એક ફાઇટર જેટ વેચીને અમેરિકા કેટલા કરોડનો નફો કમાય છે? આંકડો જાણીન તમને ચક્કર આવી જશે
અત્યાધુનિક F-35 જેવા ફાઇટર જેટના ઉત્પાદન ખર્ચ અને વેચાણ કિંમત વચ્ચે મોટો તફાવત; લોકહીડ માર્ટિન જેવી કંપનીઓ પ્રતિ યુનિટ ૧૦%થી વધુ નફો રળે છે.
How much does the US earn per fighter jet: સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા વૈશ્વિક સ્તરે શસ્ત્રોના સૌથી મોટા વિક્રેતા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જે દર વર્ષે અબજો ડોલરના શસ્ત્રોનું વેચાણ કરીને માતબર કમાણી કરે છે. આ શસ્ત્રોમાં અત્યાધુનિક ફાઇટર જેટ્સ, મિસાઇલો અને ડ્રોનનો સમાવેશ થાય છે. વર્ષ ૨૦૨૪માં જ અમેરિકાએ અંદાજે ૨૭.૫૭ લાખ કરોડ રૂપિયાના શસ્ત્રોનું વેચાણ કર્યું હોવાના આંકડા આ વ્યવસાયની વિશાળતા દર્શાવે છે. પરંતુ, સવાલ એ થાય છે કે એક ફાઇટર પ્લેન વેચીને અમેરિકા ખરેખર કેટલો નફો મેળવે છે?
વિશ્વના ઘણા દેશો માટે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ આર્થિક રીતે ફાયદાકારક સાબિત થાય છે, કારણ કે સંઘર્ષગ્રસ્ત રાષ્ટ્રો શસ્ત્રો માટે અન્ય દેશો પર નિર્ભર રહે છે. વિશ્વમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં જ દેશો શસ્ત્રોનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરે છે, અને આ વેપાર તેમના અર્થતંત્રનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની ગયો છે. અમેરિકા આ દેશોમાં અગ્રણી છે, જ્યાં લોકહીડ માર્ટિન, બોઇંગ અને નોર્થરોપ ગ્રુમેન જેવી અનેક શસ્ત્ર ઉત્પાદક કંપનીઓ કાર્યરત છે.
શસ્ત્રોના નિર્માણ, ખાસ કરીને ફાઇટર જેટ જેવા અત્યાધુનિક ઉપકરણો માટે ઉચ્ચ સ્તરીય ટેકનોલોજી, સતત સંશોધન અને વિકાસ (R&D) તેમજ જંગી મૂડીરોકાણની આવશ્યકતા રહે છે. આધુનિક ટેકનોલોજીના અભાવે અને જંગી નાણાકીય રોકાણની અક્ષમતાને કારણે દરેક દેશ માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાના શસ્ત્રોનું નિર્માણ કરવું શક્ય બનતું નથી.
એક ફાઇટર જેટની નિર્માણ કિંમત અને વેચાણ કિંમત
ફાઇટર જેટને વિશ્વના સૌથી આધુનિક અને ખર્ચાળ શસ્ત્રોમાં ગણવામાં આવે છે. હાલમાં ૭મી પેઢીના ફાઇટર જેટ પર સંશોધન કાર્ય ચાલી રહ્યું છે. તેના નિર્માણ, વિકાસ અને સંચાલનમાં અબજો ડોલરનો ખર્ચ થાય છે. ફાઇટર જેટનું એન્જિન સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને જટિલ ભાગ છે, જેનું નિર્માણ ગણ્યાગાંઠ્યા દેશો જ કરી શકે છે. ભારતે પણ ફાઇટર જેટ એન્જિનના નિર્માણ માટે અનેક પ્રયાસો કર્યા છે, પરંતુ તેમાં હજુ સંપૂર્ણ સફળતા મળી નથી. આ એન્જિનના સંશોધન અને વિકાસ પાછળ જ અબજો ડોલર ખર્ચવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, જેટમાં અત્યાધુનિક રડાર, એવિઓનિક્સ, શસ્ત્ર પ્રણાલી અને સર્વેલન્સ ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે.
એક અંદાજ મુજબ, અમેરિકાની અગ્રણી સંરક્ષણ કંપની લોકહીડ માર્ટિનને ૫મી પેઢીના F-35 ફાઇટર એરક્રાફ્ટના નિર્માણ પાછળ સરેરાશ ૮૨.૫ મિલિયન ડોલર (આશરે ૭૧૫ કરોડ રૂપિયા)નો ખર્ચ થાય છે.
અમેરિકાની નફાખોરીનું ગણિત
અમેરિકા એક ફાઇટર પ્લેન વેચીને કેટલો નફો કમાય છે તે અનેક પરિબળો પર આધાર રાખે છે, જેમાં જેટનો પ્રકાર, ખરીદનાર દેશ સાથેના સંબંધો અને સોદાની શરતો મુખ્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમેરિકાના F-35 ફાઇટર જેટ ત્રણ અલગ-અલગ મોડેલમાં ઉપલબ્ધ છે. F-35Aની કિંમત આશરે ૮૮૩ કરોડ રૂપિયા, F-35Bની કિંમત આશરે ૭૨૧ કરોડ રૂપિયા અને F-35Cની કિંમત લગભગ ૯૪૪ કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવી છે.
રોઇટર્સના એક અહેવાલ મુજબ, લોકહીડ માર્ટિનના નાણાકીય પરિણામો દર્શાવે છે કે વર્ષ ૨૦૨૨માં F-35 પ્રોગ્રામનો પ્રતિ યુનિટ નફો લગભગ ૧૦.૭ ટકા હતો. આ ગણતરી મુજબ, જો એક F-35ની વેચાણ કિંમત ૮૭.૩ મિલિયન ડોલર હોય, તો કંપની પ્રતિ યુનિટ આશરે ૯.૩ મિલિયન ડોલર એટલે કે લગભગ ૭૯ કરોડ રૂપિયાનો નફો મેળવી શકે છે. અલબત્ત, ફાઇટર પ્લેનની વેચાણ કિંમત અને સોદાની શરતોને આધારે આ નફાનું પ્રમાણ વધતું-ઓછતું રહે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે શસ્ત્રોનો વેપાર, ખાસ કરીને ફાઇટર જેટનું વેચાણ, અમેરિકા માટે અત્યંત લાભકારી સાબિત થઈ રહ્યું છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
