આ વ્યવસ્થામાં લાભાર્થીના ડિજિટલ વોલેટમાં ઈ રૂપી જમા થશે, જેનો ઉપયોગ માત્ર સસ્તા અનાજની દુકાન કે ગ્રેઇન ATM પર જ થઈ શકશે. આનાથી રેશનિંગની પ્રક્રિયા પારદર્શક અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત બનશે.
Digital Anna Vitran: ગાંધીનગરથી દેશનું પ્રથમ અનાજ એટીએમ શરૂ, હવે રાશન કાર્ડની જરૂર નહીં પડે, જાણો કેવી રીતે મળશે ઘઉં-ચોખા
Digital Grain Distribution Gujarat: કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે CBDC જેવી અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં વચેટિયાઓનો અંત આવશે.

Digital Grain Distribution Gujarat: કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી અમિત શાહે રવિવાર, 15 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ગુજરાતના ગાંધીનગર સ્થિત મહાત્મા મંદિર ખાતેથી દેશની સૌપ્રથમ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (Central Bank Digital Currency CBDC) આધારિત જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (PDS) નો શુભારંભ કરાવ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ વિઝનને છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે શરૂ કરાયેલ આ પ્રકલ્પ દ્વારા હવે રેશનિંગની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત બનશે. આ પ્રસંગે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને કેન્દ્રીય ખાદ્ય મંત્રી પ્રલ્હાદ જોશીની ઉપસ્થિતિમાં અમદાવાદના સાબરમતી ઝોન માટે ‘અન્નપૂર્તિ’ ગ્રેઇન ATM સુવિધાનું પણ લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગ્રેઇન ATM અને CBDC: ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદીનું શક્તિશાળી શસ્ત્ર
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે CBDC જેવી અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં વચેટિયાઓનો અંત આવશે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ લાભાર્થીના ડિજિટલ વોલેટમાં સીધા જ ઈ રૂપી (e RUPI) જમા થશે, જેનો ઉપયોગ માત્ર સસ્તા અનાજની દુકાન કે ગ્રેઇન ATM (Grain ATM) પર જ થઈ શકશે. ‘મેડ ઇન ગુજરાત’ એવું અન્નપૂર્તિ મશીન માત્ર 35 સેકન્ડમાં 25 કિલો અનાજનું સચોટ વિતરણ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સિસ્ટમ આગામી 3 થી 4 વર્ષમાં સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવામાં આવશે, જે વજન અને ગુણવત્તાની દ્રષ્ટિએ 100% સચોટતાની ખાતરી આપે છે.

ગરીબી સામે ‘ડિજિટલ સત્યાગ્રહ’ અને ગ્રાહક સુરક્ષા
કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રલ્હાદ જોશીએ આ પહેલને સાબરમતીના કિનારેથી ગરીબી સામેનો ‘ડિજિટલ સત્યાગ્રહ’ ગણાવ્યો હતો. આ સિસ્ટમ દ્વારા અંદાજે 2 થી 3 કરોડ બોગસ રેશનકાર્ડ રદ કરવામાં સફળતા મળી છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન ગ્રાહકોના હિતોના રક્ષણ માટે અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ તથા ગ્રાહક શિક્ષણ અને સંશોધન કેન્દ્ર (CERC) વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરારથી ફરિયાદોના નિવારણ માટે પ્રી લિટિગેશન ઇકોસિસ્ટમ ઊભી થશે, જેનાથી સામાન્ય નાગરિકોને કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા વગર જ ન્યાય મળી રહેશે.
વિકસિત ગુજરાતથી વિકસિત ભારતનો સંકલ્પ
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ‘સેવા હી સાધના’ મંત્રનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, ટેકનોલોજીના માધ્યમથી ગરીબ, યુવા, મહિલા અને અન્નદાતા (GYAN) ના સશક્તિકરણનો પાયો નખાયો છે. નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ ઉમેર્યું કે હવે શ્રમિકો 24 કલાકમાં ગમે ત્યારે ગ્રેઇન ATM પર જઈને માત્ર 5 મિનિટમાં પોતાનું રાશન મેળવી શકશે, જે રેશનિંગની લાંબી લાઈનોમાંથી મુક્તિ અપાવશે. ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન (Digital Transactions) ક્ષેત્રે ભારત આજે વિશ્વમાં અગ્રેસર છે અને આ નવી વ્યવસ્થા ‘વિકસિત ભારત’ (Viksit Bharat) ના નિર્માણમાં એક મહત્વનો માઈલસ્ટોન સાબિત થશે.
Frequently Asked Questions
CBDC આધારિત જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા શું છે?
ગ્રેઇન ATM (અન્નપૂર્તિ મશીન) શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
અન્નપૂર્તિ મશીન 'મેડ ઇન ગુજરાત' છે અને તે માત્ર 35 સેકન્ડમાં 25 કિલો અનાજનું સચોટ વિતરણ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. શ્રમિકો 24 કલાકમાં ગમે ત્યારે જઈને 5 મિનિટમાં પોતાનું રાશન મેળવી શકશે.
આ નવી વ્યવસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
આ પ્રકલ્પનો ઉદ્દેશ્ય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના 'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' વિઝનને છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવાનો છે. આનાથી જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં વચેટિયાઓનો અંત આવશે અને ગરીબી સામે 'ડિજિટલ સત્યાગ્રહ' થશે.
શું આ સિસ્ટમ ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરશે?
હા, આ સિસ્ટમ ગ્રાહકોના હિતોના રક્ષણ માટે બનાવવામાં આવી છે. ફરિયાદોના નિવારણ માટે એક પ્રી લિટિગેશન ઇકોસિસ્ટમ ઊભી થશે, જેથી નાગરિકોને ઝડપથી ન્યાય મળી રહે.























