોપેથિક ઉપચારોને પોષણ માર્ગદર્શન, જીવનશૈલી કોચિંગ અને સતત ફોલો-
અપ્સ સાથે જોડે છે જેથી બધું ટ્રેક પર રહે. ઉદ્દેશ્ય તમારા લક્ષણો પર પેચ લગાવવાનો નથી. ઉદ્દેશ્ય તમારા મેટાબોલિઝમને સાચા, ટકાઉ
સંતુલનના સ્થાને પાછું લાવવાનો છે — એવી આક્રમક દવાઓ પર આધાર રાખ્યા વિના જે પોતાના અલગ નુકસાન લઈને આવે છે.
અત્યારે પગલાં ભરો, નહીંતર પછી કિંમત ચૂકવો — તમારું શરીર બધું યાદ રાખે છે
જો આ વાંચીને કોઈ એક વાત યાદ રાખવાની હોય, તો આ છે: સ્થૂળતા (Obesity Cause) અને ડાયાબિટીસ વચ્ચેનો સંબંધ મોડું
કરનારને સજા આપે છે અને નાનામાં નાના વહેલા પગલાંને ઇનામ આપે છે.
તમારે રાતોરાત આખી જિંદગી બદલવાની જરૂર નથી. થોડી સારી ઊંઘ લો. દિવસનું એક અનહેલ્ધી ભોજન બદલો. રાત્રિ ભોજન પછી
વીસ મિનિટ ચાલો. એવા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો જે ખરેખર સાંભળે, એવા નહીં જે ફક્ત પ્રિસ્ક્રિપ્શન આપીને વિદાય કરે.
તમારું શરીર તમે વિચારો છો એના કરતાં વધુ માફ કરનારું છે — પણ એને જરૂર છે કે તમે અડધે રસ્તે મળો, અને જેટલું વહેલું એટલું
સારું. સ્થૂળતા (Obesity) કોઈ નૈતિક નિષ્ફળતા નથી. આળસ નથી. એ એક જટિલ તબીબી સ્થિતિ છે જેના કારણો ઓળખી શકાય
એવા છે, અને સૌથી મહત્ત્વની વાત — એના ઉકેલો પણ સાચા છે. ચાવી એ છે કે ડાયગ્નોસિસ તમારો હાથ પકડે ત્યાં સુધી રાહ ન
જુઓ.
Disclaimer: This is a sponsored article. ABP Network Pvt. Ltd. and/or ABP Live does not in any manner whatsoever endorse/subscribe to the contents of this article and/or views expressed herein. Reader discretion is advised.
