Swami Vivekananda: યુથ આઇકૉન ઓફ ઇન્ડિયા, કેવી રીતે નરેન્દ્રમાંથી બન્યા સ્વામી વિવેકાનંદ, જાણો ભારતીય સંસ્કૃતિના મહાનાયકની કહાની
સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ 12 જાન્યુઆરીએ થયો હતો અને તેમના જન્મદિવસને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે
Swami Vivekananda: સ્વામી વિવેકાનંદને આપણે એક સંત, તત્વચિંતક, સમાજ સુધારક તરીકે જાણીએ છીએ. તેમના વ્યક્તિત્વના દરેક પાસાઓનો વિકાસ તેમને તેમના પરિવારમાંથી મળેલા મૂલ્યોથી શરૂ થયો. વિશ્વને ભારતીય સનાતન ધર્મનો પરિચય કરાવનાર સ્વામી વિવેકાનંદ બાળપણથી જ સંશોધનાત્મક સ્વભાવના હતા. તેમણે ગરીબોની સેવાને ભગવાનની સેવા ગણાવી અને તેને જીવનભર અપનાવી. સ્વામી વિવેકાનંદ ભારતીય સંસ્કૃતિના મહાન નાયક હતા અને હંમેશા રહેશે.
સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ 12 જાન્યુઆરીએ થયો હતો અને તેમના જન્મદિવસને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. 1985 થી, દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરી સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે અને તે દિવસથી શરૂ થતા સપ્તાહને રાષ્ટ્રીય યુવા સપ્તાહ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. સ્વામી વિવેકાનંદ જેમણે 'ઊઠો, જાગો અને લક્ષ્ય પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી મંડ્યા રહો' આ મંત્ર આપ્યો. તેમને ભારતના યુવા આઇકોન કહેવામાં આવે છે.
ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણનો પ્રભાવ
સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ 12 જાન્યુઆરી 1863ના રોજ કલકત્તામાં પ્રખ્યાત વકીલ વિશ્વનાથ દત્તના ઘરે થયો હતો. માતા ભુવનેશ્વરી દેવી તેમને પ્રેમથી વીરેશ્વર કહેતા હતા, પરંતુ નામકરણ વિધિ દરમિયાન તેમનું નામ નરેન્દ્રનાથ દત્ત રાખવામાં આવ્યું હતું. બંગાળી પરિવારમાં જન્મેલા નરેન્દ્રને બાળપણથી જ આધ્યાત્મિક ઝંખના હતી. તીક્ષ્ણ બુદ્ધિ ધરાવતા નરેન્દ્ર સાથી બાળકો તેમજ શિક્ષકો પર ટીખળ કરવાનું ચૂકતા ન હતા. પરિવારના ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણના પ્રભાવને કારણે બાળક નરેન્દ્રના મનમાં નાનપણથી જ ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતાના ઊંડા મૂલ્યો હતા. પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી નરેન્દ્રને કલકત્તાની મેટ્રોપોલિટન સંસ્થામાં દાખલ કરવામાં આવ્યા. અભ્યાસની સાથે સાથે તેને રમવામાં, સંગીત શીખવામાં, ઘોડેસવારી કરવામાં રસ હતો. નરેન્દ્રની યાદશક્તિ અદ્ભૂત હતી. આખું લખાણ એકવાર વાંચ્યા પછી તેમને યાદ રહેતું. તેમણે સમગ્ર સંસ્કૃત વ્યાકરણ, રામાયણ અને મહાભારતના પ્રકરણો કંઠસ્થ કરી લીધા હતા.
