શોધખોળ કરો

UPI કરવા પર તમારે ચાર્જ ચૂકવવો પડશે કે નહીં? જાણો તમામ સવાલના જવાબ

મોટાભાગના લોકોની સવાર UPIથી શરૂ થાય છે. દૂધ અને શાકભાજી ખરીદવાથી લઈને ઓનલાઈન ખરીદી સુધીની દરેક વસ્તુ માટે તે એક સાથી બની ગયું છે.

Show Quick Read
Key points generated by AI, verified by newsroom
  • સામાન્ય યુઝર્સ માટે UPI વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
  • વેપારીઓને ₹2000 સુધી શૂન્ય MDR, તેનાથી વધુ પર 0.4%.
  • નાના વિક્રેતાઓને માસિક ₹1 લાખ સુધી MDR લાગુ નહીં.
  • આવશ્યક સેવાઓ પર માત્ર ₹5 નો ફ્લેટ MDR.

મોટાભાગના લોકોની સવાર UPIથી શરૂ થાય છે. દૂધ અને શાકભાજી ખરીદવાથી લઈને ઓનલાઈન ખરીદી સુધીની દરેક વસ્તુ માટે તે એક સાથી બની ગયું છે. તેથી જ્યારે UPI પર ચાર્જ વસૂલવાના સમાચાર આવે છે ત્યારે સામાન્ય માણસ સૌથી પહેલા જાણવા માંગે છે કે તેની તેમના પર કેવી અસર થશે. સરકારે 15 ઓક્ટોબરથી UPI પર MDR લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

નવા UPI નિયમો અંગે સામાન્ય લોકો એ પણ ચિંતિત છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે વધારાના ચાર્જ કાપવામાં આવશે કે નહીં. વાસ્તવમાં ભારત સરકારના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ (DFS) અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ UPI પેમેન્ટ માટે એક નવું મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ફ્રેમવર્ક બહાર પાડ્યું છે, જે 15 ઓક્ટોબર, 2026થી દેશમાં અમલમાં આવશે.

1. તમારું UPI સરેરાશ ગ્રાહક માટે 100 ટકા મફત રહેશે.

જો તમે રોજિંદા જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ, દૂધ, શાકભાજી, રાશન, ઓટો-કેબ અથવા ઓનલાઈન શોપિંગ માટે UPIનો ઉપયોગ કરો છો તો તમારા માટે સૌથી મોટા અને સૌથી આરામદાયક સમાચાર એ છે કે UPI તમારા માટે પહેલાની જેમ 100 ટકા મફત રહેશે.

મિત્ર કે સંબંધીને પૈસા મોકલવા (P2P): તમે કોઈ પરિચિત, મિત્ર કે સંબંધીને ગમે તેટલા પૈસા મોકલો, પછી ભલે તે 100 રૂપિયા હોય કે 1 લાખ રૂપિયા, નવા નિયમો અનુસાર, એક પણ રૂપિયો પણ વસૂલવામાં આવશે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે P2P ટ્રાન્સફર સંપૂર્ણપણે મફત છે.

દુકાન પર ચૂકવણી (P2M): જ્યારે તમે કોઈ સ્ટોર કે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પરથી માલ ખરીદો છો અને QR કોડ સ્કેન કરો છો અથવા તમારા UPI ID વડે ચૂકવણી કરો છો, ત્યારે ગ્રાહક તરીકે તમારી પાસેથી કોઈ વધારાની ફી લેવામાં આવશે નહીં. નવા નિયમો અનુસાર, સરકારે Google Pay, PhonePe, Paytm અથવા BHIM જેવી પેમેન્ટ એપ્લિકેશનોને સ્પષ્ટપણે સૂચના આપી છે કે તેઓ યુઝર્સ પાસેથી કોઈપણ પ્લેટફોર્મ ફી અથવા હિડન ચાર્જ વસૂલ કરી શકતા નથી.

