પોસ્ટ ઓફિસમાં રોકાણ કરતા પહેલા સાવધાન! આ 7 નિયમો નહીં જાણો તો પૈસા અટકી શકે છે

વ્યાજદર, ટેક્સ અને મુદત સહિતની આ 7 અગત્યની બાબતો ધ્યાનમાં રાખ્યા વિના માત્ર સુરક્ષા જોઈને રોકાણ કરવું મુશ્કેલી સર્જી શકે છે.

પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમ્સ: ફક્ત સલામતી જોઈને પૈસા ન રોકો, આ 7 બાબતો જાણી લો નહીંતર પસ્તાશો

Source : ABPLIVE AI

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• કરવેરા, મર્યાદા, નોમિનેશન, વૈવિધ્યકરણ અવશ્ય ધ્યાને લો.

post office savings scheme: ભારતમાં જ્યારે પણ સુરક્ષિત અને જોખમમુક્ત રોકાણની વાત આવે છે, ત્યારે સામાન્ય નાગરિકો માટે પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ હંમેશાં પ્રથમ પસંદગી રહી છે. મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે પોસ્ટ ઓફિસમાં રોકાણ કરવું એટલે મૂડીની સંપૂર્ણ સુરક્ષા. પરંતુ, ભવિષ્યના આયોજન માટે માત્ર યોજનાની સુરક્ષા અને વ્યાજદર જોઈને આંખ બંધ કરીને રોકાણ કરવું એ સમજદારીભર્યો નાણાકીય નિર્ણય નથી.

દરેક યોજનાના પોતાના અલગ નિયમો, કાર્યકાળ અને શરતો હોય છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે અચાનક નાણાંની જરૂર પડે ત્યારે અધવચ્ચેથી પૈસા ઉપાડવા મુશ્કેલ બની શકે છે. આથી, કોઈપણ પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમમાં તમારા પરસેવાની કમાણી રોકતા પહેલા નીચે દર્શાવેલી 7 મહત્વપૂર્ણ બાબતોનો ઝીણવટભર્યો અભ્યાસ કરવો અત્યંત જરૂરી છે:

1. દરેક યોજનાનો કાર્યકાળ (મુદત) અલગ હોય છે

પોસ્ટ ઓફિસની બધી યોજનાઓનો લોક-ઇન પિરિયડ એટલે કે રોકાણનો સમયગાળો એકસરખો હોતો નથી. કેટલીક યોજનાઓ 1 કે 2 વર્ષ જેવા ટૂંકા ગાળામાં પાકી જાય છે, જ્યારે પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) જેવી યોજનાઓમાં 15 વર્ષ લાંબા સમયગાળા માટે નાણાં રોકવા પડે છે. આથી, તમારી ભવિષ્યની નાણાકીય જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જ યોગ્ય મુદતવાળી યોજના પસંદ કરો.

2. પાકતી મુદત પહેલાં નાણાં ઉપાડવા (Premature Withdrawal) ના નિયમો

જીવનમાં કટોકટી ક્યારે આવે તે કોઈ કહી શકતું નથી. રોકાણ કરતા પહેલા એ ખાસ તપાસી લો કે જરૂર પડે ત્યારે મુદત પહેલાં પૈસા ઉપાડવાની છૂટ છે કે કેમ. ઘણી યોજનાઓમાં ચોક્કસ સમયગાળો પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી પૈસા ઉપાડવા પર પ્રતિબંધ હોય છે, અથવા તો અધવચ્ચેથી પૈસા ઉપાડવા પર દંડ લાગે છે અને વ્યાજદરમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે.

3. વ્યાજદરો હંમેશાં સ્થિર હોતા નથી

સરકાર દ્વારા દર ક્વાર્ટરમાં (દર ત્રણ મહિને) પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજદરોની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે અને તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી લાંબા ગાળાનું રોકાણ કરતી વખતે માત્ર વર્તમાન વ્યાજદરને જ અંતિમ માની લેવાની ભૂલ ન કરવી. ભવિષ્યમાં વ્યાજદરો ઘટી કે વધી શકે છે તે વાસ્તવિકતા સ્વીકારીને જ રોકાણનું આયોજન કરો.

