UN on Death Penalty: UNમાં મૃત્યુદંડ વિરુદ્ધ પ્રસ્તાવ પાસ, આ દેશોએ અગાઉ લીધો હતો નિર્ણય?

UN on Death Penalty:  આ ઠરાવ મેક્સિકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેનો હેતુ દેશોને ફાંસીની સજા અટકાવવા અને મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કરવા માટે પગલાં લેવા વિનંતી કરવાનો હતો.

આ ઠરાવ મેક્સિકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો

Source : Getty

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• યુએન મહાસભાએ મૃત્યુદંડ પર વૈશ્વિક પ્રતિબંધનો ઠરાવ પસાર કર્યો.
• 133 દેશોએ ટેકો આપ્યો, ભારત સહિત 33એ વિરોધ કર્યો.
• ઠરાવ કાયદેસર બંધનકર્તા નથી, પરંતુ નૈતિક દબાણ બનાવશે.
• સંવેદનશીલ જૂથોને ફાંસી ન આપવા ખાસ અપીલ કરાઈ.

UN on Death Penalty: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ મોતની સજા પર વૈશ્વિક પ્રતિબંધ મૂકવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો છે. શુક્રવાર, 13 નવેમ્બર, 2026ના રોજ થયેલા મતદાનમાં 133 દેશોએ આ પ્રસ્તાવને ટેકો આપ્યો હતો જ્યારે 33 દેશોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો અને 16 ગેરહાજર રહ્યા હતા. ભારતે આ પ્રસ્તાવના વિરોધમાં મતદાન કર્યું હતું. આ ઠરાવ મેક્સિકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેનો હેતુ દેશોને ફાંસીની સજા અટકાવવા અને મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કરવા માટે પગલાં લેવા વિનંતી કરવાનો હતો. જો કે, તે કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા નથી, એટલે કે સભ્ય દેશો તેનું પાલન કરવા માટે બંધાયેલા નથી.

યુએન મહાસભામાં મત કેવી રીતે વિભાજિત થયા?

આ પ્રસ્તાવને 133 દેશોનું સમર્થન મળ્યું. ભારત, અમેરિકા, ચીન, પાકિસ્તાન, જાપાન, ઈરાન, ઇરાક અને સાઉદી અરેબિયા સહિત 33 દેશોએ તેની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું. ભારતે દલીલ કરી હતી કે દરેક સાર્વભૌમ રાષ્ટ્રને પોતાની કાનૂની વ્યવસ્થા નક્કી કરવાનો અધિકાર છે. વધુમાં 16 દેશો ગેરહાજર રહ્યા.

આ ઠરાવમાં બધા દેશોને ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે મતદાન કરવા હાકલ કરવામાં આવી હતી. તેણે એવા દેશોને પણ વિનંતી કરી હતી જેમણે પહેલાથી જ મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કરી દીધો છે. જોકે આ પગલાથી કોઈ કાનૂની જવાબદારી લાદવામાં આવતી નથી તેના સમર્થકો એવી સરકારો પર આંતરરાષ્ટ્રીય અને નૈતિક દબાણ બનાવવાની આશા રાખે છે જે મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ ચાલુ રાખે છે.

સુરક્ષા અને ફેરફારોની વિનંતી

ઠરાવમાં સંવેદનશીલ જૂથો સામે મૃત્યુદંડના ઉપયોગ અંગે હતો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ, માનસિક અથવા બૌદ્ધિક વિકલાંગતા ધરાવતા લોકો અથવા વૃદ્ધોને ક્યારેય ફાંસી ન આપવી જોઈએ. તેણે દેશોને મૃત્યુદંડની સજાવાળા ગુનાઓની સંખ્યા ઘટાડવા અને ફરજિયાત મૃત્યુદંડને નાબૂદ કરવા પણ વિનંતી કરી હતી.

એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલના 2025ના અહેવાલ મુજબ વિશ્વભરના 17 દેશોમાં ઓછામાં ઓછા 2,707 લોકોને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. આ સંખ્યા 2024 કરતા 78 ટકા વધુ હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ પણ 2025 સુધીમાં વિશ્વભરમાં ફાંસીની સજામાં ઝડપી વધારા અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેથી, ઠરાવ મૃત્યુદંડ જાળવી રાખનારા દેશો પાસેથી નવેસરથી કાર્યવાહી કરવાની હાકલ કરે છે.

જે દેશોએ મૃત્યુદંડ નાબૂદ કર્યો છે

તાજેતરના મતદાન પહેલાં 113 દેશોએ પહેલાથી જ બધા ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દીધો હતો. યુરોપમાં આ યાદીમાં યુનાઇટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઇટાલી, સ્પેન, સ્વીડન, નોર્વે, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને અલ્બેનિયા તેમજ લગભગ સમગ્ર ખંડનો સમાવેશ થાય છે.

અમેરિકામાં, કેનેડા, મેક્સિકો, આર્જેન્ટિના, ચિલી, બોલિવિયા, વેનેઝુએલા અને કોલંબિયા એવા દેશોમાં શામેલ છે જેમણે તેને તમામ ગુનાઓ માટે નાબૂદ કર્યો છે. એશિયા અને પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યૂઝીલેન્ડ, નેપાળ, ભૂતાન, ફિલિપાઇન્સ, કંબોડિયા, ઉઝબેકિસ્તાન, કઝાકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે. ઘણા આફ્રિકન દેશોએ પણ તેમના કાયદાઓમાંથી મૃત્યુદંડ નાબૂદ કર્યો છે. આમાં દક્ષિણ આફ્રિકા, રવાન્ડા, ઝામ્બિયા, ઘાના, સીએરા લિયોન, ઇક્વેટોરિયલ ગિની અને મધ્ય આફ્રિકન રિપબ્લિકનો સમાવેશ થાય છે.

2007ની ઝુંબેશ

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 2007થી દર બે વર્ષે મૃત્યુદંડ પર મોકૂફીનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. સમર્થન સતત વધ્યું છે. 2007માં ઠરાવના પક્ષમાં 104 મત મળ્યા હતા, 2024માં તે 130 પર પહોંચ્યું હતું અને તાજેતરના મતમાં તે 133 પર પહોંચી ગયું હતું. આ નવો ઠરાવ ફાંસીની સજા પર વિશ્વવ્યાપી પ્રતિબંધને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખે છે પરંતુ તે કોઈપણ દેશમાં મૃત્યુદંડને આપમેળે નાબૂદ કરતું નથી. દરેક દેશ પોતાનું કાનૂની માળખું જાળવી રાખે છે અને તેના કાયદામાં ફેરફાર કરવો કે નહીં તે નક્કી કરે છે. ઠરાવની વિરુદ્ધ ભારતનો મત રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વ અને દેશોના પોતાની કાનૂની પ્રણાલીઓ નક્કી કરવાના અધિકાર પરના તેના જાહેર કરેલા વલણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.