સોનું-ચાંદી ખરીદવું કે વેચી દેવું? બજેટ પછી બદલાયા નિયમો, રોકાણકારોમાં મૂંઝવણ; જાણો લેટેસ્ટ ટેક્સ અપડેટ
Budget 2026 Gold Tax Rules રોકાણકારો સાવધાન: 1 એપ્રિલથી સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ખરીદેલા SGB પર નહીં મળે ટેક્સ મુક્તિ; ફિઝિકલ ગોલ્ડ અને ETF પર કેટલો ટેક્સ લાગશે? સમજો નફા અને નુકસાનનું આખું ગણિત.
Budget 2026 Gold Tax Rules: 'કેન્દ્રીય બજેટ 2026' (Union Budget 2026) રજૂ થયા બાદ સોના-ચાંદીમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં થઈ રહેલી વધઘટ અને ટેક્સના બદલાયેલા નિયમોએ રોકાણકારોને ભારે અવઢવમાં મૂકી દીધા છે. અત્યારે સૌના મનમાં એક જ પ્રશ્ન છે કે સોનું ખરીદવું (Buy), વેચવું (Sell) કે પછી હોલ્ડ (Hold) કરી રાખવું? ખાસ કરીને 'સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ' (Sovereign Gold Bonds - SGBs) ને લઈને બજેટમાં થયેલી જાહેરાતે રોકાણકારોની ચિંતા વધારી દીધી છે.
આ ચિંતાનું મુખ્ય કારણ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટમાં SGBs અંગે કરેલી સ્પષ્ટતા છે, જે 1 April, 2026 થી અમલમાં આવશે. નવા નિયમ મુજબ, હવે બોન્ડની મેચ્યોરિટી પર 'મૂડી લાભ કર' (Capital Gains Tax) માં મુક્તિ માત્ર એવા જ રોકાણકારોને મળશે જેમણે બોન્ડ ઈશ્યૂ થયા ત્યારે સીધા RBI પાસેથી ખરીદ્યા હોય અને તેને મેચ્યોરિટી સુધી જાળવી રાખ્યા હોય.
આ નિર્ણયથી સૌથી મોટો ફટકો એવા રોકાણકારોને પડશે જેમણે 'સેકન્ડરી માર્કેટ' (Secondary Market) એટલે કે શેરબજારમાંથી SGB ખરીદ્યા છે. આવા રોકાણકારોને હવે ટેક્સ મુક્તિનો લાભ મળશે નહીં. અગાઉના નિયમો મુજબ, તમે ગમે ત્યાંથી બોન્ડ ખરીદ્યા હોય, જો તમે તેને મેચ્યોરિટી સુધી રાખો તો તે સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી હતા, પરંતુ હવે આ લાભ છીનવાઈ ગયો છે.
હવે SGB પર ટેક્સનું ગણિત પણ બદલાયું છે. બોન્ડ પર મળતું 2.5% વાર્ષિક વ્યાજ હંમેશની જેમ તમારા 'આવકવેરા સ્લેબ' (Income Tax Slab) મુજબ કરપાત્ર રહેશે. જો તમે બોન્ડ 12 Months પહેલા વેચો છો, તો 'શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન' (STCG) લાગશે. પરંતુ જો તમે 12 Months પછી અને 8 Years (મેચ્યોરિટી) પહેલા વેચો છો, તો તમારે 12.5% ના દરે 'લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન' (LTCG) ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
બીજી તરફ, 'ફિઝિકલ ગોલ્ડ' (Physical Gold) એટલે કે દાગીના કે સિક્કાની વાત કરીએ તો, જો તમે સોનું 24 Months થી વધુ સમય માટે રાખો છો, તો તેના નફા પર 12.5% LTCG લાગશે. આ ઉપરાંત ખરીદી વખતે 3% GST અને મેકિંગ ચાર્જ પર 5% GST તો અલગથી લાગે જ છે. તેવી જ રીતે 'ગોલ્ડ ETF' (Gold ETF) માં પણ હવે 12 Months થી વધુ હોલ્ડિંગ પર 12.5% ટેક્સ લાગશે.
ભારતમાં 'વારસાગત' (Inheritance) મળેલા સોના પર કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી, જે એક રાહતની વાત છે. પરંતુ, જ્યારે તમે તે વારસાગત સોનું વેચવા જાઓ છો, ત્યારે તમારે ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. આ ટેક્સની ગણતરીમાં અગાઉના માલિકની ખરીદ કિંમત અને હોલ્ડિંગ પિરિયડને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
નિષ્કર્ષમાં, બજેટ 2026 બાદ, ખાસ કરીને સેકન્ડરી માર્કેટના SGB રોકાણકારોએ હવે વધુ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. નવો ટેક્સ બોજ તમારા 'ચોખ્ખા વળતર' (Net Return) ને ઘટાડી શકે છે. તેથી, સોનામાં નવું રોકાણ કરતા પહેલા કે જૂનું રોકાણ વેચતા પહેલા કોઈ સારા 'ટેક્સ એડવાઈઝર' (Tax Advisor) ની સલાહ લેવી હિતાવહ રહેશે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