2. MDR શું છે અને તે કોને લાગુ પડશે?

મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) એ કમિશન અથવા ફી છે જે વેપારી તેમના ગ્રાહકો પાસેથી ડિજિટલ ચુકવણી સ્વીકારવા માટે બેન્કો અને પેમેન્ટ સર્વિસ કંપનીઓ (જેમ કે PhonePe, Paytm અને Google Pay) ને ચૂકવે છે. જાન્યુઆરી 2020થી ડિજિટલ પેમેન્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટે UPI પર MDR સંપૂર્ણપણે શૂન્ય કરવામાં આવ્યો હતો. હવે નવા નિયમો હેઠળ MDR ફરીથી સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

2,000 સુધીના મર્ચન્ટ વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે મફત છે

કોઈપણ દુકાન અથવા વેપારી પર ₹2,000 સુધીના ટ્રાન્જેક્શન પર શૂન્ય MDR લાગુ થશે. આનો અર્થ એ છે કે ₹2,000 સુધીની ચુકવણી માટે ગ્રાહક કે દુકાનદાર પાસેથી કંઈ વસૂલવામાં આવશે નહીં.

વેપારીને ₹2,000 થી વધુની ચૂકવણી 

જો તમે મોટા સ્ટોર અથવા મોલમાં UPI દ્વારા ₹2,000થી વધુની ચુકવણી કરો છો તો વેપારી પાસેથી 0.4% MDR વસૂલવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે જો વ્યવહાર ₹3,000 છે તો વેપારી પાસેથી આશરે ₹12નો ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે. ₹5,000ના ટ્રાન્જેક્શન માટે વેપારી પાસેથી ₹20નો ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે.

મહત્તમ MDR મર્યાદા સેટ: મોટા વ્યવસાયોને રાહત આપવા માટે ₹75,000 કે તેથી વધુની મોટી ચુકવણી માટે મહત્તમ MDR મર્યાદા ₹300 નક્કી કરવામાં આવી છે. ટ્રાન્જેક્શન 1 લાખનું હોય કે ₹5 લાખનું, ચાર્જ ₹300થી વધુ ન હોઈ શકે.

3. નાના દુકાનદારો અને શેરી વિક્રેતાઓનું રક્ષણ

શાકભાજી વિક્રેતાઓ, ચાની દુકાનના માલિકો, નાના કરિયાણાની દુકાનો અને ઓટો ડ્રાઇવરો QR કોડનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ કરે છે. આ નાના વ્યવસાયોને નોંધપાત્ર રાહત આપવામાં આવી છે.

P2PM ફ્રેમવર્ક (દર મહિને ₹1 લાખ સુધીની મુક્તિ): નાના દુકાનદારો અને વિક્રેતાઓ જેમની UPI QR કોડ દ્વારા માસિક કુલ ડિજિટલ ચુકવણી ₹1 લાખ સુધીની છે તેમને P2PM શ્રેણીમાં સમાવવામાં આવ્યા છે. આ દુકાનદારો માટે બધા ટ્રાન્જેક્શન પર MDR સંપૂર્ણપણે શૂન્ય (0%) રહેશે, ભલે ટ્રાન્જેક્શન ₹2,000 થી વધુ હોય.

ડેટા અનુસાર, ભારતમાં તમામ UPI વેપારી ચુકવણીઓમાંથી 96% થી વધુ ₹2,000 કે તેથી ઓછા માટે છે. સરકારનો દાવો છે કે દેશના 95% થી વધુ નાના અને મધ્યમ કદના વેપારીઓને આ MDR ચાર્જમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્તિ આપવામાં આવશે.