નાનપણથી જ સમજદારી પર ભાર મૂક્યો હતો
શરૂઆતમાં નરેન્દ્ર અંગ્રેજી શીખવા માંગતા ન હતા. તેઓ માનતા હતા કે તે તે લોકોની ભાષા છે જેમણે તેમની માતૃભૂમિ પર કબજો કર્યો હતો. પરંતુ બાદમાં તેમણે અંગ્રેજી શીખવાનું શરૂ કર્યું અને તેમાં નિપુણતા મેળવી. તેમનામાં બાળપણથી જ નેતૃત્વનો ગુણ હતો. તેમણે માત્ર કહીને કંઈ સ્વીકાર્યું નહીં, પણ તેની તર્કસંગતતા પણ ચકાસવાનો પ્રયત્ન કર્યો. બાળકના મનમાં પણ સાધુ બનવાનો વિચાર ચાલતો રહ્યો. 14 વર્ષની ઉંમરે જ્યારે તે બીમાર પડ્યા ત્યારે પિતા વિશ્વનાથ દત્તે નરેન્દ્રને મધ્યપ્રદેશના રાયપુર બોલાવ્યા. રાયપુરમાં જ નરેન્દ્ર જીવનની વિવિધતાને સમજતા હતા. આસપાસની ટેકરીઓ અને ગાઢ જંગલોમાં ભટકીને નરેન્દ્રની આંતરિક ચેતનાનો વિકાસ થયો. રાયપુરમાં બે વર્ષ રહ્યા પછી તેઓ કલકત્તા પાછા આવ્યા. 18 વર્ષની ઉંમરે તેમણે કલકત્તાની પ્રેસિડેન્સી કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. કોલેજના દિવસોમાં તેમની જ્ઞાનની તરસ વધી ગઈ. વિશ્વના સત્ય અને સત્યની શોધ જેવા પ્રશ્નો તેને વિદ્રોહી બનાવવા લાગ્યા. તેઓ પરંપરાઓ અને સંસ્કારોથી પણ સહજ ન હતો. તેઓ ઈશ્વરના માન્ય ખ્યાલના રહસ્યને ઉકેલવામાં બેચેન થવા લાગ્યા.
દરમિયાન 1881માં તેઓ સ્વામી રામકૃષ્ણ પરમહંસને મળ્યા. રામકૃષ્ણ પરમહંસ કલકત્તાના દક્ષિણેશ્વર કાલી મંદિરના પૂજારી હતા. પરમહંસને મળ્યા પછી નરેન્દ્રના જીવનમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન આવ્યું. શરૂઆતમાં, તેમણે પરમહંસની વાત પર પણ શંકા કરી, પરંતુ મૂંઝવણ અને વિરોધ પછી વિવેકાનંદે પરમહંસને પોતાના ગુરુ અને માર્ગદર્શક બનાવ્યા. 1886 માં રામકૃષ્ણ પરમહંસના મૃત્યુ પછી વિવેકાનંદના જીવન અને કાર્યમાં નવો વળાંક આવ્યો. દેહ છોડતા પહેલા પરમહંસએ નરેન્દ્રને તેમના તમામ શિષ્યોના વડા તરીકે જાહેર કર્યા હતા. આ પછી તેમણે સન્યાસી વિવેકાનંદનું નામ ધારણ કરીને બરાહનગર મઠની સ્થાપના કરી અને અહીં પોતાના આધ્યાત્મિક પ્રયોગો કરવા લાગ્યા. ભારતીય મઠની પરંપરાને અનુસરીને વિવેકાનંદે ઘણા વર્ષો સુધી ભારતીય ઉપખંડના વિવિધ ભાગોમાં પ્રવાસ કર્યો. સાધુના રૂપમાં ભગવા વસ્ત્રો પહેરીને તેમણે લાકડી અને કમંડળ સાથે પગપાળા દેશભરમાં પ્રવાસ કર્યો. આખું ભારત તેમનું ઘર બની ગયું હતું અને તમામ ભારતીયો તેમના ભાઈ-બહેન બની ગયા હતા.
