શોધખોળ કરો

મોત પછી તમારા WhatsApp, ફોટા અને જીમેલનું શું થાય છે? ગુજરાતની કોર્ટે આપ્યો મોટો ચુકાદો

digital legacy: ગાંધીનગર કોર્ટે ડિજિટલ ડેટાને 'મિલકત' ગણાવી; જાણો જો પાસવર્ડ કે નોમિની ન હોય તો વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ અને ડેટાનું શું થાય છે.

Show Quick Read
Key points generated by AI, verified by newsroom
  • ગુજરાત કોર્ટે ડિજિટલ ડેટાને મૃતકની સંપત્તિ ગણાવ્યો.
  • મૃતકના પરિવારને લોક થયેલો iPhone અને iCloud ડેટા મળશે.
  • કોર્ટે જણાવ્યું, મૃત્યુ બાદ ગોપનીયતાનો અધિકાર સમાપ્ત થાય છે.

digital legacy: આજના સ્માર્ટફોનના જમાનામાં આપણી જિંદગી માત્ર ઘર, બેંક બેલેન્સ કે જમીન-મકાન સુધી સીમિત નથી રહી. આપણી કિંમતી યાદો, ફોટા, ઈમેલ અને અંગત વાતચીત હવે ડિજિટલ દુનિયામાં સચવાયેલી છે. પણ ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેના આ ડિજિટલ ડેટાનું શું થાય છે? તાજેતરમાં ગુજરાતની એક કોર્ટે આ અંગે એક ખૂબ જ મહત્વનો અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વ્યક્તિનો ડિજિટલ ડેટા પણ તેની કાયદેસરની મિલકત છે અને મૃત્યુ પછી ગોપનીયતા (Privacy) નો અધિકાર પૂરો થઈ જાય છે. તો ચાલો સમજીએ કે આખો મામલો શું છે અને તમારો ડેટા કોને મળી શકે.

આવી રીતે શરૂ થયો આખો કેસ

મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ આખો મામલો ગુજરાતના ગાંધીનગરની સિવિલ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. અહીં એક પરિવાર તેમના મૃતક સ્વજનનો લોક થયેલો iPhone અને iCloud એકાઉન્ટ ખોલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. આ એકાઉન્ટમાં પરિવાર માટે ખૂબ જ મહત્વના ફોટા, વીડિયો, વોઈસ નોટ્સ અને ડોક્યુમેન્ટ્સ હતા, જે તેમની ભાવનાઓ સાથે સીધા જોડાયેલા હતા.

જ્યારે પરિવારે આ ડેટા મેળવવા સીધો Apple કંપનીનો સંપર્ક કર્યો, ત્યારે કંપનીએ ચોખ્ખી ના પાડી દીધી. કંપનીનો નિયમ હતો કે સત્તાવાર કોર્ટના આદેશ વિના તેઓ કોઈ કાનૂની પ્રતિનિધિને ડેટા આપી શકે નહીં.

કોર્ટે પુત્રીને સોંપ્યો ડેટાનો અધિકાર

આ પછી મૃતકની પત્ની અને પુત્રીએ 'ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ 1925' હેઠળ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા. મૃતકે કોઈ વસિયત ન બનાવી હોવાથી પરિવારે ડેટા પર અધિકાર માંગ્યો હતો. કેસની સુનાવણી બાદ ન્યાયાધીશ હિમાંશુ ચૌધરીએ મૃતકની પુત્રીને કાનૂની વહીવટકર્તા (legal administrator) તરીકે નિયુક્ત કરી અને Apple ને આદેશ આપ્યો કે પરિવારને શક્ય તેટલો બધો જ ડેટા પાછો આપવામાં મદદ કરે.

ડિજિટલ ડેટા પણ તમારી 'મિલકત' છે

આ ચુકાદાની સૌથી મોટી વાત એ છે કે કોર્ટે પહેલીવાર ડિજિટલ ડેટાને વ્યક્તિગત સંપત્તિ એટલે કે 'મિલકત' ગણાવી છે. ભારતમાં હાલમાં ડિજિટલ વારસા માટે કોઈ અલગ કાયદો નથી, છતાં કોર્ટે જનરલ ક્લોઝ એક્ટ અને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) જેવા કાયદાઓને ટાંકીને કહ્યું કે iCloud માં પડેલો ડેટા એ મૂલ્યવાન સંપત્તિ છે અને તે કાનૂની વારસાનો જ એક ભાગ છે. કોર્ટે એમ પણ નોંધ્યું કે હવે તો ક્રિપ્ટોકરન્સી અને NFT ને પણ ડિજિટલ સંપત્તિ માનવામાં આવે છે, તેથી ભવિષ્યમાં આવા કેસો વધવાના છે.

