નવરાત્રી દરમિયાન નોનવેજ અને દારૂનો ત્યાગ કેમ કરવો જોઈએ? શાસ્ત્રો અને તર્કથી જાણો રહસ્ય
Navratri 2025: નવરાત્રી દરમિયાન નોનવેજ ખોરાક અને દારૂ શા માટે પ્રતિબંધિત છે? છાંદોગ્ય ઉપનિષદ, દેવી ભાગવત અને આયુર્વેદિક તર્ક દ્વારા આ સમજો. આ ફક્ત ધાર્મિક નિયમ નથી, પણ સ્વાસ્થ્ય અને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ સાથે સંબંધિત એક રહસ્ય પણ છે.
Shardiya Navratri 2025: નવરાત્રીના નવ દિવસ આધ્યાત્મિક અભ્યાસ, શુદ્ધિકરણ અને આત્મ-નિયંત્રણના તહેવારો માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, દેવી દુર્ગાની પૂજા ફક્ત મંત્રોના જાપ કે ઉપવાસ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વ્યક્તિના આચરણ અને આહાર પર પણ સીધી અસર કરે છે. આ જ કારણ છે કે શાસ્ત્રો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે નવરાત્રી દરમિયાન માંસાહારી ખોરાક અને દારૂ પર પ્રતિબંધ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે: શા માટે? શું તે ફક્ત ધાર્મિક માન્યતા છે, કે તેની પાછળ કોઈ ઊંડો તર્ક છે?
આહારશુદ્ધૌ સત્વશુદ્ધૌ
છાંદોગ્ય ઉપનિષદમાં કહેવામાં આવ્યું છે, "आहारशुद्धौ सत्त्वशुद्धिः सत्त्वशुद्धौ ध्रुवा स्मृतिः.." જેનો અર્થ થાય છે, "જેવો ખોરાક છે, તેવું મન પણ રહેશે." નવરાત્રી આધ્યાત્મિક અભ્યાસનો સમય છે, જ્યારે સાત્વિક, સ્થિર અને શુદ્ધ મન કેળવવું જરૂરી છે.
માંસાહારી ખોરાક અને દારૂને તામસિક ખોરાક માનવામાં આવે છે, જે ક્રોધ, આળસ અને આત્મ-નિયંત્રણનો અભાવ પેદા કરે છે. તેથી, દેવી ભાગવત અને ગરુડ પુરાણ બંને દેવી માતાની પૂજા દરમિયાન તેમનાથી દૂર રહેવાનો આદેશ આપે છે.
मद्यं मांसं च मातृव्रतेषु न सेवनम्
દેવી ભાગવતમ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે દેવી દુર્ગાના વ્રત અને તહેવારો દરમિયાન માંસ અને દારૂનું સેવન કરવાથી પાપફળને આમંત્રિત કરે છે. આ ફક્ત દેવીનું અપમાન જ નહીં પરંતુ પૂર્વજો અને દેવતાઓના આશીર્વાદમાં પણ અવરોધ ઉભો કરે છે.
શરીર અને મનનું ડિટોક્સ
ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી અલગ જોઈએ તો, નવરાત્રિનું આ અનુશાસન શરીર માટે એક કુદરતી ડિટોક્સ છે. નવ દિવસના સાત્વિક ખોરાક, ફળ અને ઉપવાસ પાચનતંત્રને વિરામ આપે છે.
દારૂ અને માંસાહારી ખોરાક શરીરમાં ઝેરી તત્વો વધારે છે, જ્યારે ઉપવાસ અને હળવો ખોરાક રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં સુધારો કરે છે. તેથી જ આયુર્વેદિક નિષ્ણાતોએ ઉપવાસને સ્વાસ્થ્ય માટે વરદાન ગણાવે છે.
તામસિક વૃત્તિઓ વિરુદ્ધ આધ્યાત્મિક સાધનાનીએકાગ્રતા
નવરાત્રિનો સાચો ધ્યેય મનને દેવીની સાધના પર કેન્દ્રિત કરવાનો છે. દારૂ અને માંસાહારી ખોરાક તામસિક વૃત્તિઓને વધારે છે અને મનને વિચલિત કરે છે. આ ધ્યાનની ઊંડાઈમાં વિક્ષેપ પાડે છે. જોકે, ફળો અને સાત્વિક ખોરાક ખાવાથી માનસિક શાંતિ મળે છે અને ધ્યાન સરળ બને છે.
સામાજિક-સાંસ્કૃતિક કારણો
નવરાત્રી એક સામૂહિક તહેવાર છે. પરિવારો અને સમુદાયો સાથે મળીને પૂજા કરે છે. જ્યારે દરેક વ્યક્તિ સાત્વિક જીવનશૈલી અપનાવે છે, ત્યારે એકતા અને સંવાદિતાનું વાતાવરણ નિર્માણ થાય છે. માંસાહારી ખોરાક અને દારૂ આ શુદ્ધતાને વિક્ષેપિત કરે છે અને સામૂહિક ધ્યાનના વાતાવરણમાં વિસંગતતા પેદા કરે છે. આ જ કારણ છે કે સમાજે નવરાત્રી દરમિયાન તેમને પ્રતિબંધિત માન્યા છે.
નવરાત્રી એ ફક્ત દેવીની પૂજાનો તહેવાર નથી, પરંતુ આત્મશુદ્ધિનો પ્રસંગ છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે તામસિક ખોરાક ધ્યાનનો નાશ કરે છે, અને તર્ક દર્શાવે છે કે તે શરીર, મન અને સમાજ માટે હાનિકારક છે. તેથી, નવ દિવસ માટે માંસાહારી ખોરાક અને દારૂનો ત્યાગ કરવો એ નવરાત્રીનો સાચો ઉપવાસ છે.
Disclaimer: અહીં આપેલી જાણકારી ફક્ત માન્યતાઓ અને માહિતી પર આધારિત છે. એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ABPLive.com કોઈપણ માન્યતાઓ અથવા માહિતીને સમર્થન આપતું નથી. કોઈપણ માહિતી અથવા માન્યતાને અમલમાં મૂકતા પહેલા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
