Pahalgam Terror Attack: પાકિસ્તાનનું પાણી રોકવામાં કેટલો સમય લાગશે? જાણો કેમ આ કાર્ય સરળ નથી
Pahalgam Terror Attack: સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે ભારત હવે પાકિસ્તાનને પશ્ચિમી નદીઓ એટલે કે ઝેલમ, ચિનાબ અને સિંધુ નદીના પાણીનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપશે નહીં, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે શું તે આટલું સરળ છે?
Pahalgam Terror Attack: જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવવા માટે પાંચ મોટા નિર્ણયો લીધા છે. કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યુરિટી (CCS) ની બેઠકમાં સૌથી મોટો નિર્ણય સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો છે. ભારતે કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન આતંકવાદને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખશે, ત્યાં સુધી ભારત આ સંધિનો અમલ કરશે નહીં. ભારતના આ નિર્ણયને પાકિસ્તાન સામે મોટો ફટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
હકીકતમાં, પાકિસ્તાનના સિંધ અને પંજાબ પ્રાંતોમાં 90 ટકા ખેતીલાયક જમીન તેની પાણીની જરૂરિયાતો માટે સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ પૂરા પાડવામાં આવતા પાણી પર આધારિત છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભારત ચિનાબ, ઝેલમ અને સિંધુ જેવી નદીઓનું પાણી રોકે છે, તો પાકિસ્તાનમાં અરાજકતા ફેલાઈ શકે છે. પાણી રોકવાથી, પાકિસ્તાનની ખેતીલાયક જમીન સુકાઈ જવાની આરે આવશે એટલું જ નહીં, પીવાના પાણી અને વીજળી પ્રોજેક્ટ્સને પણ મોટો ફટકો પડશે. ભારતના આ પગલાને કારણે પાકિસ્તાનને આર્થિક સંકટનો ભોગ બનવું પડશે. જોકે, હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું સિંધુ જળ સંધિ રદ કરવી આટલી સરળ છે? શું ભારત રાતોરાત ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકી શકે છે? આ ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકવામાં ભારતને કેટલો સમય લાગશે? ચાલો આ બધા પ્રશ્નોના જવાબો જાણીએ.
શું છે સિંધુ જળ સંધિ
ભારત અને પાકિસ્તાને 1960માં સિંધુ જળ પ્રણાલીની નદીઓના પાણીના ઉપયોગ અંગે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરાર હેઠળ, ભારત ત્રણ પૂર્વીય નદીઓ સતલજ, બિયાસ અને રાવીના પાણીનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તે જ સમયે, પાકિસ્તાનને પશ્ચિમી નદીઓ જેલમ, ચિનાબ અને સિંધુના પાણી પર અધિકાર આપવામાં આવ્યો. અહીં નોંધનીય મુદ્દો એ છે કે સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ ભારતે પાકિસ્તાન સાથે કરેલા કરારમાં, સમગ્ર નદી પ્રણાલીના પાણીનો માત્ર 20 ટકા ભાગ પોતાની પાસે રાખવામાં આવ્યો હતો. શાંતિના બદલામાં, ભારતે પાકિસ્તાનને 80 ટકા પાણીનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી.
શું ત્રણ નદીઓના પાણીને રાતોરાત રોકી શકાય?
ભારત દ્વારા સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારત હવે પાકિસ્તાનને પશ્ચિમી નદીઓ એટલે કે ઝેલમ, ચિનાબ અને સિંધુ નદીના પાણીનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપશે નહીં, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે શું તે આટલું સરળ છે? હકીકતમાં, ભારત પાસે હાલમાં આ પાણીને રાતોરાત પાકિસ્તાન પહોંચતું અટકાવવા માટે પૂરતી માળખાગત સુવિધા નથી. જો ભારત ડેમ બનાવીને કે પાણીનો સંગ્રહ કરીને આ કરે તો પણ જમ્મુ અને કાશ્મીર અને પંજાબ જેવા રાજ્યોમાં ભયંકર પૂર આવી શકે છે.
તો પાણી બંધ કરવામાં કેટલો સમય લાગશે?
વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતાં, ભારતે ત્રણ પશ્ચિમી નદીઓ પર ચાર પ્રોજેક્ટ્સની યોજના બનાવી છે. આમાંથી બે કાર્યરત છે અને અન્ય બે માટેની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. ભારતે ચેનાબ નદીના પાકિસ્તાન ભાગ પર બગલીહાર ડેમ અને રાતલે પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે. ચેનાબની બીજી ઉપનદી મારુસુદર પર પાકલ દુલ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે અને જેલમની ઉપનદી નીલમ પર કિશનગંગા પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આમાંથી, ફક્ત બગલીહાર ડેમ અને કિશનગંગા પ્રોજેક્ટ કાર્યરત છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભારત પાકિસ્તાનનો ભાગ બનેલી ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકી દે છે, તો તેમાં ઘણો સમય લાગવાની શક્યતા છે. હકીકતમાં, ભારતે આ ત્રણ નદીઓમાંથી મળતા લાખો ક્યુસેક પાણીનો ઉપયોગ કરવા માટે માળખાગત સુવિધાઓ તૈયાર કરવી પડશે. પાકિસ્તાનના નિષ્ણાતો પણ આ જ વાત કહી રહ્યા છે. પાકિસ્તાની નેતાઓનું કહેવું છે કે ભારત સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ મળતું પાણી રાતોરાત રોકી શકે નહીં, તેથી તેમની પાસે ભારતના આ નિર્ણય સામે કાનૂની લડાઈ લડવા માટે પૂરતો સમય છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
