લોકસભામાં બેઠકો 543થી વધીને 850 થશે! મોદી સરકાર કયા ઐતિહાસિક બિલથી વિપક્ષને ચોંકાવશે? 16 એપ્રિલથી...

Lok Sabha seats increase 850: 16 થી 18 એપ્રિલ સુધી ચાલનારા આ સત્રમાં સરકાર 3 મોટા બિલ રજૂ કરશે; 2029 ની ચૂંટણીથી 33 ટકા મહિલા અનામતનો રસ્તો સાફ થઈ જશે.

Lok Sabha Strength 850, Special Session on Women's Reservation 2026

Source : PTI

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• લોકસભા બેઠકો 850 સુધી વધારવાનો પ્રસ્તાવ, 815 સીધી ચૂંટણીથી.
• મહિલા અનામત 33% લાગુ થશે, 2029 ચૂંટણીથી અમલ.
• વસ્તી ગણતરી 2026 પછી સીમાંકન, પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે.
• પૂર્વોત્તર રાજ્યોની સંસ્કૃતિ માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરાઈ.

Lok Sabha seats increase 850: દેશના રાજકારણમાં એક બહુ મોટો અને ઐતિહાસિક બદલાવ આવવા જઈ રહ્યો છે. 'નારી શક્તિ વંદન કાયદા' (મહિલા અનામત) ને જમીન પર ઉતારવા માટે કેન્દ્ર સરકારે આગામી 16 થી 18 એપ્રિલ સુધી સંસદનું એક ખાસ સત્ર બોલાવ્યું છે. આ સત્રમાં સરકાર ત્રણ અતિ મહત્વના બિલ રજૂ કરવા જઈ રહી છે. આ બિલો પાસ થયા પછી, 2029 ની લોકસભા ચૂંટણીથી સંસદ અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા બેઠકો અનામત થઈ જશે. આ ઉપરાંત વધતી વસ્તીને ધ્યાનમાં રાખીને લોકસભાની બેઠકો વધારીને મહત્તમ 850 કરવાનો મોટો પ્રસ્તાવ પણ આ બિલમાં મુકવામાં આવ્યો છે.

શું છે 131મો બંધારણીય સુધારો?

કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ લોકસભામાં 'બંધારણ (131મો સુધારો) બિલ, 2026' રજૂ કરશે. અત્યારે દેશની વસ્તી ઘણી વધી ગઈ છે, શહેરીકરણ વધ્યું છે અને અલગ-અલગ રાજ્યો વચ્ચે વસ્તીનું સંતુલન બદલાયું છે. આ બધું ધ્યાનમાં રાખીને દેશના દરેક વિસ્તારને યોગ્ય અને સંતુલિત પ્રતિનિધિત્વ આપવા માટે આ મોટું કદમ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યું છે.

લોકસભાની બેઠકોમાં થશે બમ્પર વધારો

અત્યાર સુધી લોકસભાની બેઠકો વર્ષ 1971 અને 2001 ની વસ્તી ગણતરીના આધારે જ ચાલી રહી હતી, જેને 2026 પછી આવનારી પહેલી વસ્તી ગણતરી સુધી સ્થગિત રાખવામાં આવી હતી. પણ હવે આ નવા બિલમાં મોટો ફેરફાર સૂચવવામાં આવ્યો છે:

લોકસભાની કુલ બેઠકોની સંખ્યા વધારીને વધુમાં વધુ 850 કરવામાં આવશે.

આમાંથી 815 સભ્યો સીધી ચૂંટણી દ્વારા અલગ-અલગ રાજ્યોમાંથી ચૂંટાઈને આવશે.

જ્યારે 35 સભ્યો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી આવશે.

મહિલાઓ માટે 33% અનામત (નારી શક્તિ વંદન)

આ બિલનો મુખ્ય હેતુ 2023 માં પાસ થયેલા 106મા બંધારણીય સુધારા એટલે કે 'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ' નો અમલ ઝડપી બનાવવાનો છે.

લોકસભા, તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાઓ અને દિલ્હી, પુડુચેરી તેમજ જમ્મુ-કાશ્મીરની વિધાનસભાઓમાં 1/3 (33 ટકા) બેઠકો મહિલાઓ માટે રિઝર્વ રહેશે.

આ અનામત નવું 'સીમાંકન' (બેઠકોની ફાળવણી અને હદ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા) પૂરું થયા પછી જ અમલમાં આવશે.

દરેક ચૂંટણીમાં આ અનામત બેઠકો રોટેશન મુજબ બદલાતી રહેશે.

હાલ પૂરતો આ મહિલા અનામતનો સમયગાળો 15 વર્ષ નક્કી કરાયો છે, જેને સંસદ ધારે તો ભવિષ્યમાં આગળ વધારી શકશે.

સીમાંકનની પ્રક્રિયા બનશે વધુ ઝડપી

હવે બેઠકો ફાળવવાનું અને મતવિસ્તારોની નવી હદ નક્કી કરવાનું કામ સ્પષ્ટપણે 'સીમાંકન પંચ' (Delimitation Commission) ને સોંપવામાં આવશે. 2026 પછી નવી વસ્તી ગણતરી થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવાની શરત હવે હટાવી દેવામાં આવી છે, જેનાથી પ્રક્રિયા ઝડપી અને વધુ અસરકારક બનશે.

પૂર્વોત્તર રાજ્યો માટે ખાસ જોગવાઈઓ

અરુણાચલ પ્રદેશ, મેઘાલય, મિઝોરમ અને નાગાલેન્ડ જેવા પૂર્વોત્તર રાજ્યોની ખાસ સંસ્કૃતિને ધ્યાનમાં રાખીને ત્યાં અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) નું પ્રતિનિધિત્વ બરાબર જળવાઈ રહે તે માટે બિલમાં વિશેષ જોગવાઈઓ કરાઈ છે. ત્રિપુરામાં પણ અત્યારનું સંતુલન જાળવી રાખવા માટે ખાસ નિયમો બનાવાયા છે.

સંસદના ખાસ સત્રમાં રજૂ થનારા 3 મોટા બિલ:

સરકાર આ સત્રમાં મુખ્યત્વે ત્રણ બિલ લઈને આવી રહી છે:

બંધારણીય સુધારો 131: લોકસભા અને વિધાનસભાની બેઠકોની સંખ્યા વધારવા માટે.

સીમાંકન બિલ 2026: મતવિસ્તારોની વહેંચણી માટે નવા સીમાંકન પંચની સ્થાપના કરવા.

કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કાયદા (સુધારા) બિલ 2026: કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને લગતા કાયદાઓમાં જરૂરી ફેરફારો કરવા.

આ પણ વાંચો

બિહારના રાજકારણમાં મોટો ઉલટફેર: નીતિશ કુમારની વિદાય, ભાજપના આ નેતા બનશે મુખ્યમંત્રી, નામ થયું ફાઈનલ