અંતરિક્ષમાંથી આવશે વીજળી! દુનિયામાં પહેલીવાર Space Solar Power પ્લાન્ટ બનાવવાની તૈયારીમાં જાપાન
Space Solar Power: આ સેટેલાઈટ Space One Co. ના નાના રોકેટ કાઈરોસ 5 થી લોન્ચ કરવામાં આવશે. જોકે રોકેટના પાછલા પ્રયાસોમાં પડકારો આવ્યા હતા, તેથી મિશનની સમયમર્યાદા તેની સફળતા પર નિર્ભર રહેશે.
Space Solar Power: જાપાન સ્વચ્છ ઉર્જાના ક્ષેત્રમાં એક ઐતિહાસિક પગલું ભરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં 'ઓહિસામા' નામનો એક ડેમોન્સ્ટ્રેશન સેટેલાઈટ લોન્ચ કરવામાં આવશે, જેનો હેતુ અવકાશમાં પેદા થયેલી સૌર ઉર્જાને સીધી ધરતી પર મોકલવાનો અને તેને ઉપયોગી વીજળીમાં બદલવાનો છે. જો આ મિશન સફળ રહેશે, તો તે એક અનોખી સિદ્ધિ હશે.
શું છે સ્પેસ-બેઝ્ડ સોલર પાવરનો વિચાર?
સ્પેસ-બેઝ્ડ સોલર પાવર એટલે કે SBSP નો અર્થ છે પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં મોટા સોલર પેનલ્સ સ્થાપિત કરવા જે સૂર્યપ્રકાશને વીજળીમાં ફેરવે. ત્યારબાદ આ ઉર્જાને માઇક્રોવેવ અથવા લેસર ટેકનોલોજી દ્વારા વાયરલેસ રીતે પૃથ્વી પર મોકલવામાં આવે છે. જમીન પર આવેલા રિસીવિંગ સ્ટેશનો આ ઉર્જાને ફરીથી વીજળીમાં ફેરવીને ગ્રીડમાં સપ્લાય કરે છે.
ધરતી પર લાગેલા સોલર પેનલ્સથી વિપરીત, આ પ્રણાલી વાદળ, વરસાદ કે દિવસ-રાતના ચક્રથી વધુ પ્રભાવિત થતી નથી. આ જ કારણ છે કે તેને ભવિષ્યની સ્થિર અને ભરોસાપાત્ર ઉર્જા ટેકનોલોજી માનવામાં આવી રહી છે.
ઓહિસામા મિશન કેવી રીતે કામ કરશે?
આશરે 180 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતો આ સેટેલાઈટ 450 કિલોમીટર ઊંચાઈવાળી ભ્રમણકક્ષામાંથી માઇક્રોવેવના સ્વરૂપમાં ઉર્જા મોકલશે. તેની પાવર પેનલ લગભગ 70 સેન્ટિમીટર × 2 મીટર આકારની છે અને 720 વોટ વીજળી પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ ઉર્જાને નાગાનો પ્રાંત સ્થિત Japan Aerospace Exploration Agency ના ઉસુડા ડીપ સ્પેસ સેન્ટરમાં રહેલા મોટા એન્ટેના દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવશે. પરીક્ષણનો લક્ષ્યાંક જમીન પર એક LED લાઈટ ચાલુ કરીને એ સાબિત કરવાનો છે કે અવકાશમાંથી મોકલવામાં આવેલી ઉર્જાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
આ સેટેલાઈટ Space One Co. ના નાના રોકેટ કાઈરોસ 5 થી લોન્ચ કરવામાં આવશે. જોકે રોકેટના પાછલા પ્રયાસોમાં પડકારો આવ્યા હતા, તેથી મિશનની સમયમર્યાદા તેની સફળતા પર નિર્ભર રહેશે.
એક ગીગાવોટની મોટી કલ્પના જાપાન સ્પેસ સિસ્ટમ્સ (J-spacesystems) દ્વારા સૂચિત મોડલ અનુસાર, ભવિષ્યમાં 36,000 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર વિશાળ સોલર એરે તૈનાત કરવામાં આવી શકે છે. માઇક્રોવેવ દ્વારા ઉર્જાને લગભગ 4 કિલોમીટર પહોળા ગ્રાઉન્ડ એન્ટેના સુધી મોકલવામાં આવશે. અંદાજ છે કે આવો એક યુનિટ લગભગ 1 ગીગાવોટ વીજળી પેદા કરી શકે છે જે ટોક્યોની વાર્ષિક વીજળીની જરૂરિયાતના 10% થી વધુ હિસ્સો પૂરો કરી શકે છે.
વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં જાપાન આગળ અમેરિકા, ચીન અને યુરોપ પણ આ દિશામાં સંશોધન કરી રહ્યા છે પરંતુ જાપાન 1980 ના દાયકાથી આ ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહ્યું છે. માઇક્રોવેવ ટ્રાન્સમિશન અને ચોક્કસ બીમ કંટ્રોલમાં તેની નિપુણતા તેને આ રેસમાં અગ્રેસર બનાવે છે.
જો આ પ્રયોગ સફળ રહેશે તો 2040 ના દાયકા સુધીમાં તેના વ્યાપારી ઉપયોગનો માર્ગ મોકળો થઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, ભવિષ્યમાં ચંદ્ર મિશનોને ઉર્જા પૂરી પાડવામાં પણ આ ટેકનોલોજી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
