વર્ષમાં કેટલી વખત મફત સારવાર મળે? આયુષ્માન કાર્ડ ધારકો આ નિયમ જાણી લેજો, નહીંતર પસ્તાશો!

ભારત સરકારની આયુષ્માન ભારત યોજના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે ખરેખર આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ છે, પરંતુ આ યોજના અંગેની અધૂરી માહિતી ઘણીવાર દર્દીના સગા માટે હોસ્પિટલમાં મોટી મુસીબત ઊભી કરી શકે છે.

મોટાભાગના લોકોમાં એવી ગેરમાન્યતા પ્રવર્તે છે કે એકવાર આયુષ્માન કાર્ડ મળી ગયું એટલે ગમે ત્યારે અને ગમે તેટલી વાર સંપૂર્ણ મફત સારવાર મળશે, પરંતુ આ માન્યતા ભૂલભરેલી છે. વાસ્તવમાં, આ યોજનામાં સરકાર દ્વારા વાર્ષિક 5 લાખ રૂપિયાની આર્થિક મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે અને તેનો લાભ પણ ચોક્કસ શરતોને આધીન જ મળે છે. જો તમને આ ઝીણવટભર્યા નિયમોની જાણ નહીં હોય, તો કટોકટીના સમયે તમારે તમારા ખિસ્સામાંથી પૈસા ચૂકવવાનો વારો આવી શકે છે.

આ યોજનાના આર્થિક ગણિતને સમજવું અત્યંત જરૂરી છે. પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગરીબ પરિવારોને આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો છે. અહીં એક ટેકનિકલ બાબત એ છે કે સરકાર તમને હોસ્પિટલમાં જવાની સંખ્યા (Visits) પર કોઈ રોક નથી લગાવતી, પરંતુ સારવારના કુલ ખર્ચ પર મર્યાદા મૂકે છે. તમે વર્ષમાં ગમે તેટલી વાર સારવાર લઈ શકો છો, પરંતુ શરત એ છે કે તમારા કાર્ડમાં 5 લાખ રૂપિયાનું બેલેન્સ હોવું જોઈએ. એકવાર આ લિમિટ પૂરી થઈ જાય, પછીનો વધારાનો તમામ ખર્ચ દર્દીએ જાતે ભોગવવો પડે છે, સરકાર તેમાં કોઈ મદદ કરતી નથી.

આ યોજનામાં સૌથી મોટી ગેરસમજ 'ફેમિલી ફ્લોટર' (Family Floater) ના કોન્સેપ્ટને લઈને થાય છે. આ નિયમ મુજબ, 5 લાખ રૂપિયાનું સુરક્ષા કવચ કોઈ એક વ્યક્તિ માટે અલગથી નથી હોતું, પરંતુ આખા પરિવાર માટે સંયુક્ત રીતે ફાળવવામાં આવે છે. સરળ ઉદાહરણથી સમજીએ તો, જો તમારા ઘરમાં 5 સભ્યો છે, તો આ 5 લાખ રૂપિયાની રકમ તે પાંચેય સભ્યો વચ્ચે વહેંચાયેલી રહેશે. જો પરિવારના કોઈ એક સભ્યની ગંભીર બીમારી પાછળ પૂરી 5 લાખની રકમ વપરાઈ જાય, તો તે નાણાકીય વર્ષ માટે પરિવારના અન્ય કોઈ સભ્યને મફત સારવારનો લાભ મળી શકતો નથી. તેથી સારવાર લેતી વખતે વોલેટ બેલેન્સ ચેક કરતા રહેવું સમજદારી છે.