Nobel Prize 2025: રોગપ્રતિકારક શક્તિના ક્રાંતિકારી રહસ્યો ખોલવા બદલ 3 વૈજ્ઞાનિકોને મળ્યું મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર
Nobel Prize 2025 Medicine: નોબેલ પુરસ્કાર 2025 ની જાહેરાત સાથે વિશ્વને ફરી એકવાર વૈજ્ઞાનિક ચમત્કાર વિશે જાણવા મળ્યું છે.
Nobel Prize 2025 Medicine: રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) સંબંધિત ક્રાંતિકારી શોધો માટે મેરી ઇ. બ્રુન્કો, ફ્રેડ રેમ્સડેલ (બંને યુએસએ) અને શિમોન સાકાગુચી (જાપાન) ને ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિન 2025 નો નોબેલ પુરસ્કાર સંયુક્ત રીતે એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. આ વૈજ્ઞાનિકોએ પેરિફેરલ ઇમ્યુન સહિષ્ણુતા (Peripheral Immune Tolerance) પર તેમના સંશોધન દ્વારા શરીરની સંરક્ષણ પ્રણાલીની સમજમાં ક્રાંતિ લાવી છે. સરળ શબ્દોમાં, તેમની શોધ સમજાવે છે કે આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ કેવી રીતે ભૂલથી શરીરના પોતાના પેશીઓ પર હુમલો કરવાનું ટાળે છે અને તેમને સ્વ (Self) તરીકે ઓળખે છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યથી રુમેટોઇડ સંધિવા, ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ અને લ્યુપસ જેવા સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગો (Autoimmune Diseases) ની સારવારમાં એક નવો યુગ શરૂ થયો છે. સ્ટોકહોમમાં કેરોલિન્સ્કા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા સોમવારે આ સન્માનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
કેન્દ્રીય નહીં, હવે પેરિફેરલ ઇમ્યુન સહિષ્ણુતાનું રહસ્ય ખુલ્યું
નોબેલ પુરસ્કાર 2025 ની જાહેરાત સાથે વિશ્વને ફરી એકવાર વૈજ્ઞાનિક ચમત્કાર વિશે જાણવા મળ્યું છે. આપણું શરીર સામાન્ય રીતે વાયરસ કે બેક્ટેરિયા જેવા બાહ્ય જોખમો સામે લડવા માટે રોગપ્રતિકારક શક્તિનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, જ્યારે આ સિસ્ટમ ભૂલથી પોતાના જ અવયવો પર હુમલો કરે છે, ત્યારે તેને સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગ કહેવામાં આવે છે. અગાઉ, વૈજ્ઞાનિકો માનતા હતા કે રોગપ્રતિકારક કોષો શરીરના અંદરના ભાગમાં સહિષ્ણુ બની જાય છે, જેને કેન્દ્રીય રોગપ્રતિકારક શક્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી.
નિયમનકારી ટી કોષો (Tregs): રોગપ્રતિકારક શક્તિ પરની 'બ્રેક'
જોકે, વિજેતા વૈજ્ઞાનિકોએ તેમના ક્રાંતિકારી સંશોધન દ્વારા સાબિત કર્યું કે શરીરના પેરિફેરલ ભાગો માં પણ એક ચોક્કસ પદ્ધતિ કાર્ય કરે છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિને નિયંત્રિત કરે છે અને શરીરના અવયવોનું રક્ષણ કરવામાં મદદ કરે છે. 1990 ના દાયકામાં શરૂ થયેલા આ સંશોધનમાં, વિજેતાઓએ શોધ્યું કે નિયમનકારી ટી કોષો (Tregs) નામના કોષો રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર 'બ્રેક' તરીકે કાર્ય કરે છે. જો આ Tregs કોષો નબળા પડી જાય છે અથવા યોગ્ય રીતે કાર્ય કરતા નથી, તો રોગપ્રતિકારક શક્તિ શરીરના અન્ય અવયવો પર હુમલો કરવાનું શરૂ કરી દે છે, જે સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગોનું કારણ બને છે.
BREAKING NEWS
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2025
The 2025 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell and Shimon Sakaguchi “for their discoveries concerning peripheral immune tolerance.” pic.twitter.com/nhjxJSoZEr
સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગોની સારવારમાં નવી દિશા
આ શોધ દવા અને ફિઝિયોલોજી ક્ષેત્રે એક મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. હવે વૈજ્ઞાનિકો આ Tregs કોષોની કાર્યપદ્ધતિને વધુ સારી રીતે સમજીને સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગોની સારવાર માટે નવી વ્યૂહરચનાઓ વિકસાવી શકે છે. વધુમાં, આ સંશોધન કેન્સરની સારવાર, અંગ પ્રત્યારોપણ (Transplantation) અને એલર્જી જેવી અન્ય તબીબી પરિસ્થિતિઓની સમજ અને સારવારમાં પણ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. આ સંશોધન દ્વારા માનવ શરીરની સંરક્ષણ પ્રણાલી પરની આપણી સમજમાં મૂળભૂત પરિવર્તન આવ્યું છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
