શોધખોળ કરો

જન્મ-મરણ નોંધણીના નિયમો બદલાયા: 1 ઓક્ટોબરથી શું થશે ફેરફાર? જુઓ વિગત

Birth Certificate: સંસદમાં સુધારા બિલ પસાર થયા બાદ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી; મોડી નોંધણી કરાવવા માટેના નિયમોમાં મોટો વહીવટી બદલાવ.

Show Quick Read
Key points generated by AI, verified by newsroom
  • નવો જન્મ-મૃત્યુ નોંધણી કાયદો ૨૦૨૬ પસાર, ૧ ઓક્ટોબરથી અમલ.
  • ૧-૨ વર્ષ વિલંબિત નોંધણી માટે DM/SDMનો આદેશ અનિવાર્ય.
  • બે વર્ષથી વધુ વિલંબ પર ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ જરૂરી.
  • નવા નિયમોથી જન્મ-મૃત્યુના રેકોર્ડ વધુ વિશ્વસનીય બનશે.

Birth and death registration rules 2026: કોઈપણ નાગરિકના જીવનમાં જન્મ અને મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા દસ્તાવેજો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. બાળકના જન્મ સમયે પ્રાપ્ત થતું જન્મ પ્રમાણપત્ર એ તેની પ્રથમ સત્તાવાર ઓળખ સાબિત થાય છે, જે શાળા પ્રવેશથી લઈને તમામ સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા માટે અનિવાર્ય છે. આ જ પ્રમાણે, પરિવારમાં કોઈ વ્યક્તિના અવસાન બાદ બેંક ખાતાનું સંચાલન, વારસાઈ હક કે મિલકત સંબંધિત કાયદાકીય કામકાજ સંપન્ન કરવા માટે મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર પણ એટલું જ આવશ્યક દસ્તાવેજ ગણાય છે. હવે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ બંને મહત્વના પ્રમાણપત્રોની નોંધણી પ્રક્રિયાને લગતા કાયદામાં આમૂલ પરિવર્તન કરવામાં આવ્યું છે.

તાજેતરમાં સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) વિધેયક, 2026 પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેને રાષ્ટ્રપતિની વિધિવત મંજૂરી પણ પ્રાપ્ત થઈ ચૂકી છે. આ કાયદાકીય જોગવાઈઓ આગામી 1 ઓક્ટોબર, 2026 થી દેશભરમાં સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી જશે. આ સુધારા દ્વારા મૂળ જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી અધિનિયમ, 1969 માં વ્યાપક સુધારા અમલી બનશે.

મોડી નોંધણી માટેના નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારા

સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ નવા નિયમો મુખ્યત્વે એવા નાગરિકોને સીધા સ્પર્શે છે જેઓ સમયસર જન્મ કે મૃત્યુની નોંધણી કરાવી શકતા નથી અને વિલંબ કરે છે. મોડી નોંધણી માટે નીચે મુજબની નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે:

1 થી 2 વર્ષ સુધીનો વિલંબ: જો જન્મ કે મૃત્યુની જાણ નિર્ધારિત સમય પછી એટલે કે 1 વર્ષ બાદ પરંતુ 2 વર્ષ પૂર્ણ થતાં પહેલાં કરવામાં આવે, તો આવી નોંધણી જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM), સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ (SDM) અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા ખાસ અધિકૃત કરાયેલા એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટના સત્તાવાર આદેશ પર જ શક્ય બનશે. આ પ્રક્રિયા માટે નિયત સરકારી ફી અને જરૂરી વહીવટી ચકાસણી ફરજિયાત રહેશે.

2 વર્ષથી વધુ સમયનો વિલંબ: જો જન્મ કે મૃત્યુની માહિતી ઘટના બન્યાના 2 વર્ષ પછી પૂરી પાડવામાં આવે, તો નોંધણી માટે પ્રથમ વર્ગના ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ (First Class Judicial Magistrate) નો આદેશ મેળવવો આવશ્યક રહેશે. આ સંજોગોમાં ન્યાયિક અદાલતી ચકાસણીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.

વહીવટી પ્રક્રિયાને વધુ સુગમ અને પારદર્શક બનાવતા આ ફેરફારોથી સામાન્ય જનતાને બિનજરૂરી મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મળશે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, જન્મ અને મૃત્યુના સત્તાવાર આંકડાકીય રેકોર્ડને વધુ વિશ્વસનીય, ક્ષતિરહિત અને સમયબદ્ધ રાખવાના હેતુથી આ નવું માળખું ઘડવામાં આવ્યું છે.

