શું વિધવા પુત્રવધૂ સસરાની મિલકતમાંથી ભરણપોષણ મેળવી શકે છે? દિલ્હી હાઈકોર્ટે આપ્યો ઐતિહાસિક ચુકાદો
દિલ્હી હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ અનિલ છત્રપાલ અને હરીશ વૈદ્યનાથન શંકરની બેન્ચે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય આપ્યો છે, જે વિધવા પુત્રવધૂઓના આર્થિક અધિકારોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિધવા પુત્રવધૂને તેના મૃત પતિના પિતા એટલે કે સસરાની પૈતૃક (પૂર્વજોની) મિલકતમાંથી ભરણપોષણ મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર છે. આ ચુકાદો વિધવા મહિલાઓ માટે એક મોટી રાહત સમાન છે જેઓ પતિના મૃત્યુ પછી આર્થિક સંકટનો સામનો કરે છે. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ અધિકાર ફક્ત પૈતૃક મિલકત પૂરતો જ મર્યાદિત છે, અને સસરાની સ્વ-અર્જિત મિલકત પર લાગુ પડતો નથી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ અધિનિયમ (HAMA) ની કલમ 19(1) અને 19(2) નો ઉલ્લેખ કરીને ચુકાદો આપ્યો છે કે વિધવા પુત્રવધૂ સસરાની પૈતૃક મિલકતમાંથી ભરણપોષણ મેળવી શકે છે, જો તે તેના પતિની મિલકતમાંથી અથવા પોતાના બાળકો પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવામાં અસમર્થ હોય. આ નિર્ણય એક વિધવા મહિલાની અરજી પર આપવામાં આવ્યો હતો, જેની નીચલી કોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી હતી. હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને ઉલટાવીને મહિલાની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો, જેણે ભારતીય કાનૂની પ્રણાલીમાં સામાજિક ન્યાય અને પરિવારના રક્ષણના મૂલ્યોને વધુ મજબૂત બનાવ્યા છે.
કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને ચુકાદો
દિલ્હી હાઈકોર્ટે હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ અધિનિયમ (HAMA) ની કલમ 19(1) નો ઉલ્લેખ કર્યો, જે વિધવા પુત્રવધૂને સસરા પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર આપે છે. જોકે, કલમ 19(2) હેઠળ, આ જવાબદારી ફક્ત ત્યારે જ લાગુ પડે છે જ્યારે સસરા પાસે પૂર્વજોની મિલકત હોય. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો સસરા પાસે ફક્ત સ્વ-અર્જિત મિલકત હોય તો પુત્રવધૂનો કોઈ કાનૂની દાવો હોતો નથી. આ ચુકાદો એક વિધવા મહિલાની અરજી પર આવ્યો હતો, જેમના પતિનું માર્ચ 2023 માં અને સસરાનું ડિસેમ્બર 2021 માં અવસાન થયું હતું.
નીચલી કોર્ટે મહિલાની ભરણપોષણ અરજી ફગાવી દીધી હતી, પરંતુ હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો. કોર્ટે જણાવ્યું કે હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ કાયદો એક સામાજિક કલ્યાણ કાયદો છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ન્યાય, સમાનતા અને પરિવારનું રક્ષણ કરવાનો છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે આવા કાયદાઓનું અર્થઘટન કરતી વખતે વ્યવહારુ અને સર્વાંગી દૃષ્ટિકોણ અપનાવવો જોઈએ, જે પ્રાચીન કાયદાના ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત હોય.
આ ઐતિહાસિક નિર્ણય ભારતીય સમાજમાં વિધવા પુત્રવધૂઓની સ્થિતિ સુધારવામાં એક માઈલસ્ટોન સાબિત થઈ શકે છે. તે માત્ર તેમના આર્થિક અધિકારોને કાયદેસર રીતે માન્યતા આપતો નથી, પરંતુ પરિવારોને પણ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે પૈતૃક મિલકતમાં વિધવા પુત્રવધૂનો હક સુરક્ષિત છે. આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઘણા પરિવારોમાં વિધવા મહિલાઓને આર્થિક રીતે હાંસિયામાં ધકેલી દેવામાં આવે છે, જેનાથી તેમને આત્મનિર્ભરતા અને સુરક્ષાનો માર્ગ મળે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
