પરંપરાગત દવાઓની જાહેરાતો પર પ્રતિબંધની અરજી ફગાવી: સુપ્રીમ કોર્ટનો IMAને મોટો ફટકો
ભારતમાં પરંપરાગત દવાઓ અને આધુનિક ચિકિત્સા પદ્ધતિઓ વચ્ચેનો વિવાદ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે. તાજેતરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે આ સંબંધમાં એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે જેણે IMA ને મોટો ફટકો આપ્યો છે.
Supreme Court IMA plea dismissed: સુપ્રીમ કોર્ટે ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA) ની એક અરજીને ફગાવી દીધી છે, જેમાં પરંપરાગત દવાઓની ભ્રામક જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. આ અરજી મુખ્યત્વે પતંજલિ આયુર્વેદ સામે કરવામાં આવી હતી. આ મામલો ત્યારે જટિલ બન્યો જ્યારે આયુષ મંત્રાલયે 'ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ નિયમો 1945' ના નિયમ 170 ને દૂર કર્યો, જે આયુર્વેદિક દવાઓની જાહેરાતો માટે પૂર્વ પરવાનગી જરૂરી બનાવતો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી કે કેન્દ્ર દ્વારા રદ કરાયેલા નિયમને કોર્ટ ફરીથી જીવંત કરી શકે નહીં, જેના પરિણામે IMA ની અરજી ફગાવી દેવામાં આવી.
11 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA) દ્વારા પરંપરાગત દવાઓની ભ્રામક જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે દાખલ કરેલી અરજીને ફગાવી દીધી. આ અરજી પતંજલિ આયુર્વેદની જાહેરાતો સામે હતી. અગાઉ, આયુષ મંત્રાલયે નિયમ 170 રદ કર્યો હતો, જે આયુર્વેદિક જાહેરાતો માટે પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી બનાવતો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું કે જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે પોતે નિયમ રદ કર્યો છે, ત્યારે કોર્ટ તેને ફરીથી લાગુ કરી શકતી નથી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ પતંજલિ અને તેના સ્થાપકો સામે ભ્રામક જાહેરાતો બદલ અવમાનનાની કાર્યવાહી કરી હતી, પરંતુ આ કેસ IMA ની માંગણીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોવાથી બંધ કરી દેવામાં આવ્યો.
IMA ની અરજી અને પતંજલિ વિવાદ
ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA) એ સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરી હતી જેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે પતંજલિ આયુર્વેદ ભ્રામક જાહેરાતો દ્વારા લોકોને ગેરમાર્ગે દોરી રહી છે અને આધુનિક દવાઓને બદનામ કરી રહી છે. આ અરજીમાં પરંપરાગત દવાઓની આવી જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
નિયમ 170 અને કાયદાકીય જટિલતા
આ મામલો ત્યારે જટિલ બન્યો જ્યારે 1 જુલાઈ, 2024 ના રોજ, આયુષ મંત્રાલયે 'ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ નિયમો 1945' ના નિયમ 170 ને દૂર કર્યો. આ નિયમ હેઠળ, આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અને યુનાની દવાઓની જાહેરાતો માટે રાજ્ય લાઇસન્સિંગ ઓથોરિટી પાસેથી પૂર્વ પરવાનગી મેળવવી ફરજિયાત હતી. આ નિયમ દૂર થવાથી ભ્રામક જાહેરાતો પર નિયંત્રણ રાખવું મુશ્કેલ બન્યું હતું. જોકે, ઓગસ્ટ 2024 માં, ન્યાયાધીશ હિમા કોહલી અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે આ નિયમ દૂર કરવા પર રોક લગાવી અને પરવાનગીની જરૂરિયાતને પુનઃસ્થાપિત કરી.
સુપ્રીમ કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય
11 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ, ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથન અને ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્નાની બેન્ચે આ મામલાની સુનાવણી કરી. ન્યાયાધીશ વિશ્વનાથને પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે પોતે નિયમ રદ કર્યો છે, ત્યારે રાજ્યો તેને કેવી રીતે લાગુ કરી શકે છે. ન્યાયાધીશ નાગરત્નાએ પણ સૂચન કર્યું કે IMA ની મુખ્ય માંગણીઓ પહેલાથી જ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોવાથી કેસ બંધ કરી દેવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે કોર્ટ કેન્દ્ર દ્વારા દૂર કરાયેલા નિયમને ફરીથી જીવંત કરી શકે નહીં. આ કારણોસર, કોર્ટે IMA ની અરજી ફગાવી દીધી. આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભ્રામક જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ માટે કાયદાકીય માળખામાં સુધારાની જરૂર છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