મૃત્યુ પછી પ્રાઈવસીનું શું?

હવે સવાલ એ થાય કે ગોપનીયતાનું શું? ડિજિટલ એકાઉન્ટમાં ઘણી એવી અંગત વાતો હોય છે જે કદાચ વ્યક્તિ મર્યા પછી પણ કોઈને બતાવવા ન માંગતો હોય. આના પર કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે 'રાઈટ ટુ પ્રાઈવસી' એ જીવતા વ્યક્તિનો અધિકાર છે. વ્યક્તિના મૃત્યુની સાથે જ તેનો ગોપનીયતાનો અધિકાર પણ ખતમ થઈ જાય છે. તેથી કાનૂની વારસદારોને પ્રાઈવસીના બહાને ડેટા લેતા રોકી શકાય નહીં.

તમને જણાવી દઈએ કે, ભારતના 'ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન એક્ટ 2023' માં ડેટા માટે કોઈને નોમિની બનાવવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે. પરંતુ જો વ્યક્તિએ અગાઉથી કોઈને નોમિની ન બનાવ્યા હોય, તો આગળ શું કરવું તે અંગે કાયદો હજુ પણ થોડો અસ્પષ્ટ છે.

Frequently Asked Questions

મૃત્યુ પછી ડિજિટલ ડેટાનું શું થાય છે?

ગુજરાતની એક કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે ડિજિટલ ડેટા વ્યક્તિની કાયદેસરની મિલકત છે અને મૃત્યુ પછી ગોપનીયતાનો અધિકાર સમાપ્ત થઈ જાય છે.

આ મામલો કેવી રીતે શરૂ થયો?

ગાંધીનગરની સિવિલ કોર્ટમાં એક પરિવારે તેમના મૃતક સ્વજનનો લોક થયેલો iPhone અને iCloud એકાઉન્ટ ખોલવા માટે અરજી કરી હતી, જેમાં મહત્વના ફોટો અને વીડિયો હતા.

કોર્ટે કોને ડેટા મેળવવાનો અધિકાર આપ્યો?

મૃતકની પુત્રીને કાનૂની વહીવટકર્તા તરીકે નિયુક્ત કરીને કોર્ટે Apple ને આદેશ આપ્યો કે પરિવારને શક્ય તેટલો બધો જ ડેટા પાછો આપવામાં મદદ કરે.

ડિજિટલ ડેટાને મિલકત ગણવાનો શું અર્થ છે?

કોર્ટે પહેલીવાર ડિજિટલ ડેટાને વ્યક્તિગત સંપત્તિ એટલે કે 'મિલકત' ગણાવી છે. આ ડેટા કાનૂની વારસાનો જ એક ભાગ ગણાય છે.

મૃત્યુ પછી ડિજિટલ ડેટાની ગોપનીયતાનું શું થાય છે?

કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, 'રાઈટ ટુ પ્રાઈવસી' જીવતા વ્યક્તિનો અધિકાર છે. વ્યક્તિના મૃત્યુની સાથે જ તેનો ગોપનીયતાનો અધિકાર પણ ખતમ થઈ જાય છે.