Frequently Asked Questions

જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણીના નવા નિયમો ક્યારથી અમલમાં આવશે?

જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) વિધેયક, 2026 દ્વારા લાગુ કરાયેલા નવા કાયદાકીય નિયમો 1 ઓક્ટોબર, 2026 થી સમગ્ર દેશમાં સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવશે.

જો જન્મ કે મૃત્યુની નોંધણી 1 થી 2 વર્ષ મોડી થાય તો શું કરવું પડશે?

1 થી 2 વર્ષના વિલંબ માટે, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM), સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ (SDM) અથવા અધિકૃત એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટના આદેશની જરૂર પડશે. આ પ્રક્રિયામાં નિયત સરકારી ફી અને વહીવટી ચકાસણી ફરજિયાત રહેશે.

જો જન્મ કે મૃત્યુની નોંધણી 2 વર્ષથી વધુ મોડી થાય તો કઈ પ્રક્રિયા અનુસરવી પડશે?

જો નોંધણી 2 વર્ષથી વધુ મોડી થાય, તો પ્રથમ વર્ગના ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ (First Class Judicial Magistrate) નો આદેશ મેળવવો ફરજિયાત બનશે. આ સંજોગોમાં ન્યાયિક અદાલતી ચકાસણીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.

આ નવા કાયદાકીય સુધારાઓનો મુખ્ય હેતુ શું છે?

આ સુધારાઓનો હેતુ જન્મ અને મૃત્યુના સત્તાવાર આંકડાકીય રેકોર્ડને વધુ વિશ્વસનીય, ક્ષતિરહિત અને સમયબદ્ધ બનાવવાનો છે. તે વહીવટી પ્રક્રિયાને સુગમ અને પારદર્શક બનાવી સામાન્ય જનતાને મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ આપશે.

આ નવા નિયમો કયા જૂના કાયદામાં સુધારા લાવશે?

આ નવા નિયમો મૂળ જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી અધિનિયમ, 1969 માં વ્યાપક સુધારા અમલી બનાવશે. તે નોંધણી પ્રક્રિયાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવશે.

Advertisement

ટોપ સ્ટોરી

Lalit Modi British Citizenship: લલિત મોદી બન્યા બ્રિટિશ નાગરિક, શું હવે તેમને ભારત લાવી શકાશે નહીં?
Lalit Modi British Citizenship: લલિત મોદી બન્યા બ્રિટિશ નાગરિક, શું હવે તેમને ભારત લાવી શકાશે નહીં?
‘વિશ્વ માટે શાંતિ અને સ્થિરતા જરૂરી’, ASEAN શિખર સંમેલનમાં PM મોદીના સંબોધનના મહત્વના મુદ્દા
‘વિશ્વ માટે શાંતિ અને સ્થિરતા જરૂરી’, ASEAN શિખર સંમેલનમાં PM મોદીના સંબોધનના મહત્વના મુદ્દા
Delhi News: દિલ્હીમાં મોટી દુર્ઘટના: વિવેક વિહારમાં મકાનની છત ધરાશાયી, 6 લોકો દટાયા, માસૂમનું મૃ્ત્યુ
Delhi News: દિલ્હીમાં મોટી દુર્ઘટના: વિવેક વિહારમાં મકાનની છત ધરાશાયી, 6 લોકો દટાયા, માસૂમનું મૃ્ત્યુ
વિદેશી નેતાના 'વોટ ચોર'ના સૂત્રોચ્ચારનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો, SITની રચનાની માંગ
વિદેશી નેતાના 'વોટ ચોર'ના સૂત્રોચ્ચારનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો, SITની રચનાની માંગ
Advertisement

વિડિઓઝ

Ahmedabad News: અમદાવાદના ખાલી ચંડોળા તળાવ બહાર ભયજનક બોર્ડ! પાણી નથી છતાં લખ્યું 'ઊંડું પાણી'
Ahmedabad News: અમદાવાદમાં આઈસ્ક્રીમના નામે ફ્રોઝન ડેઝર્ટ વેચશો તો ખેર નથી! AMCનું મોટું પગલું
Parshottam Solanki: કોળી સમાજના મુખ્યમંત્રીની પબુભાની ઈચ્છા પર મંત્રી સોલંકીનું પ્રથમ નિવેદન
Jamnagar news: જામનગરમાં દારૂના અડ્ડા પર LCBનો સપાટો, મહિલા બુટલેગર સહિત 3ની ધરપકડ
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : આદિવાસી અસલી કોણ ?
Advertisement
Advertisement

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Embed widget