EPFO Pension: 10 વર્ષની નોકરી પછી કેટલું પેન્શન મળશે? ₹10,000 અને ₹20,000 પર ગણતરી જાણો

જો તમારો પગાર 10,000 કે 20,000 રૂપિયા હોય તો નિવૃત્તિ બાદ કેટલું મળશે પેન્શન? EPS 2026 ફોર્મ્યુલા દ્વારા સરળ ભાષામાં સમજો આખી ગણતરી.

શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે હાલમાં જ કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) ના સભ્યો માટે નવી કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS 2026) નું સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. આ જાહેરાત બાદ દેશના આશરે 60 મિલિયન જેટલા EPFO સભ્યોના મનમાં પેન્શનની ગણતરીને લઈને અનેક સવાલો અને મૂંઝવણો ઊભી થઈ છે. મોટાભાગના કર્મચારીઓનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે નિવૃત્તિ પછી તેમને દર મહિને કેટલી રકમ પેન્શન તરીકે મળશે. રાહતની વાત એ છે કે, નવી EPS 2026 યોજનામાં પણ માસિક પેન્શનની ગણતરીની જૂની ફોર્મ્યુલા અને 10 વર્ષની નોકરીનો નિયમ યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે. તો ચાલો, આપણે સરળ ગણતરી દ્વારા સમજીએ કે 10 વર્ષની સેવા પૂરી કર્યા બાદ વિવિધ પગાર ધોરણ મુજબ તમને કેટલું પેન્શન મળશે.

EPFO ના નિયમો મુજબ, જો તમારે નિવૃત્તિ પછી દર મહિને નિયમિત પેન્શન જોઈતું હોય, તો તમારે ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષ સળંગ અથવા નોકરી બદલીને પણ PF ખાતામાં યોગદાન આપ્યું હોવું જોઈએ. સામાન્ય રીતે 58 વર્ષની ઉંમરે માસિક પેન્શન શરૂ થાય છે. જોકે, જો તમે ઇચ્છો તો 50 વર્ષની ઉંમર બાદ કેટલીક કપાત સાથે વહેલું પેન્શન (Early Pension) શરૂ કરવાનો વિકલ્પ પણ પસંદ કરી શકો છો. જો તમારી કુલ નોકરી 10 વર્ષથી ઓછી હોય, તો તમે માસિક પેન્શન માટે હકદાર રહેતા નથી. આવા કિસ્સામાં, તમે કાં તો "સ્કીમ સર્ટિફિકેટ" (Scheme Certificate) કઢાવીને જ્યારે નવી નોકરી શરૂ કરો ત્યારે આ જૂના વર્ષો ઉમેરાવી શકો છો, અથવા તો પછી તમે જમા થયેલી EPS ની પૂરેપૂરી રકમ એકસાથે ઉપાડી શકો છો.

તમારું પેન્શન નક્કી કરવા માટે EPFO આ ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ કરે છે: માસિક પેન્શન = (પેન્શનપાત્ર પગાર × પેન્શનપાત્ર સેવા) / 70. અહીં પેન્શનપાત્ર પગાર એટલે તમારી નિવૃત્તિ પહેલાના છેલ્લા 60 મહિનાનો સરેરાશ મૂળ પગાર (Basic Salary) અને મોંઘવારી ભથ્થું (DA) છે. સામાન્ય રીતે EPS ની ગણતરી માટે મહત્તમ 15,000 રૂપિયાની મર્યાદા છે, પરંતુ અમુક સંજોગોમાં તે વાસ્તવિક પગાર પર પણ ગણાય છે.

ગણતરી 1: જો તમારો પેન્શનપાત્ર પગાર 10,000 રૂપિયા હોય - જો તમારો સરેરાશ બેઝિક અને DA મળીને પગાર 10,000 રૂપિયા છે, તો વિવિધ સેવાના વર્ષો મુજબ પેન્શનની ગણતરી આ પ્રમાણે થશે. જો તમે 10 વર્ષની નોકરી પૂરી કરી હશે તો (10,000 × 10) / 70 = અંદાજે 1,428 રૂપિયા પ્રતિ માસ પેન્શન મળશે. તેવી જ રીતે, 20 વર્ષની નોકરી પર (10,000 × 20) / 70 = અંદાજે 2,857 રૂપિયા પ્રતિ માસ મળશે. જ્યારે 35 વર્ષની મહત્તમ નોકરી પૂરી કરવા પર (10,000 × 35) / 70 = 5,000 રૂપિયા પ્રતિ માસનું પેન્શન ચૂકવવામાં આવશે.

ગણતરી 2: જો તમારો પેન્શનપાત્ર પગાર 20,000 રૂપિયા હોય - જો તમારું યોગદાન વાસ્તવિક પગાર એટલે કે 20,000 રૂપિયા પર આધારિત છે, તો પેન્શનની રકમ આ મુજબ રહેશે. 10 વર્ષની નોકરી પૂર્ણ કરવા પર (20,000 × 10) / 70 = અંદાજે 2,857 રૂપિયા પ્રતિ માસ પેન્શન મળશે. જો તમારી સેવા 20 વર્ષની હશે તો (20,000 × 20) / 70 = અંદાજે 5,714 રૂપિયા પ્રતિ માસ મળવાપાત્ર રહેશે. આ સિવાય, જો તમે 35 વર્ષની મહત્તમ નોકરી પૂરી કરો છો તો (20,000 × 35) / 70 = 10,000 રૂપિયા પ્રતિ માસનું પેન્શન મેળવી શકશો.

હાલના નિયમો મુજબ, સરકાર દ્વારા ઓછામાં ઓછું 1,000 રૂપિયા માસિક પેન્શન આપવાની ખાતરી આપવામાં આવી છે. જો 10 વર્ષની નોકરી બાદ ગણતરી મુજબ તમારું પેન્શન 1,000 રૂપિયાથી ઓછું (ઉદાહરણ તરીકે 800 રૂપિયા) થતું હોય, તો પણ સરકાર તમને દર મહિને ઓછામાં ઓછા 1,000 રૂપિયા તો આપશે જ. જોકે, પેન્શનરોની લાંબા સમયથી એવી માંગ છે કે આ ન્યૂનતમ રકમ વધારીને 5,000 કે 7,500 રૂપિયા કરવામાં આવે, જેના પર હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી.

જો તમે તમારી કારકિર્દીમાં કંપની બદલો છો, તો ક્યારેય જુના EPF અને EPS ના પૈસા એકસાથે ઉપાડી લેવાની ભૂલ ન કરવી. તેના બદલે, હંમેશા તમારા UAN (Universal Account Number) નો ઉપયોગ કરીને જૂના પીએફ એકાઉન્ટને નવી કંપનીમાં ટ્રાન્સફર કરો. આમ કરવાથી તમારી સેવાનો સમયગાળો સતત જળવાઈ રહેશે અને તમે 10 વર્ષની નોકરીની શરત સરળતાથી પૂરી કરીને નિવૃત્તિ પછી નિયમિત પેન્શનનો લાભ મેળવી શકશો.