શોધખોળ કરો

મોત પછી તમારા WhatsApp, ફોટા અને જીમેલનું શું થાય છે? ગુજરાતની કોર્ટે આપ્યો મોટો ચુકાદો

digital legacy: ગાંધીનગર કોર્ટે ડિજિટલ ડેટાને 'મિલકત' ગણાવી; જાણો જો પાસવર્ડ કે નોમિની ન હોય તો વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ અને ડેટાનું શું થાય છે.

Show Quick Read
Key points generated by AI, verified by newsroom
  • ગુજરાત કોર્ટે ડિજિટલ ડેટાને મૃતકની સંપત્તિ ગણાવ્યો.
  • મૃતકના પરિવારને લોક થયેલો iPhone અને iCloud ડેટા મળશે.
  • કોર્ટે જણાવ્યું, મૃત્યુ બાદ ગોપનીયતાનો અધિકાર સમાપ્ત થાય છે.

digital legacy: આજના સ્માર્ટફોનના જમાનામાં આપણી જિંદગી માત્ર ઘર, બેંક બેલેન્સ કે જમીન-મકાન સુધી સીમિત નથી રહી. આપણી કિંમતી યાદો, ફોટા, ઈમેલ અને અંગત વાતચીત હવે ડિજિટલ દુનિયામાં સચવાયેલી છે. પણ ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેના આ ડિજિટલ ડેટાનું શું થાય છે? તાજેતરમાં ગુજરાતની એક કોર્ટે આ અંગે એક ખૂબ જ મહત્વનો અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વ્યક્તિનો ડિજિટલ ડેટા પણ તેની કાયદેસરની મિલકત છે અને મૃત્યુ પછી ગોપનીયતા (Privacy) નો અધિકાર પૂરો થઈ જાય છે. તો ચાલો સમજીએ કે આખો મામલો શું છે અને તમારો ડેટા કોને મળી શકે.

આવી રીતે શરૂ થયો આખો કેસ

મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ આખો મામલો ગુજરાતના ગાંધીનગરની સિવિલ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. અહીં એક પરિવાર તેમના મૃતક સ્વજનનો લોક થયેલો iPhone અને iCloud એકાઉન્ટ ખોલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. આ એકાઉન્ટમાં પરિવાર માટે ખૂબ જ મહત્વના ફોટા, વીડિયો, વોઈસ નોટ્સ અને ડોક્યુમેન્ટ્સ હતા, જે તેમની ભાવનાઓ સાથે સીધા જોડાયેલા હતા.

જ્યારે પરિવારે આ ડેટા મેળવવા સીધો Apple કંપનીનો સંપર્ક કર્યો, ત્યારે કંપનીએ ચોખ્ખી ના પાડી દીધી. કંપનીનો નિયમ હતો કે સત્તાવાર કોર્ટના આદેશ વિના તેઓ કોઈ કાનૂની પ્રતિનિધિને ડેટા આપી શકે નહીં.

કોર્ટે પુત્રીને સોંપ્યો ડેટાનો અધિકાર

આ પછી મૃતકની પત્ની અને પુત્રીએ 'ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ 1925' હેઠળ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા. મૃતકે કોઈ વસિયત ન બનાવી હોવાથી પરિવારે ડેટા પર અધિકાર માંગ્યો હતો. કેસની સુનાવણી બાદ ન્યાયાધીશ હિમાંશુ ચૌધરીએ મૃતકની પુત્રીને કાનૂની વહીવટકર્તા (legal administrator) તરીકે નિયુક્ત કરી અને Apple ને આદેશ આપ્યો કે પરિવારને શક્ય તેટલો બધો જ ડેટા પાછો આપવામાં મદદ કરે.

ડિજિટલ ડેટા પણ તમારી 'મિલકત' છે

આ ચુકાદાની સૌથી મોટી વાત એ છે કે કોર્ટે પહેલીવાર ડિજિટલ ડેટાને વ્યક્તિગત સંપત્તિ એટલે કે 'મિલકત' ગણાવી છે. ભારતમાં હાલમાં ડિજિટલ વારસા માટે કોઈ અલગ કાયદો નથી, છતાં કોર્ટે જનરલ ક્લોઝ એક્ટ અને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) જેવા કાયદાઓને ટાંકીને કહ્યું કે iCloud માં પડેલો ડેટા એ મૂલ્યવાન સંપત્તિ છે અને તે કાનૂની વારસાનો જ એક ભાગ છે. કોર્ટે એમ પણ નોંધ્યું કે હવે તો ક્રિપ્ટોકરન્સી અને NFT ને પણ ડિજિટલ સંપત્તિ માનવામાં આવે છે, તેથી ભવિષ્યમાં આવા કેસો વધવાના છે.

મૃત્યુ પછી પ્રાઈવસીનું શું?