4. આવશ્યક સેવાઓ માટે અલગ દર

રેલ્વે ટિકિટ, પેટ્રોલ પંપ, વીમા અને ટેલિકોમ જેવી આવશ્યક સેવાઓ માટે ટકાવારી-આધારિત ફી વસૂલવાને બદલે ફક્ત ₹5નો ફ્લેટ MDR નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો તમે UPI દ્વારા ₹2,000થી વધુની ચુકવણી કરો છો (પછી ભલે તે ₹2,500 માટે પેટ્રોલ ભરવાનું હોય કે ₹50,000નું વીમા પ્રીમિયમ ચૂકવવાનું હોય), તો વેપારી પાસેથી ફક્ત ₹5નો નિશ્ચિત ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે. આ નિશ્ચિત દર ખર્ચને સ્થિર રાખે છે ખાતરી કરે છે કે ગ્રાહકો પર કોઈ પરોક્ષ બોજ ન પડે.

5. આ નવું માળખું શા માટે જરૂરી હતું?

સરકારનું કહેવું છે કે એક વિશાળ માળખાકીય સુવિધા એ સિસ્ટમને ટેકો આપે છે જે દર મહિને અબજો UPI વ્યવહારોનું સંચાલન કરે છે. સર્વર્સને 24 કલાક કાર્યરત રાખવું, સાયબર હુમલાઓ અટકાવવા અને છેતરપિંડી સામે રક્ષણ આપવું એ એક ખર્ચાળ પ્રક્રિયા છે. બેંકો અને ફિનટેક કંપનીઓ લાંબા સમયથી આ ખર્ચ માટે વળતરની માંગ કરી રહી છે. આ નજીવી ફીમાંથી થતી આવક બેંકિંગ અને ફિનટેક ઉદ્યોગોને મજબૂત બનાવશે. નવા નિયમ હેઠળ એકત્રિત કુલ MDRના 5% એક ખાસ વિકાસ ભંડોળમાં જશે. આ ભંડોળનો સીધો ઉપયોગ દેશના નાના શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ નેટવર્ક અને માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત કરવા માટે કરવામાં આવશે.

આનાથી સરકારને કેટલી આવક મળશે?

UPI પર ચાર્જ લાદવાના નિર્ણયથી સરકારને સીધો ફાયદો થશે નહીં, પરંતુ આ સમગ્ર આવક ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ (બેંકો, પેમેન્ટ એપ્સ અને NPCI) વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. સરકારને કર દ્વારા આવક પ્રાપ્ત થશે. વૈશ્વિક બ્રોકરેજ ફર્મ જેફરીઝ અને બર્નસ્ટેઇન અનુસાર, મોટા વેપારી ચુકવણીઓ પર MDR લાગુ કરવાથી ચુકવણી ઉદ્યોગ માટે વાર્ષિક આશરે ₹5,000 કરોડથી ₹22,000 કરોડની વધુ આવક થવાની ધારણા છે. MDR 18% GST દરને આધીન છે. આમ જો વાર્ષિક MDR આવક પૂલ ₹10,000 કરોડ સુધી પહોંચે છે તો સરકારને 18% GST દરે ₹1,800 કરોડની કર આવક પ્રાપ્ત થશે.

વધુમાં ફિનટેક કંપનીઓ અને બેન્કો તરફથી વધતા નફાને કારણે સરકાર 22%-30% કોર્પોરેટ આવક વેરો મેળવી શકે છે. વધુમાં સરકારે અગાઉ UPI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટેકો આપવા માટે વાર્ષિક ₹1,500-2,000 કરોડની સબસિડી આપવી પડતી હતી. નવા નિયમથી સરકારનો બજેટ ખર્ચ બચશે.
શું દુકાનદારો ગ્રાહકો પાસેથી આ ફી વસૂલ કરી શકે છે?