4. કરવેરા (ટેક્સ) ની અસરોને સમજો

પોસ્ટ ઓફિસની દરેક યોજના ટેક્સ-ફ્રી હોતી નથી. કેટલીક યોજનાઓમાં રોકાણ કરવાથી ઈન્કમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ છૂટ મળે છે અને તેનું વ્યાજ પણ કરમુક્ત હોય છે, જ્યારે અમુક યોજનાઓમાં મળતું વ્યાજ તમારી વાર્ષિક આવકમાં ઉમેરાય છે અને તેના પર તમારે ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. રોકાણ કરતા પહેલા ટેક્સના નિયમોથી માહિતગાર થવું આવશ્યક છે.

5. રોકાણની લઘુત્તમ અને મહત્તમ મર્યાદા જાણો

પોસ્ટ ઓફિસમાં તમે નજીવી રકમથી ખાતું ખોલાવી શકો છો, પરંતુ સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અથવા મંથલી ઈન્કમ સ્કીમ (MIS) જેવી ઘણી યોજનાઓમાં મહત્તમ રોકાણની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવેલી હોય છે. જો તમે મોટી રકમનું રોકાણ કરવા માંગતા હોવ, તો કઈ યોજનામાં વધુમાં વધુ કેટલા નાણાં રોકી શકાય છે તે અગાઉથી જાણી લેવું.

6. નોમિનેશન (વારસદારની નોંધણી) કરવાનું ક્યારેય ભૂલશો નહીં

કોઈપણ નાણાકીય રોકાણમાં નોમિનેશન સૌથી અગત્યનું પગલું છે. ખાતું ખોલાવતી વખતે જ યોગ્ય વારસદારનું નામ અચૂક નોંધાવો. જો રોકાણકારનું આકસ્મિક મૃત્યુ થાય, તો નોમિનેશન કરેલું હોય તો પરિવારજનોને જમા રકમ મેળવવામાં કાનૂની અડચણોનો સામનો કરવો પડતો નથી. સમયાંતરે નોમિનીની વિગતો અપડેટ કરતા રહેવું પણ હિતાવહ છે.

7. માત્ર 'સુરક્ષિત' છે એટલે બધી જ મૂડી એક જગ્યાએ ન રોકો

પોસ્ટ ઓફિસની સ્કીમ્સ સરકારી ગેરંટી સાથે આવે છે એટલે તે સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તમારી બધી જ બચત એક જ સ્કીમમાં નાખી દેવી. તમારા પોર્ટફોલિયોમાં વૈવિધ્યકરણ (Diversification) હોવું જરૂરી છે. જો તમને ટૂંકા ગાળામાં મોટી રકમની જરૂર પડવાની હોય, તો લાંબા લોક-ઇન પિરિયડવાળી યોજનામાં તમામ નાણાં ફસાવી દેવા એ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

ટૂંકમાં, પોસ્ટ ઓફિસની કોઈપણ બચત યોજનામાં નાણાં રોકતા પહેલા વ્યાજદર, મુદત, ઉપાડની શરતો, ટેક્સના નિયમો અને તમારી અંગત નાણાકીય જરૂરિયાતોનો તુલનાત્મક અભ્યાસ કરો. આમ કરવાથી નાણાકીય ભીડના સમયે તમને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડશે નહીં.

(ડિસ્ક્લેમર: આ સમાચાર લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય જાણકારી અને માર્ગદર્શન માટે છે. કોઈપણ નાણાકીય નિર્ણય લેતા પહેલા તમારા સર્ટિફાઈડ ફાઈનાન્સિયલ એડવાઈઝર અથવા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી હિતાવહ છે. કોઈપણ નાણાકીય નુકસાન માટે લેખક કે પોર્ટલ જવાબદાર રહેશે નહીં.)