હવે સવાલ એ થાય કે ગોપનીયતાનું શું? ડિજિટલ એકાઉન્ટમાં ઘણી એવી અંગત વાતો હોય છે જે કદાચ વ્યક્તિ મર્યા પછી પણ કોઈને બતાવવા ન માંગતો હોય. આના પર કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે 'રાઈટ ટુ પ્રાઈવસી' એ જીવતા વ્યક્તિનો અધિકાર છે. વ્યક્તિના મૃત્યુની સાથે જ તેનો ગોપનીયતાનો અધિકાર પણ ખતમ થઈ જાય છે. તેથી કાનૂની વારસદારોને પ્રાઈવસીના બહાને ડેટા લેતા રોકી શકાય નહીં.

તમને જણાવી દઈએ કે, ભારતના 'ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન એક્ટ 2023' માં ડેટા માટે કોઈને નોમિની બનાવવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે. પરંતુ જો વ્યક્તિએ અગાઉથી કોઈને નોમિની ન બનાવ્યા હોય, તો આગળ શું કરવું તે અંગે કાયદો હજુ પણ થોડો અસ્પષ્ટ છે.

Frequently Asked Questions

મૃત્યુ પછી ડિજિટલ ડેટાનું શું થાય છે?

ગુજરાતની એક કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે ડિજિટલ ડેટા વ્યક્તિની કાયદેસરની મિલકત છે અને મૃત્યુ પછી ગોપનીયતાનો અધિકાર સમાપ્ત થઈ જાય છે.

આ મામલો કેવી રીતે શરૂ થયો?

ગાંધીનગરની સિવિલ કોર્ટમાં એક પરિવારે તેમના મૃતક સ્વજનનો લોક થયેલો iPhone અને iCloud એકાઉન્ટ ખોલવા માટે અરજી કરી હતી, જેમાં મહત્વના ફોટો અને વીડિયો હતા.

કોર્ટે કોને ડેટા મેળવવાનો અધિકાર આપ્યો?

મૃતકની પુત્રીને કાનૂની વહીવટકર્તા તરીકે નિયુક્ત કરીને કોર્ટે Apple ને આદેશ આપ્યો કે પરિવારને શક્ય તેટલો બધો જ ડેટા પાછો આપવામાં મદદ કરે.

ડિજિટલ ડેટાને મિલકત ગણવાનો શું અર્થ છે?

કોર્ટે પહેલીવાર ડિજિટલ ડેટાને વ્યક્તિગત સંપત્તિ એટલે કે 'મિલકત' ગણાવી છે. આ ડેટા કાનૂની વારસાનો જ એક ભાગ ગણાય છે.

મૃત્યુ પછી ડિજિટલ ડેટાની ગોપનીયતાનું શું થાય છે?

કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, 'રાઈટ ટુ પ્રાઈવસી' જીવતા વ્યક્તિનો અધિકાર છે. વ્યક્તિના મૃત્યુની સાથે જ તેનો ગોપનીયતાનો અધિકાર પણ ખતમ થઈ જાય છે.

ટોપ સ્ટોરી

Microsoft Ignite 2026: Copilotથી AI એજન્ટ્સ સુધી, Microsoft Igniteમાં થઇ શકે છે મોટા એલાન
Microsoft Ignite 2026: Copilotથી AI એજન્ટ્સ સુધી, Microsoft Igniteમાં થઇ શકે છે મોટા એલાન
Website Safety Tips: વેબસાઇટ અસલી છે કે નકલી? એડ્રેસબારમાં ચેક કરો આ સિમ્બોલ
Website Safety Tips: વેબસાઇટ અસલી છે કે નકલી? એડ્રેસબારમાં ચેક કરો આ સિમ્બોલ
Phone Safety Tips: ફોન પાણીમાં પડી જાય તો ચોખામાં મૂકવાની ભૂલ ન કરો, અપનાવો આ ટિપ્સ
Phone Safety Tips: ફોન પાણીમાં પડી જાય તો ચોખામાં મૂકવાની ભૂલ ન કરો, અપનાવો આ ટિપ્સ
Free Hotstar: Jioના આ રિચાર્જમાં ફ્રીમાં મળી રહ્યું છે હૉટસ્ટાર, આટલા દિવસની મળશે વેલિડિટી
Free Hotstar: Jioના આ રિચાર્જમાં ફ્રીમાં મળી રહ્યું છે હૉટસ્ટાર, આટલા દિવસની મળશે વેલિડિટી

વિડિઓઝ

Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : પાવર પોલીટિક્સ
Ahmedabad News: અમદાવાદના ખાલી ચંડોળા તળાવ બહાર ભયજનક બોર્ડ! પાણી નથી છતાં લખ્યું 'ઊંડું પાણી'
Ahmedabad News: અમદાવાદમાં આઈસ્ક્રીમના નામે ફ્રોઝન ડેઝર્ટ વેચશો તો ખેર નથી! AMCનું મોટું પગલું
Parshottam Solanki: કોળી સમાજના મુખ્યમંત્રીની પબુભાની ઈચ્છા પર મંત્રી સોલંકીનું પ્રથમ નિવેદન
Jamnagar news: જામનગરમાં દારૂના અડ્ડા પર LCBનો સપાટો, મહિલા બુટલેગર સહિત 3ની ધરપકડ

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Embed widget