રિઝર્વ બેન્ક અને સરકારના સ્પષ્ટ નિયમો છે કે MDR એ વેપારીના વ્યવસાયિક કામગીરીનો એક ભાગ છે. જો કોઈ દુકાનદાર બિલિંગ દરમિયાન વધારાની ફી માંગે છે અને કહે છે કે તેઓ UPI દ્વારા ચુકવણી કરી રહ્યા છે અને તેથી તેણે 0.4% વધુ ચૂકવવા પડશે તો ગ્રાહકો બેન્ક અથવા સત્તાવાળાને ફરિયાદ કરી શકે છે.

Frequently Asked Questions

સામાન્ય UPI યુઝરને કયા ચાર્જ લાગુ પડશે?

સામાન્ય યુઝર માટે UPI પેમેન્ટ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે. દૈનિક જરૂરિયાતો, મિત્રો-સંબંધીઓને પૈસા મોકલવા કે દુકાન પર ચૂકવણી કરવા માટે કોઈ ચાર્જ લાગશે નહીં.

MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) શું છે અને તે ક્યારથી લાગુ પડશે?

MDR એ કમિશન અથવા ફી છે જે વેપારીઓ ડિજિટલ ચુકવણી સ્વીકારવા માટે બેંકો અને પેમેન્ટ કંપનીઓને ચૂકવે છે. આ નવું MDR ફ્રેમવર્ક 15 ઓક્ટોબર, 2026 થી અમલમાં આવશે.

વેપારીઓને UPI વ્યવહારો પર કેવી રીતે ચાર્જ લાગશે?

₹2,000 સુધીના વ્યવહારો પર વેપારીઓને કોઈ MDR લાગશે નહીં. ₹2,000 થી વધુના વ્યવહારો પર 0.4% MDR વસૂલવામાં આવશે, જેની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 રહેશે.

નાના દુકાનદારો અને ફેરીયાઓને આ ચાર્જિસ લાગુ પડશે?

નાના દુકાનદારો કે જેમની માસિક UPI ચૂકવણી ₹1 લાખ સુધીની છે, તેમને બધા વ્યવહારો પર શૂન્ય MDR લાગશે. આનાથી 95% થી વધુ નાના વેપારીઓને મુક્તિ મળશે.

શું દુકાનદારો ગ્રાહકો પાસેથી આ વધારાનો ચાર્જ વસૂલી શકે છે?

ના, MDR એ વેપારીના વ્યવસાયિક ખર્ચનો ભાગ છે. જો કોઈ દુકાનદાર UPI ચુકવણી માટે ગ્રાહક પાસેથી વધારાની ફી માંગે, તો ગ્રાહક ફરિયાદ કરી શકે છે.

Advertisement

ટોપ સ્ટોરી

1 લાખનું કરો રોકાણ અને મેળવો 2 લાખ, આ યોજના ડબલ કરી દે છે પૈસા
1 લાખનું કરો રોકાણ અને મેળવો 2 લાખ, આ યોજના ડબલ કરી દે છે પૈસા
8th Pay Commissionની વેબસાઇટ પર આવ્યાં મહત્વના 5 અપડેટ્સ, જાણો સેલેરી પર નિર્ણય ક્યારે?
8th Pay Commissionની વેબસાઇટ પર આવ્યાં મહત્વના 5 અપડેટ્સ, જાણો સેલેરી પર નિર્ણય ક્યારે?
Gold Sliver Price: છઠ્ઠ પૂજા પૂર્વે ફરી વધી સોનાની ચમક, કિંમતમાં થયો વધારો જાણો લેટેસ્ટ પ્રાઇસ
Gold Sliver Price: છઠ્ઠ પૂજા પૂર્વે ફરી વધી સોનાની ચમક, કિંમતમાં થયો વધારો જાણો લેટેસ્ટ પ્રાઇસ
FSSAI એ દૂધ, દહીં અને પનીર પર નવા નિયમ કર્યાં જાહેર, જાણો શું થયો ફેરફાર
FSSAI એ દૂધ, દહીં અને પનીર પર નવા નિયમ કર્યાં જાહેર, જાણો શું થયો ફેરફાર
Advertisement

