Chandra Grahan 2022: ચંદ્ર ગ્રહણથી દરિયામાં કેવી રીતે ઉછળે છે મોજા ? જાણો વિગત

Chandra Grahan: ચંદ્ર પૃથ્વીના પાણીને સતત પોતાની તરફ ખેંચતો રહે છે, જેના કારણે સમુદ્રમાં મોટા મોજા ઉછળતા રહે છે.

તસવીરનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતિકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે

Lunar Eclipse:  કારતક પૂર્ણિમાના દિવસે એટલે કે 8 નવેમ્બરે વર્ષ 2022નું છેલ્લું ચંદ્ર ગ્રહણ થઈ રહ્યું છે. ગ્રહણનો સુતક સમય સવારે 5.53 વાગ્યાથી શરૂ થઈ ગયો છે. મળતી માહિતી મુજબ, ચંદ્રગ્રહણ 6.18 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. આ ચંદ્રગ્રહણ આ વર્ષનું ચોથું ગ્રહણ છે અને બીજું ચંદ્રગ્રહણ પણ છે. આ પછી આ વર્ષે ગ્રહણ નહીં થાય. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ચંદ્રગ્રહણથી સમુદ્રમાં મોજા કેવી રીતે આવે છે?

આપણે બધા જાણીએ છીએ કે ચંદ્ર પૃથ્વીની ખૂબ નજીક છે. આ કારણે, પૃથ્વીની નજીકની સપાટી, પૃથ્વીનું કેન્દ્ર અને પૃથ્વીની નીચેની સપાટી વચ્ચે સૂર્યની તુલનામાં ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણમાં ઘણો તફાવત છે. આનો અર્થ એ થયો કે સમુદ્રના મોજામાં ચંદ્રનું યોગદાન સૂર્ય કરતાં લગભગ બમણું છે. સમુદ્રમાં આવતી ભરતી અને ભરતીના મોજાઓ પર ચંદ્રની વધુ અસરનું કારણ પૃથ્વી પર તેના ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે નથી, પરંતુ કારણ કે ચંદ્ર સૂર્યની તુલનામાં પૃથ્વીની વધારે નજીક છે.

ચંદ્ર પૃથ્વી પરથી પાણીને પોતાની તરફ આકર્ષે છે

આ જ સૌથી મોટું કારણ છે કે ચંદ્ર પૃથ્વીના પાણીને સતત પોતાની તરફ ખેંચતો રહે છે, જેના કારણે સમુદ્રમાં મોટા મોજા ઉછળતા રહે છે. પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી અને ચંદ્ર વચ્ચેના ગુરુત્વાકર્ષણ કરતાં 177 ગણું વધારે છે. પરંતુ સૂર્ય પૃથ્વીથી ચંદ્ર કરતાં 390 ગણો દૂર હોવાથી, ચંદ્ર સમુદ્રના મોજાને વધુ નિયંત્રિત કરે છે. પૃથ્વીથી ચંદ્રનું અંતર 384,400 કિમી છે, જ્યારે સૂર્યનું અંતર 148.23 મિલિયન કિમી છે.

નજીક અને અંતર વચ્ચેનો તફાવત

આ સાથે, તે નજીક અને અંતર વચ્ચેનો તફાવત પણ છે જે તરંગો બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ગુરુત્વાકર્ષણ પોતે ખેંચવાનું સંપૂર્ણ બળ નથી, કારણ કે સૂર્યના વધુ ગુરુત્વાકર્ષણ હોવા છતાં ચંદ્ર પૃથ્વી પર વધુ પ્રભાવ પાડે છે. સમુદ્રના મોજા પર સૂર્યની અસર ચંદ્રની અસરના 44 ટકા છે, એટલે કે તે અડધાથી થોડી ઓછી છે. જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વીની એક બાજુ પર હોય છે, ત્યારે તે ઝડપથી સમુદ્રના પાણીને પોતાની તરફ ખેંચે છે, જેના કારણે ઊંચા મોજાં ઉભી થાય છે. પૃથ્વી તેની ધરી પર ફરતી હોવાથી, ચંદ્ર દર 24 કલાક અને 50 મિનિટે પૃથ્વીની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે.

12 કલાકમાં દરિયામાં બે પ્રકારના મોજા

આ કારણે, આપણે દર 12 કલાકે દરિયામાં બે પ્રકારના મોજા જોઈએ છીએ. ચંદ્ર પૃથ્વીની આસપાસ ફરે છે, પરંતુ તે દરરોજ એક જ સમયે એક જ જગ્યાએ નથી હોતો. એટલે કે ચંદ્રનું સ્થાન બદલાતું રહે છે. તેથી, દરરોજ, ઊંચા અને નીચા તરંગોના સમયમાં 50 મિનિટનો તફાવત છે.

જ્યારે ચંદ્ર, પૃથ્વી અને સૂર્ય સંપૂર્ણ રીતે લાઇનમાં હોય છે, ત્યારે સૂર્ય અને ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ ખેંચાણનો સરવાળો ખૂબ જ ઊંચો થઈ જાય છે, તેથી સમુદ્રમાં તરંગો તેમની ટોચ પર હોય છે. જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી અને સૂર્યની વચ્ચે હોય છે, ત્યારે આપણે નવા ચંદ્રને જોઈ શકીએ છીએ. તે જ સમયે, જ્યારે ચંદ્ર સૂર્યથી પૃથ્વીની વિરુદ્ધ બાજુ પર હોય છે, ત્યારે આપણને પૂર્ણ ચંદ્ર દેખાય છે. આ બંને સ્થિતિમાં સમુદ્રમાં મોજા સામાન્ય મોજા કરતાં 20 ટકા ઓછા અને ઊંચા હોય છે.