શિકાગોની ધર્મ સંસદ આખી દુનિયામાં પ્રખ્યાત થઈ
1893 માં શિકાગોમાં વિશ્વ ધર્મ સંસદ, સ્વામી વિવેકાનંદના જીવનમાં એક નવો વળાંક સાબિત થયો. સ્વામી વિવેકાનંદે રાજસ્થાનમાં ખેતડીના રાજા અજીત સિંહની આર્થિક સહાયથી શિકાગોમાં ધર્મ સંસદમાં હાજરી આપી હતી. અહીં તેમણે ભારત વતી સનાતન ધર્મનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું. 11 સપ્ટેમ્બર, 1893 ના રોજ ધર્મ સંસદમાં વિવેકાનંદના ઉત્કૃષ્ટ ભાષણે સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતનું સન્માન વધાર્યું. સ્વામી વિવેકાનંદે 11 સપ્ટેમ્બર 1893 ના રોજ વિશ્વ ધર્મ સંસદમાં તેમના ભાષણ દ્વારા વિશ્વને જે સંદેશ આપ્યો તે આજે પણ તેટલો જ સુસંગત છે. આ ભાષણથી સ્વામી વિવેકાનંદે સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતીય સંસ્કૃતિને સન્માન આપવાનું કામ કર્યું.
વિદેશમાં ભારતીય સંસ્કૃતિનો પ્રચાર કર્યો
સ્વામી વિવેકાનંદે લગભગ ચાર વર્ષ સુધી અમેરિકા, લંડન અને પેરિસના ઘણા શહેરોમાં પ્રવચનો આપ્યા. તેમણે જર્મની, રશિયા અને પૂર્વ યુરોપનો પ્રવાસ પણ કર્યો. દરેક જગ્યાએ તેમણે વેદાંતનો સંદેશો આપ્યો. દરેક જગ્યાએ તેમણે સમર્પિત શિષ્યોનું જૂથ બનાવ્યું. વિવેકાનંદ ચાર વર્ષના તીવ્ર ઉપદેશ પછી ભારત પાછા ફર્યા. સ્વામી વિવેકાનંદે 1 મે, 1897ના રોજ કલકત્તાના બેલુરમાં રામકૃષ્ણ મિશનની સ્થાપના કરી હતી. આ દ્વારા રામકૃષ્ણ પરમહંસના વિચારોની સાથે વેદાંત જ્ઞાનનો અભ્યાસ અને પ્રચાર સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યો.
સ્વામી વિવેકાનંદે ગરીબોની સેવાને સૌથી મોટો ધર્મ ગણાવ્યો હતો. વિવેકાનંદે તેમના સાથીઓ અને શિષ્યોને કહ્યું કે જો તેઓ ભગવાનની સેવા કરવા માંગતા હોય તો ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોની સેવા કરો. વિવેકાનંદ માનતા હતા કે ભગવાન ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોમાં વસે છે. જો કે, અથાક મહેનતને કારણે સ્વામી વિવેકાનંદની તબિયત સતત લથડી રહી હતી. ડિસેમ્બર 1898 માં, તેઓ ફરીથી અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોમાં ધાર્મિક પરિષદોમાં ભાગ લેવા ગયા. ત્યાંથી ભારત પાછા ફર્યા પછી વિવેકાનંદનું 4 જુલાઈ, 1902ના રોજ બેલુર મઠમાં અવસાન થયું. 39 વર્ષની નાની ઉંમરે તેમણે સમગ્ર વિશ્વમાં આધ્યાત્મિકતાની ભાવના જગાડી.
વિવેકાનંદ એવા મહાન ચિંતકોમાંના એક છે જેમણે ભારતીય યુવાનોમાં આધ્યાત્મિકતાની ભાવના પ્રજ્વલિત કરી અને તેમની પ્રેરણાનો પ્રકાશ ભારતનો સંદેશ વિશ્વ સુધી પહોંચાડે છે. તેમણે વિશ્વભરના લોકોમાં ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યોને ફેલાવવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