વિડિઓઝ

Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : ગૌશાળાને ક્યારે ચૂકવશો સહાય ?
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : દારૂની જેમ જ ડ્રગ્સનો ગૃહ ઉદ્યોગ ?
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : સિંહની સત્તાવાર સતામણી ?
Ahmedabad Drugs Case : અમદાવાદના સરખેજમાં MD ડ્રગ્સની ગુપ્ત ફેક્ટરીનો પર્દાફાશ, 130 કિલો રસાયણો જપ્ત
Parshottam Solanki: ગીર સોમનાથમાં પરશોત્તમ સોલંકીનો હુંકાર, કોળી સમાજના કાર્યક્રમમાં શું બોલ્યા?
Advertisement
Advertisement

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
ઉગતા સૂર્યને અર્ધ્ય સાથે છઠ પૂજા સંપન્ન, દિલ્હીથી પટના સુધી ઘાટો પર ઉમટ્યો આસ્થાનો મહાસાગર
ઉગતા સૂર્યને અર્ધ્ય સાથે છઠ પૂજા સંપન્ન, દિલ્હીથી પટના સુધી ઘાટો પર ઉમટ્યો આસ્થાનો મહાસાગર
ASEAN Summit: ફિલિપાઈન્સ વિશ્વના દિગ્ગજ નેતાઓનો જમાવડો, ટ્રમ્પ, માર્ક કાર્ની સાથે PM મોદીની મુલાકાતની શક્યતા
ASEAN Summit: ફિલિપાઈન્સ વિશ્વના દિગ્ગજ નેતાઓનો જમાવડો, ટ્રમ્પ, માર્ક કાર્ની સાથે PM મોદીની મુલાકાતની શક્યતા
1 લાખનું કરો રોકાણ અને મેળવો 2 લાખ, આ યોજના ડબલ કરી દે છે પૈસા
1 લાખનું કરો રોકાણ અને મેળવો 2 લાખ, આ યોજના ડબલ કરી દે છે પૈસા
ક્રિકેટ ચાહકો માટે ખુશખબર! ભારતમાં રમાશે 2029 ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી અને 2031 વનડે વર્લ્ડ કપ
ક્રિકેટ ચાહકો માટે ખુશખબર! ભારતમાં રમાશે 2029 ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી અને 2031 વનડે વર્લ્ડ કપ
અમદાવાદમાં વધુ એક બ્રિજ વિવાદમાં! એબીપી અસ્મિતાના રિયાલિટી ચેકમાં અનેક ખામીઓ આવી સામે
અમદાવાદમાં વધુ એક બ્રિજ વિવાદમાં! એબીપી અસ્મિતાના રિયાલિટી ચેકમાં અનેક ખામીઓ આવી સામે
Free Hotstar: Jioના આ રિચાર્જમાં ફ્રીમાં મળી રહ્યું છે હૉટસ્ટાર, આટલા દિવસની મળશે વેલિડિટી
Free Hotstar: Jioના આ રિચાર્જમાં ફ્રીમાં મળી રહ્યું છે હૉટસ્ટાર, આટલા દિવસની મળશે વેલિડિટી
Amul Buttermilk: અમૂલનો ગ્રાહકોને વધુ એક ઝટકો, છાશના ભાવ યથાવત રાખી માત્રામાં કર્યો ઘટાડો
Amul Buttermilk: અમૂલનો ગ્રાહકોને વધુ એક ઝટકો, છાશના ભાવ યથાવત રાખી માત્રામાં કર્યો ઘટાડો
'દેશને બદમાન કરવાથી સત્તા મળશે નહીં', રાહુલ ગાંધી પર ગૃહમંત્રી શાહે સાધ્યું નિશાન
'દેશને બદમાન કરવાથી સત્તા મળશે નહીં', રાહુલ ગાંધી પર ગૃહમંત્રી શાહે સાધ્યું નિશાન
Embed widget