Bank Account Charges: તમારા ખાતામાંથી પણ પૈસા કાપી લે છે બેન્ક? જાણો કેમ લાગે છે ચાર્જ અને બચવા માટે શું કરશો?

આજે અમે વાત કરીશું કે બેન્કો દ્ધારા  તમારી પાસેથી શું ચાર્જ લેવામાં આવે છે

પ્રતિકાત્મક તસવીર ( Image Source : PTI Photo )

આજના સમયમાં લગભગ દરેક વ્યક્તિ પાસે બેન્ક એકાઉન્ટ હોય છે. અગાઉ ભારતમાં બેન્કિંગની પહોંચ ઓછી હતી, એટલે કે મોટી સંખ્યામાં એવા લોકો હતા જેમનું કોઈ પણ બેન્કમાં ખાતું નહોતું, પરંતુ પ્રધાનમંત્રી જન-ધન યોજનાએ તેનું સમગ્ર ચિત્ર બદલી નાખ્યું. હવે આ આંકડો ઝડપથી વધ્યો છે. જો તમે આ લેખ વાંચી રહ્યા છો, તો તમારી પાસે બેન્ક ખાતું ન હોવાની શક્યતાઓ લગભગ નહિવત છે, અને તમારી પાસે બેન્ક ખાતું હોવાથી, તમે ઘણી વખત નોટિસ કર્યું હશે કે તમારા એકાઉન્ટમાંથી અલગ અલગ સેવાઓના નામ પર બેન્ક દ્ધારા પૈસા કાપવામાં  આવી રહ્યા છે.

હવે આટલી વસ્તી પાસે એકાઉન્ટ

આજે અમે વાત કરીશું કે બેન્કો દ્ધારા  તમારી પાસેથી શું ચાર્જ લેવામાં આવે છે અને અમે એ પણ જાણીશું કે તેનાથી બચવાનો કોઈ રસ્તો છે કે કેમપરંતુ આગળ વધતા પહેલા કેટલીક મૂળભૂત બાબતો જાણી લઈએ. વર્ષ 2011માં ભારતમાં 15 વર્ષથી વધુ ઉંમરના માત્ર 44 ટકા લોકો પાસે બેન્ક એકાઉન્ટ હતા. પ્રધાનમંત્રી જન-ધન યોજનાએ આ આંકડામાં જબરદસ્ત ફેરફાર કર્યો છે. વર્ષ 2021 માં 15 વર્ષથી વધુ વય જૂથમાં બેન્ક એકાઉન્ટ ધરાવતી વસ્તીનો હિસ્સો વધીને લગભગ 78 ટકા થયો છે.

એકાઉન્ટ ટાઇપ અનુસાર ચાર્જ

બેન્કમાં મૂળભૂત રીતે બે પ્રકારના ખાતા ખોલવામાં આવે છે – સેવિંગ એકાઉન્ટ અને કરન્ટ એકાઉન્ટ. સામાન્ય લોકો માત્ર સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ એટલે કે સેવિંગ્સ બેન્ક એકાઉન્ટ ખોલે છે. ભારે ટ્રાન્ઝેક્શન કરનારા લોકો માટે કરન્ટ એકાઉન્ટ વધુ સારો વિકલ્પ છે. તે સ્વાભાવિક છે કે વ્યવસાય કરતા મોટાભાગના લોકો પાસે કરન્ટ એકાઉન્ટ હોય છે. હવે બચત ખાતાના કિસ્સામાં, અહીં પણ મુખ્યત્વે બે પ્રકાર છે - એક છે શૂન્ય બેલેન્સ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ એટલે કે એવું બચત ખાતું, જેમાં લઘુત્તમ રકમ રાખવાની કોઈ મર્યાદા નથી, બીજું છે લઘુત્તમ બેલેન્સ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ એટલે કે એવું સેવિંગ એકાઉન્ટ જેમાં નિશ્ચિત રકમ કરતાં ઓછા પૈસા ન રાખી શકાય.

તમારું ખાતું ગમે તે કેટેગરીમાં આવે તમારે ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. હા, કેટેગરીના આધારે ચાર્જની રકમ બદલાઈ શકે છે.

મેન્ટેનન્સ/ સર્વિસ ફીઃ તમામ બેન્ક તમારા એકાઉન્ટની મેન્ટેનન્સ માટે આ ચાર્જ વસૂલે છે. આ તમામ પ્રકારના ખાતાઓને લાગુ પડે છે. તેના દર બેન્કો અનુસાર અલગ અલગ હોઈ શકે છે.

