India-Pakistan Tension: પાકિસ્તાન પર ભારતની વધુ એક વોટર સ્ટ્રાઈક, સિંધુ બાદ હવે આ નદીનું પાણી રોક્યું

પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતીય કાર્યવાહી ચાલુ, પાકિસ્તાન માટે જીવનદોરી સમાન નદીઓ પર ભારતનો કંટ્રોલ વધી રહ્યો છે, કિશનગંગા ડેમ અંગે પણ કડક પગલાંની યોજના.

Baglihar Dam

Source : Wikimedia

Baglihar Dam water stop: જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા ભયાનક આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત દ્વારા પાકિસ્તાન સામે કડક કાર્યવાહીનો દોર ચાલુ છે. ઐતિહાસિક સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કર્યા બાદ, ભારતે હવે પાકિસ્તાનને વધુ એક મોટો ઝટકો આપ્યો છે. ભારતે બગલીહાર ડેમ દ્વારા ચિનાબ નદીનું પાણી રોકી દીધું છે, જે પાકિસ્તાન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નદી છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત જેલમ નદી પર બનેલા કિશનગંગા બંધ અંગે પણ કડક કાર્યવાહી કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. જમ્મુના રામબનમાં આવેલો બગલીહાર હાઇડ્રોપાવર ડેમ અને ઉત્તર કાશ્મીરમાં આવેલો કિશનગંગા હાઇડ્રોપાવર ડેમ ભારતને આ નદીઓનું પાણી છોડવાના સમયને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા પૂરી પાડે છે.

પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતીય કાર્યવાહી

૨૨ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં ૨૬ લોકો માર્યા ગયા હતા, જેમાંથી મોટાભાગના પ્રવાસીઓ હતા. આ ઘટના બાદ ભારતે આતંકવાદના આશ્રયદાતા પાકિસ્તાન સામે કડક વલણ અપનાવતા દાયકાઓ જૂની સિંધુ જળ સંધિને તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યારે પાકિસ્તાન સરહદ પારના આતંકવાદને ટેકો આપવાનું બંધ કરશે ત્યારે જ આ સંધિ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે.

બગલીહાર અને કિશનગંગા ડેમ પર વિવાદ

૧૯૬૦માં વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થી હેઠળ થયેલી સિંધુ જળ સંધિ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ નદી અને તેની ઉપનદીઓના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરે છે. આ સંધિ હેઠળ, ભારતને રાવી, સતલજ અને બિયાસ નદીઓ પર અધિકાર મળ્યો, જ્યારે સિંધુ, ચિનાબ અને ઝેલમનું નિયંત્રણ પાકિસ્તાનને સોંપવામાં આવ્યું હતું. જોકે, ભારતને પશ્ચિમી નદીઓ પર મર્યાદિત સિંચાઈ, વીજળી ઉત્પાદન અને ઘરેલું ઉપયોગ માટે છૂટછાટ મળી હતી.

બગલીહાર ડેમ, જે ચિનાબ નદી પર જ બન્યો છે, તે લાંબા સમયથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વિવાદનો વિષય રહ્યો છે. પાકિસ્તાને આ મામલે વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થી પણ માંગી હતી. તેવી જ રીતે, પાકિસ્તાનને કિશનગંગા બંધ સામે પણ વાંધો છે, ખાસ કરીને જેલમની ઉપનદી નીલમ નદી પર તેની અસરને કારણે.

પાકિસ્તાન માટે સિંધુ નદી પ્રણાલીનું મહત્વ

સિંધુ નદી પ્રણાલી પાકિસ્તાનના પાણી આધારિત અર્થતંત્રનો મુખ્ય આધાર છે. પાકિસ્તાન પશ્ચિમી નદીઓના ૯૩% પાણીનો ઉપયોગ કરે છે, જેના પર તેની ૮૦% ખેતીલાયક જમીન આધારિત છે. લાખો લોકોની આજીવિકા, શહેરોનું પાણી પુરવઠા નેટવર્ક અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદન આ સિસ્ટમ પર નિર્ભર છે. તેથી, જ્યારે ભારતે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરવાનો સંકેત આપ્યો હતો, ત્યારે પાકિસ્તાનના રાજકીય અને લશ્કરી નેતૃત્વમાં ગભરાટ અને ગુસ્સો ફેલાયો હતો.

આ પણ વાંચો

પહેલગામ હુમલા પર ફારુક અબ્દુલ્લાનું મોટું નિવેદન: કહ્યું – ‘ક્યાં સુધી છાતી પીટીશું, પીએમ મોદી સારી રીતે....'

પહેલગામ હુમલાના શહીદ શુભમ દ્વિવેદીની પત્નીનો હૃદયદ્રાવક ખુલાસો: ' અમે આતંકીઓની સામે જોઈને હસ્યા અને......'