ભારતીય સ્ટાર્ટ-અપ્સે 2024માં ₹10,200 કરોડથી વધુનું વેન્ચર ડેટ મેળવ્યું: સ્ટ્રાઈડ વેન્ચર્સનો રિપોર્ટ
પેટા હેડલાઇન: 2018થી 58% ના દરે વધ્યું વેન્ચર ડેટ માર્કેટ, 2024માં રેકોર્ડ 238 સોદા થયા, ફિનટેક સેક્ટરમાં સૌથી વધુ રોકાણ.

Indian startups venture debt 2024: ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે વેન્ચર ડેટ માર્કેટ 2024 માં $1.23 બિલિયન એટલે કે લગભગ ₹10,200 કરોડને વટાવી ગયું છે. સ્ટ્રાઈડ વેન્ચર્સ દ્વારા કીર્નીના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવેલા રિપોર્ટ અનુસાર, દેશના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમમાં વધતા વિશ્વાસને કારણે આ માર્કેટ 2018 થી 58 ટકાના ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર (CAGR) થી વધી રહ્યું છે. વર્ષ 2024 માં સોદાઓની સંખ્યા પણ 2018 ના 56 થી વધીને રેકોર્ડ 238 પર પહોંચી ગઈ હતી.
જો કે, વર્ષ-દર-વર્ષ (Y-o-Y) ના આધારે આ કેટેગરીમાં વૃદ્ધિ લગભગ સ્થિર રહી હતી. 2023 માં ભારતમાં વેન્ચર ડેટ $1.2 બિલિયન હતું, જે Y-o-Y 2.5 ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. વેન્ચર ડેટ કેટેગરીમાં આ સ્થિર વૃદ્ધિ વેન્ચર કેપિટલ સેગમેન્ટમાં વૃદ્ધિના ખર્ચે આવી છે. ભારતીય વેન્ચર કેપિટલ માર્કેટ 2024 માં 20 ટકાના Y-o-Y વધારા સાથે $12 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું હતું.
'ગ્લોબલ વેન્ચર ડેટ રિપોર્ટ' નામના અહેવાલની ચોથી આવૃત્તિમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે વેન્ચર ડેટ માર્કેટ હવે તટસ્થ અને પરિપક્વ માનવામાં આવે છે, જેમાં 39 ટકા હિસ્સેદારોએ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિની આગાહી કરી છે. 2023 માં ભારતનું વેન્ચર એક્ઝિટ 1.7 ગણો વધીને $6.6 બિલિયન થયું હતું, જેમાં 55 ટકા એક્ઝિટ જાહેર બજારના વેચાણને કારણે થયા હતા. વેન્ચર ડેટ-બેક્ડ સ્ટાર્ટઅપ્સે 2024 માં સરેરાશ $81.2 મિલિયનનું ઇક્વિટી ફંડિંગ એકત્ર કર્યું હતું.
સ્ટ્રાઈડ વેન્ચર્સના સ્થાપક અને મેનેજિંગ પાર્ટનર ઈશપ્રીત સિંહ ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારતનું વેન્ચર ડેટ માર્કેટ જે 6 વર્ષ પહેલા નજીવું હતું તે 2024 માં $1.23 બિલિયન થઈ ગયું છે. સમગ્ર વિશ્વમાં વેન્ચર ડેટ 14 ટકા CAGR ના દરે વધી રહ્યું છે, જે હવે એક વિશિષ્ટ સાધન મટીને મુખ્ય પ્રવાહમાં સશક્ત વર્ગ તરીકે આગળ વધી રહ્યું છે.”
રિપોર્ટમાં જણાવ્યા અનુસાર, વેન્ચર ડેટ માટે મજબૂત વૃદ્ધિની સંભાવના ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં ગ્રાહક (77 ટકા), ફિનટેક (46 ટકા) અને ક્લીનટેક (33 ટકા) નો સમાવેશ થાય છે. ડીલ વેલ્યુની વાત કરીએ તો, ફિનટેક ક્ષેત્ર 2024 માં 49 સોદાઓ સાથે કુલ $447 મિલિયનના રોકાણ સાથે મોખરે રહ્યું હતું. જ્યારે ઉપભોક્તા ક્ષેત્રે સૌથી વધુ 81 વેન્ચર ડેટ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ જોવા મળ્યા હતા, જેમાં $295 મિલિયનના સોદા થયા હતા. ક્લીનટેક સેક્ટર માટે ડીલનું મૂલ્ય $202 મિલિયન (22 સોદા) નોંધાયું હતું.
અહેવાલ મુજબ, વેન્ચર ડેટનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કાર્યકારી મૂડી (52 ટકા), વૃદ્ધિ ધિરાણ (44 ટકા) અને રનવે એક્સ્ટેંશન (43 ટકા) માટે કરવામાં આવ્યો હતો. વેન્ચર ડેટ માર્કેટ હવે માત્ર મોટા શહેરો સુધી જ સીમિત નથી રહ્યું પરંતુ સમગ્ર મેટ્રોપોલિટન શહેરોમાં તેનો પગપેસારો વધી રહ્યો છે. બેંગલુરુએ 80 સોદાઓ સાથે $485.5 મિલિયનનું સૌથી વધુ વેન્ચર ડેટ ફંડિંગ મેળવ્યું હતું. ત્યારબાદ મુંબઈમાં $244.6 મિલિયન (42 સોદા) અને દિલ્હી NCR માં $242.5 મિલિયન (69 સોદા) નું રોકાણ થયું હતું.
વૈશ્વિક સ્તરે વેન્ચર ડેટ ડીલ્સનું મૂલ્ય 2018 માં $37.9 બિલિયનથી વધીને 2024 માં $83.4 બિલિયન થયું હતું. રિપોર્ટમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુરોપ જેવા વિકસિત બજારોમાં વેન્ચર ડેટ હાલમાં કુલ વેન્ચર કેપિટલ ફંડિંગના 20-30 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ રિપોર્ટ ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમમાં વેન્ચર ડેટના વધતા મહત્વ અને સંભાવનાને દર્શાવે છે.





