કેવી રીતે ટાળવું: જો ટ્રાન્ઝેક્શન મર્યાદાથી વધી જાય તો ઘણી બેન્કો તેને માફ કરી દે છે. તમે તમારી બેન્કના નિયમો અને શરતો વાંચીને આ જાણી શકો છો.

2: ડેબિટ કાર્ડ ફી: બેન્કો સામાન્ય રીતે એકાઉન્ટ ખોલવાની સાથે ડેબિટ કાર્ડ આપે છે. તે મફત નથી. આ માટે તમામ બેન્કો વાર્ષિક ધોરણે ચાર્જ લે છે.

કેવી રીતે બચવું: જો તમને ડેબિટ કાર્ડની જરૂર નથી, તો તેને બેન્કમાંથી ન લો. જો તમારી પાસે એક કરતાં વધુ ખાતા હોય તો માત્ર એક માટે જ કાર્ડ લો.

3: અન્ય એટીએમ ચાર્જઃ જો તમે અન્ય બેન્કના એટીએમનો ઉપયોગ કરો છો તો તમારે તેના માટે ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. હવે તમે તમારી બેન્કના એટીએમમાંથી મહિનામાં માત્ર 4 વખત જ ફ્રીમાં પૈસા ઉપાડી શકશો.

કેવી રીતે ટાળવું: એક કે બે રાઉન્ડમાં મહિનાના ખર્ચ માટે વધુમાં વધુ પૈસા ઉપાડવાનો પ્રયાસ કરો. અન્ય બેન્કના એટીએમનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો.

4: અપૂરતું ભંડોળ: એવા ખાતાઓમાં જ્યાં લઘુત્તમ બેલેન્સ જરૂરી છે જો નાણાં મર્યાદા કરતાં ઓછા હોય તો બેન્કો ચાર્જ વસૂલે છે.

કેવી રીતે ટાળવું: તમારા ખાતાની ન્યૂનતમ મર્યાદા જાળવો.

5: ઓવરડ્રાફ્ટ ફી: આ દરેકને લાગુ પડતી નથી. બધી બેન્કો આ સુવિધા આપતી નથી. આ હેઠળ તમે બેલેન્સ ન હોવા છતાં પણ એક લિમિટ સુધી પૈસા ઉપાડી શકો છો.

કેવી રીતે ટાળવું: તેની ક્યારેય જરૂર ન પડે તે માટે પ્રયાસ કરો. આ માટે તમારે નિયમિત બચતની આદત કેળવીને ફંડ તૈયાર રાખવું જોઈએ.

6: ટ્રાન્સફર ફી: તમે UPI, IMPS, RTGS, NEFT જેવા માધ્યમો દ્વારા અન્ય કોઈપણ ખાતામાં પૈસા મોકલી શકો છો. આ બધા મફત નથી. ઘણી બેન્કો IMPS ટ્રાન્સફર પર પૈસા લે છે.

કેવી રીતે ટાળવું: ચુકવણી માટે UPI, RTGS, NEFT વગેરેનો ઉપયોગ કરો.

7: ખાતું બંધ કરવાનો ચાર્જ: જો તમે બેન્ક ખાતું બંધ કરો છો, તો બેન્ક આ માટે તમારી પાસેથી ચાર્જ લઈ શકે છે. તેથી ક્યારેય ગમે તેમ એકાઉન્ટ ના ખોલાવો.

કેવી રીતે ટાળવું: બેન્કો ખાતું ખોલ્યાના અમુક સમય પછી બંધ કરવા માટે કોઈ ચાર્જ લેતી નથી, તેથી ખાતું બંધ કરતા પહેલા આ સ્થિતિ જુઓ.

8: ડોરમેન્સી ફી: જો તમે લાંબા સમય સુધી ખાતામાંથી કોઈ વ્યવહાર ન કરો તો બેન્કો તેને નિષ્ક્રિય બનાવી દે છે. સામાન્ય રીતે તેની મર્યાદા એક વર્ષની હોય છે.

કેવી રીતે ટાળવું: લાંબા સમય સુધી ટ્રાન્ઝેક્શન કર્યા વિના ખાતું ન છોડો. આવા ખાતામાં કેટલાક પૈસા મૂકીને તમે તેને ઉપાડી શકો છો. તેનાથી એકાઉન્ટ એક્ટિવ રહેશે.