આતંકવાદ સામે ભારતનો 'PRAHAAR': ગૃહ મંત્રાલયે જાહેર કરી દેશની પ્રથમ એન્ટી ટેરર પોલિસી
આતંકવાદ સામે ભારતનો 'પ્રહાર': ગૃહ મંત્રાલયે દેશની પ્રથમ એન્ટી ટેરર પોલિસી જાહેર કરી. 8 પાનાના આ બ્લુપ્રિન્ટમાં સાયબર હુમલા, ડ્રોન ખતરા અને આતંકવાદી ધિરાણ સામે લડવાની સંપૂર્ણ વ્યૂહરચના છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે સોમવાર, 23 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે ભારતની પ્રથમ વ્યાપક આતંકવાદ વિરોધી નીતિ 'પ્રહાર' (PRAHAAR) સત્તાવાર રીતે જાહેર કરી છે. આ ઐતિહાસિક પગલા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આતંકવાદ પ્રત્યે ભારતની 'શૂન્ય સહિષ્ણુતા' (Zero Tolerance) ની નીતિને વધુ મજબૂત બનાવવાનો અને સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી આધારિત સંકલન સાધવાનો છે. આ 8 પાનાની નીતિ દેશના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે આતંકવાદી હુમલાઓને પૂર્વનિર્ધારિત રીતે રોકવા અને કોઈપણ જોખમ સામે ત્વરિત પ્રતિસાદ આપવા માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી તૈયાર કરવામાં આવી છે.
શું છે 'પ્રહાર' (PRAHAAR) વ્યૂહરચના?
'પ્રહાર' એ માત્ર એક દસ્તાવેજ નથી, પરંતુ આતંકવાદ સામે લડવા માટેનું એક મજબૂત માળખું છે. આ નીતિના મુખ્ય સ્તંભો નીચે મુજબ છે:
- નિવારણ અને રક્ષણ (Prevention): ભારતીય નાગરિકો અને રાષ્ટ્રીય હિતો પર થતા સંભવિત હુમલાઓને ગુપ્ત માહિતી (Intelligence) દ્વારા અગાઉથી જ અટકાવવા.
- ત્વરિત પ્રતિસાદ (Response): કોઈપણ હુમલા કે ધમકીની સ્થિતિમાં સુરક્ષા દળો દ્વારા તાત્કાલિક અને સંતુલિત કાર્યવાહી કરવી.
- ક્ષમતા વર્ધક એકત્રીકરણ (Accumulation): કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓની શક્તિ અને આધુનિક સાધનોની ક્ષમતામાં સતત વધારો કરવો.
- માનવ અધિકાર અને કાયદાનું શાસન: આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં માનવ અધિકારોનું સન્માન અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું ચુસ્ત પાલન કરવું.
- કટ્ટરપંથીકરણનો સામનો: સમાજમાં ફેલાતા કટ્ટરવાદને રોકવા માટે સામાજિક સ્તરે જાગૃતિ લાવવી.
- આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ: આતંકવાદના વૈશ્વિક નેટવર્કને તોડવા માટે અન્ય દેશો સાથે મળીને સંયુક્ત ઓપરેશન અને માહિતીની આપ લે કરવી.
આધુનિક ખતરાઓ સામે લડવા માટેની સજ્જતા
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ બ્લુપ્રિન્ટમાં સ્પષ્ટપણે સ્વીકારવામાં આવ્યું છે કે ભારત હવે માત્ર સરહદ પારના પરંપરાગત આતંકવાદનો જ નહીં, પરંતુ હાઈ ટેક ખતરાઓનો પણ સામનો કરી રહ્યું છે. 'પ્રહાર' નીતિમાં સાયબર હુમલા, ડ્રોનનો દુરુપયોગ, ક્રિપ્ટો વોલેટ્સ દ્વારા આતંકવાદી ધિરાણ અને ડાર્ક વેબ જેવી ટેકનોલોજીને મુખ્ય પડકારો તરીકે ટાંકવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, CBRNED (રાસાયણિક, જૈવિક, રેડિયોલોજીકલ અને ડિજિટલ) સામગ્રીના જોખમને રોકવા માટે પણ વિશેષ પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.
સંસ્થાગત સંકલન પર ભાર
આ નીતિમાં અલ કાયદા અને ISIS જેવા વૈશ્વિક આતંકવાદી સંગઠનોના જોખમોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. નીતિ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત આતંકવાદને કોઈ ચોક્કસ ધર્મ, સમુદાય કે જાતિ સાથે જોડતું નથી, પરંતુ પડોશી દેશો દ્વારા આતંકવાદને હથિયાર તરીકે વાપરવાની નીતિની સખત નિંદા કરે છે. વિવિધ સરકારી વિભાગો અને તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચે માહિતીની આપ લે વધુ ઝડપી બને તે માટે 'સિંગલ વિન્ડો સંકલન' તંત્ર વિકસાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.























