India Heatwave 2026: આ વર્ષે ગરમી ધરતીને બનાવશે અગન ભઠ્ઠી? જાણો સુપર અલનીનોની કેવી થશે અસર
India Heatwave 2026: નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે આ વખતે “સુપર એલ નીનો” નો અસર વધુ ખતરનાક બની શકે તેવી શકયતા છે.
- અલ નીનો પ્રશાંત મહાસાગરની ગરમ પાણીની સ્થિતિ છે.
- આ સ્થિતિ દક્ષિણ અમેરિકામાં ભારે વરસાદ, ભારતમાં ગરમી વધારે છે.
- સુપર અલ નીનો ભારતમાં મોનસૂન નબળું પાડી શકે છે.
- વૈશ્વિક તાપમાન વધારાથી અલ નીનોનું જોખમ વધી શકે છે.
El Nino Explained: દેશભરમાં આ વર્ષે ભયંકર ગરમીને લઈને પહેલેથી જ ચિંતા વધી રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, આ વખતે સામાન્ય અલ નીનો નહીં પરંતુ ‘સુપર અલ નીનો’ બનવાની શક્યતા છે. જો એવું થાય તો ગરમી, હીટવેવ અને નબળા મોનસૂનના મામલામાં ઘણા જૂના રેકોર્ડ તૂટી શકે છે. પરંતુ આખરે એલ નીનો શું છે અને તેનો ભારતની ગરમી અને વરસાદ સાથે શું સંબંધ છે? ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ.
અલ નીનો શું છે?
‘એલ નીનો’ સ્પેનિશ ભાષાનો શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે ‘નાનું બાળક’ અથવા ‘બાળક’. આ નામ હવામાનમાં થતા એક મોટા બદલાવને આપવામાં આવ્યું છે, જે દર કેટલાક વર્ષોમાં પ્રશાંત મહાસાગરમાં જોવા મળે છે. સ્પેનિશ નામ હોવાનો કારણ એ છે કે, દક્ષિણ અમેરિકાના ઘણા દેશો પર પહેલા સ્પેનનું શાસન હતું અને ત્યાં સ્પેનિશ ભાષા બોલાતી હતી.
દક્ષિણ અમેરિકા થી ભારત સુધી કેવી રીતે અસર કરે છે?
અલ નીનોનો અસર દક્ષિણ અમેરિકા નજીક પ્રશાંત મહાસાગરમાં શરૂ થાય છે, પરંતુ તેનો પ્રભાવ હજારો કિલોમીટર દૂર ભારત સુધી પણ પહોંચે છે. સામાન્ય સ્થિતિમાં દક્ષિણ અમેરિકા તરફ સમુદ્રનું પાણી ઠંડું રહે છે જ્યારે ઇન્ડોનેશિયા અને ફિલીપાઇન્સ તરફ પાણી ગરમ રહે છે. આ સમયે પૂર્વથી પશ્ચિમ તરફ વહેતા પવનો ગરમ પાણીને એશિયા તરફ ધકેલે છે.
જ્યારે પવનો નબળા પડે છે
દર 2 થી 7 વર્ષમાં ક્યારેક આ ટ્રેડ વિન્ડ્સ નબળી પડી જાય છે. ત્યારે પ્રશાંત મહાસાગરનું ગરમ પાણી પાછું દક્ષિણ અમેરિકા તરફ વહેવા લાગે છે. આ સ્થિતિમાં સમુદ્રનું તાપમાન સામાન્યથી 0.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અથવા વધુ વધી જાય છે. આ સ્થિતિને અલનીનો કહેવામાં આવે છે. સમુદ્ર ગરમ થવાથી ત્યાં વધારે વાદળ બને છે અને ભારે વરસાદ દક્ષિણ અમેરિકા તરફ થાય છે, જ્યારે એશિયા તરફ વાદળો ઓછા આવે છે.
ભારતમાં ગરમી કેમ વધે છે?
ભારતમાં મોનસૂન મુખ્યત્વે અરબી સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગરમાંથી આવતી ભેજવાળી પવનો પર આધાર રાખે છે. પરંતુ અલ નીનો દરમિયાન પવનનું આખું પેટર્ન બદલાઈ જાય છે. ભારત તરફ ભેજ લાવતી પવનો નબળી પડી જાય છે અથવા દિશા બદલાઈ જાય છે. તેથી વાદળો ઓછા બને છે અને વરસાદ ઘટે છે. એપ્રિલ, મે અને જૂનમાં સૂર્યકિરણો સીધા જમીન પર પડે છે, જેના કારણે તાપમાન ઝડપથી વધે છે અને ભયંકર ગરમી પડે છે.
2023 માં પણ અસર જોવા મળી હતી
2023 માં પણ મજબૂત અલ નીનોના કારણે ભારતમાં ઘણા શહેરોમાં તાપમાન 45 થી 48 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું હતું. તે સમયે મોનસૂન નબળું રહ્યું હતું અને ગરમી લાંબા સમય સુધી રહી હતી.
આ પણ વાંચો:શું તમારા ખિસ્સામાં રાખેલો Smartphone બની રહ્યો છે ઘટતા જન્મ દરનું કારણ? આ રિપોર્ટે વધારી ચિંતા
હવે ‘સુપર એલ નીનો’ શું છે?
નિષ્ણાતો મુજબ આ વખતે અલ નીનો વધુ ખતરનાક સ્વરૂપ લઈ શકે છે, જેને ‘સુપર અલ નીનો’ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે મધ્ય પ્રશાંત મહાસાગરનું તાપમાન સામાન્યથી 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અથવા વધુ વધી જાય ત્યારે તેને સુપર એલ નીનો માનવામાં આવે છે. હાલ તાપમાન પહેલેથી જ વધતું જોવા મળી રહ્યું છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગથી વધે છે જોખમ
નિષ્ણાતો કહે છે કે, પૃથ્વી પહેલેથી જ ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે ગરમ થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં જો સુપર અલ નીનો આવે તો તેનો અસર વધુ ભયંકર બની શકે છે.
ભારત પર શું અસર થઈ શકે?
જો આ વર્ષે સુપર અલ નીનો બને તો ભારતમાં મોનસૂન નબળું પડી શકે છે. ઘણા વિસ્તારોમાં સૂકાનું જોખમ વધે છે અને હીટવેવ લાંબી તથા વધુ તીવ્ર બની શકે છે. ઉત્તર ભારત, મધ્ય ભારત અને પશ્ચિમ ભારત પર તેનો સૌથી વધુ અસર થવાની શક્યતા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આવી સ્થિતિ રહી તો આ વર્ષે ગરમી ઘણા જૂના રેકોર્ડ તોડી શકે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
