શોધખોળ કરો

Polymer Currency: ભારતમાં પ્લાસ્ટિક નોટ લાવવાની તૈયારીમાં RBI, ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાનું મોટું નિવેદન

Polymer Currency:  RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જાહેરાત કરી છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દેશમાં પોલિમરની કરન્સી નોટો રજૂ કરવાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે

Show Quick Read
Key points generated by AI, verified by newsroom
  • RBI ગવર્નર ભારતમાં પોલિમર કરન્સી રજૂ કરવા વિચારી રહ્યા છે.
  • 2012માં ATM સમસ્યાઓને કારણે પ્લાસ્ટિક નોટ નિષ્ફળ થઈ હતી.
  • પોલિમર નોટો ટકાઉ, ગંદકી-ભેજ પ્રતિરોધક, લાંબુ આયુષ્ય ધરાવે છે.
  • ઓસ્ટ્રેલિયા સહિત ઘણા દેશો આ નોટોનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કરે છે.

Polymer Currency:  RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જાહેરાત કરી છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દેશમાં પોલિમરની કરન્સી નોટો રજૂ કરવાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે. મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રસ્તાવ હાલમાં તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. પ્લાસ્ટિક નોટો રજૂ કરવાના અગાઉના પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા હતા.

2012 માં તે કેમ નિષ્ફળ ગયું?

ભારતે ફેબ્રુઆરી 2012માં પાંચ શહેરો (કોચી, મૈસુર, જયપુર, ભુવનેશ્વર અને શિમલા) માં પ્લાસ્ટિક 10 રૂપિયાની નોટનું પરીક્ષણ પણ કર્યું હતું. જોકે, ATM અને અન્ય મશીનોમાં નોંધપાત્ર સમસ્યાઓને કારણે તે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.

પોલિમર કરન્સી શું છે?

પોલિમર ચલણ પોલિમર બેન્ક નોટ કપાસને બદલે લવચીક પ્લાસ્ટિક સબસ્ટ્રેટમાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ નોટો બાયએક્સિયલ ઓરિએન્ટેડ પોલીપ્રોપીલીન (BOPP) માંથી બનાવવામાં આવે છે. પોલિમર નોટો કાર્ડ જેટલી સખત નથી તેથી તેને કાગળની નોટોની જેમ ફોલ્ડ કરી શકાય છે.

પોલિમર ચલણની વિશેષતા શું છે?

કાગળના ચલણથી વિપરીત પોલિમર અથવા પ્લાસ્ટિક નોટો વધુ ટકાઉ હોય છે.

આ પણ વાંચોઃ RBI Repo Rate: રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટ કર્યો જાહેર, જાણો તમારી કાર કે હોમ લોન પર શું થશે અસર?

પોલિમર ચલણ પર ગંદકી અને ભેજની ઓછી અસર થાય છે.
પોલિમર ચલણનું આયુષ્ય લાંબુ હોવાથી નોટો વારંવાર છાપવાની જરૂરિયાત ઓછી થાય છે.

કયા દેશો પહેલાથી જ પ્લાસ્ટિક નોટોનો ઉપયોગ કરે છે?

ભારતમાં આ ચલણનો પરિચય કોઈ નવી ઘટના નથી. ઓસ્ટ્રેલિયા પોલિમર ચલણનો ઉપયોગ કરનાર સૌપ્રથમ હતું. આ પછી કેનેડા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, સિંગાપોર, મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા અને રોમાનિયામાં પણ પોલિમર ચલણનો ઉપયોગ શરૂ થયો હતો. 

ભારતીય રિઝર્વ બેંકની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ આજે મોટો નિર્ણય લેતા રેપો રેટને 5.5% પર સ્થિર રાખવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય કમિટીમાં સામેલ તમામ સભ્યોની સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યો છે, જેની આગેવાની RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ કરી હતી. સાથે જ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (FY27) માટે દેશના રિયલ જીડીપી (GDP) ગ્રોથ રેટનું અનુમાન 6.9% થી ઘટાડીને 6.6% કરી દીધું છે.

કેમ જીડીપી ગ્રોથ અનુમાનમાં ઘટાડો કર્યો?

રિઝર્વ બેંકે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને જોતાં આર્થિક રફતાર થોડી ધીમી આંકી છે:

  • પશ્ચિમ એશિયા સંકટ: અમેરિકા-ઈરાનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને તણાવના કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન પ્રભાવિત થવાનું જોખમ વધી ગયું છે.
  • ઊંચી ઉર્જાની કિંમતો: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) અને અન્ય જરૂરી કમ્પોનન્ટ્સના ભાવ વધવાથી આર્થિક વિકાસ પર થોડી બ્રેક લાગી શકે છે.

Frequently Asked Questions

ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક કઈ નવી કરન્સી નોટો રજૂ કરવાનું વિચારી રહી છે?

ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દેશમાં પોલિમરની કરન્સી નોટો રજૂ કરવાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે. આ પ્રસ્તાવ હાલમાં તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં છે.

ભારતમાં પ્લાસ્ટિક નોટો રજૂ કરવાના અગાઉના પ્રયાસો શા માટે નિષ્ફળ ગયા હતા?

ફેબ્રુઆરી 2012માં પાંચ શહેરોમાં પ્લાસ્ટિક 10 રૂપિયાની નોટનું પરીક્ષણ થયું હતું. ATM અને અન્ય મશીનોમાં નોંધપાત્ર સમસ્યાઓને કારણે તે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.

પોલિમર કરન્સી શું છે?