ટોપ સ્ટોરી

BSNL Recharge Offer: 1 લાખના વીમા સાથે મળી રહી છે 380 દિવસની વેલિડિટી, જાણો સંપૂર્ણ પ્લાન
BSNL Recharge Offer: 1 લાખના વીમા સાથે મળી રહી છે 380 દિવસની વેલિડિટી, જાણો સંપૂર્ણ પ્લાન
GTA 6 Launch : GTA 6ની એન્ટ્રી વચ્ચે PlayStation ઠપ, હજારો યુઝર્સ પરેશાન
GTA 6 Launch : GTA 6ની એન્ટ્રી વચ્ચે PlayStation ઠપ, હજારો યુઝર્સ પરેશાન
Google Data Delete: ગૂગલ પાસે તમારો કયો ડેટા છે? જાણો તેને કેવી રીતે કરશો ડિલીટ!
Google Data Delete: ગૂગલ પાસે તમારો કયો ડેટા છે? જાણો તેને કેવી રીતે કરશો ડિલીટ!
Google Pixel 11 Pro: WhatsApp મેસેજ આવતા જ ચાલુ થઇ જશે ફોનની LED લાઇટ, Pixel 11 Proમાં નવું ફિચર
Google Pixel 11 Pro: WhatsApp મેસેજ આવતા જ ચાલુ થઇ જશે ફોનની LED લાઇટ, Pixel 11 Proમાં નવું ફિચર

વિડિઓઝ

DyCM Harsh Sanghavi: ગુજરાતમાં 1 ડિસેમ્બરથી ડ્રગ્સ વિરુદ્ધ મહાઅભિયાન, હર્ષ સંઘવીની મોટી જાહેરાત
Motor Vehicle Rules 2026: રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : આઈસ્ક્રીમ કે ફ્રોઝન ડેઝર્ટ ?
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : બંદૂકિયો ઉપસરપંચ
Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : કેનાલોનું પાણી કોના પાપે આફત ?

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
Diljit Dosanjh: અમદાવાદમાં દિલજીત દોસાંજના કોન્સર્ટ પહેલા વિવાદ, ચંડીગઢના પ્રોફેસરની 4 ગીતો સામે ફરિયાદ
Diljit Dosanjh: અમદાવાદમાં દિલજીત દોસાંજના કોન્સર્ટ પહેલા વિવાદ, ચંડીગઢના પ્રોફેસરની 4 ગીતો સામે ફરિયાદ
Demolition: અમદાવાદના સરખેજમાં 1100 મીટરનો ટીપી રૉડ દબાણમુક્ત, 24 બાંધકામો પર ફરી વળ્યું AMCનું બુલડૉઝર
Demolition: અમદાવાદના સરખેજમાં 1100 મીટરનો ટીપી રૉડ દબાણમુક્ત, 24 બાંધકામો પર ફરી વળ્યું AMCનું બુલડૉઝર
Congress: 2027ની ચૂંટણી પહેલાં ગુજરાત કોંગ્રેસ સક્રિય, અમદાવાદમાં અમિત ચાવડા અને જગદીશ ઠાકોરની હાજરીમાં બેઠક
Congress: 2027ની ચૂંટણી પહેલાં ગુજરાત કોંગ્રેસ સક્રિય, અમદાવાદમાં અમિત ચાવડા અને જગદીશ ઠાકોરની હાજરીમાં બેઠક
રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ
રાજ્ય સરકારનો મોટો નિર્ણય! હવે વાહનો પર નહીં લખી શકાય જાતિસૂચક લખાણ
Russia-US-China Meeting: રશિયા-અમેરિકા અને ચીન મળીને શું દુનિયા પર કબજો જમાવી શકે છે, ત્રણેય પાસે કેટલી છે તાકાત ?
Russia-US-China Meeting: રશિયા-અમેરિકા અને ચીન મળીને શું દુનિયા પર કબજો જમાવી શકે છે, ત્રણેય પાસે કેટલી છે તાકાત ?
EV Home Charging Rules: શું ઘરના નૉર્મલ કનેક્શનથી ચાર્જ કરી શકાય છે EV કાર ? જાણો નિયમ
EV Home Charging Rules: શું ઘરના નૉર્મલ કનેક્શનથી ચાર્જ કરી શકાય છે EV કાર ? જાણો નિયમ
Hyundai Elantra: Hyundaiની નવી Sedanએ ઉડાવ્યા હોશ, મળશે AI અને Hybrid ફિચર્સ
Hyundai Elantra: Hyundaiની નવી Sedanએ ઉડાવ્યા હોશ, મળશે AI અને Hybrid ફિચર્સ
ગુજરાત પોલીસમાં નોકરીનું સપનું થશે સાકાર! 3,000 જગ્યાઓ પર ભરતીની જાહેરાત
ગુજરાત પોલીસમાં નોકરીનું સપનું થશે સાકાર! 3,000 જગ્યાઓ પર ભરતીની જાહેરાત
Embed widget