સરકારે લાગુ કરી નવી પેન્શન યોજના EPS 2026; જાણો તમારા પેન્શન પર શું મોટી અસર થશે?

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 29 જૂનથી કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) 2026 લાગુ; જાણો જૂની EPS-95 કરતા આ યોજના કેટલી અલગ છે અને તેમાં કયા નિયમો યથાવત રખાયા છે.

કેન્દ્ર સરકારે દેશના કરોડો નોકરિયાત વર્ગને એક મોટી રાહત આપતા 29 જૂનના રોજ નવી 'કર્મચારી પેન્શન યોજના 2026' (EPS-2026) સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દીધી છે. સરકારનો આ ઐતિહાસિક નિર્ણય શ્રમિકો અને ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ પછીનું જીવન વધુ સુરક્ષિત અને વહીવટી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવનારો સાબિત થશે.

આ નવી યોજના અગાઉ અમલમાં રહેલી વર્ષ 1995 ની જૂની 'EPS-95' અને 'કર્મચારી પરિવાર પેન્શન યોજના 1971' નું સંપૂર્ણપણે સ્થાન લેશે. લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કાયદાકીય ગૂંચવણો અને જૂની વ્યવસ્થાને આધુનિક સમયને અનુરૂપ બનાવવા માટે સરકારે આ મોટો વહીવટી ફેરફાર કર્યો છે.

નવા નિયમો અનુસાર, પેન્શન ગણતરી અને માસિક યોગદાનના મૂળભૂત નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી પરંતુ પેન્શન સેટલમેન્ટની સમયમર્યાદામાં મોટો સુધારો કરાયો છે. આ ઉપરાંત વિલંબ પર વ્યાજ ચૂકવવા જેવા કડક નિયમો ઉમેરાયા છે જેથી નિવૃત્ત કર્મચારીઓએ પેન્શન મેળવવા માટે કચેરીઓના ધક્કા ન ખાવા પડે.

નવી યોજના હેઠળ હવેથી તમામ પેન્શન દાવાઓ (Pension Claims) ની પતાવટ માત્ર 20 દિવસની અંદર કરવી કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. જો કોઈ વહીવટી કારણસર પેન્શન શરૂ કરવામાં કે દાવો પાસ કરવામાં વિલંબ થશે, તો EPFO દ્વારા કર્મચારીને વાર્ષિક 12% ના ઊંચા દરે વ્યાજ ચૂકવવું પડશે.

આ સુધારા અંતર્ગત ઉચ્ચ પેન્શન (Higher Pension) મેળવવાના સુપ્રીમ કોર્ટના દિશાનિર્દેશો આધારિત નિયમોને હવે સત્તાવાર રીતે આ નવી યોજનામાં જ સામેલ કરી દેવાયા છે. તેની સાથે જ આ સ્કીમમાં સરકારી યોગદાન પર હવે કર્મચારીઓને ઓછામાં ઓછું 8.5% વળતર પૂરું પાડવાની પણ ખાતરી આપવામાં આવી છે.

સરકારે ડિજિટલ ઈન્ડિયા અભિયાનને વેગ આપવા માટે હવે તમામ નોકરીદાતાઓ (Employers) માટે ડિજિટલ માધ્યમથી પાલન (Digital Compliance) કરવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. આ પારદર્શક વ્યવસ્થાને કારણે કર્મચારીઓના પીએફ અને પેન્શન ટ્રેકિંગમાં થતી ગેરરીતિઓ અટકશે અને કામ ઝડપી બનશે.

કર્મચારીઓમાં કોઈ મુંઝવણ ન ફેલાય તે માટે જે લોકો પહેલાથી જ પેન્શન મેળવી રહ્યા છે, તેમના લાભોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. પેન્શન ગણતરીનું જૂનું સૂત્ર (Formula), EPF/EPS માં થતું માસિક યોગદાન અને પેન્શન મેળવવા માટેની ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષની નોકરીની પાત્રતાની શરતો પહેલાની જેમ જ અકબંધ રાખવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત 50 વર્ષની ઉંમરે વહેલા પેન્શન (Early Pension) નો વિકલ્પ, 10 વર્ષ પહેલાં નોકરી છોડવા પર મળતા લાભો તેમજ ફેમિલી અને અપંગતા પેન્શન (Disability Pension) ના નિયમો યથાવત રહેશે. જોકે, કર્મચારીઓની લાંબા સમયની માંગ છતાં લઘુત્તમ પેન્શનની રકમમાં હાલ કોઈ જ વધારો કરવામાં આવ્યો નથી.