પોલિમર ચલણ કપાસને બદલે લવચીક પ્લાસ્ટિક સબસ્ટ્રેટમાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ નોટો બાયએક્સિયલ ઓરિએન્ટેડ પોલીપ્રોપીલીન (BOPP) માંથી બને છે.

પોલિમર ચલણની મુખ્ય વિશેષતાઓ શું છે?

પોલિમર નોટો કાગળના ચલણથી વિપરીત વધુ ટકાઉ હોય છે. તેના પર ગંદકી અને ભેજની ઓછી અસર થાય છે, અને તેનું આયુષ્ય લાંબુ હોય છે.

કયા દેશો પહેલાથી જ પોલિમર ચલણનો ઉપયોગ કરે છે?

ઓસ્ટ્રેલિયા પોલિમર ચલણનો ઉપયોગ કરનાર સૌપ્રથમ હતું. કેનેડા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, સિંગાપોર, મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા અને રોમાનિયા પણ તેનો ઉપયોગ કરે છે.

ટોપ સ્ટોરી

એન્થ્રોપિકના IPOથી 5,100 કર્મચારીઓ બન્યા કરોડપતિ, 600 કર્મચારીઓ બન્યા અબજોપતિ
એન્થ્રોપિકના IPOથી 5,100 કર્મચારીઓ બન્યા કરોડપતિ, 600 કર્મચારીઓ બન્યા અબજોપતિ
EPFOને મોટું નુકસાન, જાહેર PF ભંડોળમાં ₹1,800 કરોડનું નુકસાન, PF પર થશે અસર
EPFOને મોટું નુકસાન, જાહેર PF ભંડોળમાં ₹1,800 કરોડનું નુકસાન, PF પર થશે અસર
PNB Property Auction: ઘર, ફ્લેટ કે દુકાન ખરીદવી છે? 26 નવેમ્બરે PNB કરશે પ્રોપર્ટીની હરાજી
PNB Property Auction: ઘર, ફ્લેટ કે દુકાન ખરીદવી છે? 26 નવેમ્બરે PNB કરશે પ્રોપર્ટીની હરાજી
Gold silver price સોનું અને ચાંદી ધડામ, 14 મહિનાના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચ્યા ભાવ
Gold silver price સોનું અને ચાંદી ધડામ, 14 મહિનાના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચ્યા ભાવ

વિડિઓઝ

Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : બસ આટલું જ બાકી હતું
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : થપ્પડીયો ધારાસભ્ય
Diljit Dosanjh Concert Row: અમદાવાદમાં દિલજીત દોસાંજના કોન્સર્ટ પહેલાં વિવાદ, 4 ગીતો સામે ફરિયાદ
DyCM Harsh Sanghavi: ગુજરાતમાં 1 ડિસેમ્બરથી ડ્રગ્સ વિરુદ્ધ મહાઅભિયાન, હર્ષ સંઘવીની મોટી જાહેરાત
Motor Vehicle Rules 2026: રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
Diljit Dosanjh: અમદાવાદમાં દિલજીત દોસાંજના કોન્સર્ટ પહેલા વિવાદ, ચંડીગઢના પ્રોફેસરની 4 ગીતો સામે ફરિયાદ
Diljit Dosanjh: અમદાવાદમાં દિલજીત દોસાંજના કોન્સર્ટ પહેલા વિવાદ, ચંડીગઢના પ્રોફેસરની 4 ગીતો સામે ફરિયાદ
Demolition: અમદાવાદના સરખેજમાં 1100 મીટરનો ટીપી રૉડ દબાણમુક્ત, 24 બાંધકામો પર ફરી વળ્યું AMCનું બુલડૉઝર
Demolition: અમદાવાદના સરખેજમાં 1100 મીટરનો ટીપી રૉડ દબાણમુક્ત, 24 બાંધકામો પર ફરી વળ્યું AMCનું બુલડૉઝર
Congress: 2027ની ચૂંટણી પહેલાં ગુજરાત કોંગ્રેસ સક્રિય, અમદાવાદમાં અમિત ચાવડા અને જગદીશ ઠાકોરની હાજરીમાં બેઠક
Congress: 2027ની ચૂંટણી પહેલાં ગુજરાત કોંગ્રેસ સક્રિય, અમદાવાદમાં અમિત ચાવડા અને જગદીશ ઠાકોરની હાજરીમાં બેઠક
રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ
રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ
Russia-US-China Meeting: રશિયા-અમેરિકા અને ચીન મળીને શું દુનિયા પર કબજો જમાવી શકે છે, ત્રણેય પાસે કેટલી છે તાકાત ?
Russia-US-China Meeting: રશિયા-અમેરિકા અને ચીન મળીને શું દુનિયા પર કબજો જમાવી શકે છે, ત્રણેય પાસે કેટલી છે તાકાત ?
EV Home Charging Rules: શું ઘરના નૉર્મલ કનેક્શનથી ચાર્જ કરી શકાય છે EV કાર ? જાણો નિયમ
EV Home Charging Rules: શું ઘરના નૉર્મલ કનેક્શનથી ચાર્જ કરી શકાય છે EV કાર ? જાણો નિયમ
Hyundai Elantra: Hyundaiની નવી Sedanએ ઉડાવ્યા હોશ, મળશે AI અને Hybrid ફિચર્સ
Hyundai Elantra: Hyundaiની નવી Sedanએ ઉડાવ્યા હોશ, મળશે AI અને Hybrid ફિચર્સ
ગુજરાત પોલીસમાં નોકરીનું સપનું થશે સાકાર! 3,000 જગ્યાઓ પર ભરતીની જાહેરાત
ગુજરાત પોલીસમાં નોકરીનું સપનું થશે સાકાર! 3,000 જગ્યાઓ પર ભરતીની જાહેરાત
Embed widget