Nuclear War: યૂરોપમાંથી ચોરી ફૉર્મ્યૂલા, કોણ હતો પાકિસ્તાનને પરમાણું બૉમ્બ આપનારો ભોપાલી પરિવારનો દીકરો ?
Nuclear War: પાકિસ્તાનને પરમાણુ શક્તિ બનાવનારા વ્યક્તિનો જન્મ ભારતમાં થયો હતો, તેનું નામ અબ્દુલ કાદિર ખાન છે
Nuclear War: જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા ક્રૂર આતંકવાદી હુમલા પછી ભારતે કેટલાક કડક પગલાં લીધા છે જેનાથી પાકિસ્તાન મૂંઝાઈ ગયું છે. પાકિસ્તાની મંત્રીઓના રોજિંદા નિવેદનો તેમની હતાશા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. ક્યારેક તેઓ યુદ્ધની વાત કરે છે અને ક્યારેક પરમાણુ યુદ્ધની ધમકી આપતા જોવા મળે છે. સંરક્ષણપ્રધાન, વિદેશપ્રધાન, માહિતી અને પ્રસારણ પ્રધાનથી લઈને ISPRના ડીજી સુધી, દરેક વ્યક્તિ સમાન ધમકીઓ આપી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન એક પરમાણુ શક્તિ છે અને તેથી તે ડરવાનું નથી. જોકે, પરમાણુ શક્તિની દ્રષ્ટિએ પાકિસ્તાન ભારતથી એટલું પાછળ છે કે જો તે આવું કંઈ કરે છે અને ભારત પણ તેના જવાબમાં કંઈક કરે છે, તો તેને એવા પરિણામોનો સામનો કરવો પડશે જેની તેણે કલ્પના પણ નહીં કરી હોય.
પાકિસ્તાનને પરમાણુ શક્તિ બનાવનારા વ્યક્તિનો જન્મ ભારતમાં થયો હતો, તેનું નામ અબ્દુલ કાદિર ખાન છે. પાકિસ્તાનનો પરમાણુ શસ્ત્ર કાર્યક્રમ ૧૯૭૬માં અબ્દુલ કાદિર ખાનના નેતૃત્વમાં શરૂ થયો હતો. કાદિર ખાનનો જન્મ બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૯૩૫માં ભોપાલમાં થયો હતો, પરંતુ ભાગલા સમયે તેઓ ભારત છોડીને પાકિસ્તાન ગયા હતા. કાદિર ખાન એક દેશભક્ત પરિવારના હતા. તેમના પિતા શિક્ષક હતા, જ્યારે તેમના દાદા અને પરદાદા લશ્કરી અધિકારી હતા. ખાન ઘણીવાર કહેતા હતા, 'જેનો પોતાનો દેશ નથી તેને દરેક વ્યક્તિ લાત મારે છે.' આપણે આપણા જીવન કરતાં આ દેશને વધુ સુરક્ષિત કરવાનો છે.
16 દિવસ સુધી URENCO ના ગુપ્ત વિસ્તારમાં રહ્યા
કાદિર ખાન ૧૬ દિવસ યુરોપમાં રહ્યા અને અણુ બૉમ્બ બનાવવાની ફૉર્મ્યુલા ચોરી લીધી. તે તેને પાકિસ્તાન લઈ ગયો અને પછી અહીં પરમાણુ બૉમ્બ બનાવ્યો. તેમના પર ચોરીનો પણ આરોપ હતો અને પશ્ચિમી મીડિયાએ તેમને સુપરજાસૂસ કહ્યા હતા, પરંતુ તેઓ પોતાને સાચા દેશભક્ત માનતા હતા. પાકિસ્તાનનો પરમાણુ શસ્ત્ર કાર્યક્રમ 1976 માં શરૂ થયો હતો, જેનું નેતૃત્વ અબ્દુલ કાદિર ખાન કરી રહ્યા હતા. ચાલો તમને જણાવીએ કે આ પહેલા તે ક્યાં રહેતો હતો અને તેણે યૂરેનિયમમાંથી પરમાણુ બૉમ્બ બનાવવાનું ફૉર્મ્યુલા કેવી રીતે ચોરી લીધું.
પાકિસ્તાનમાં રહેતા અબ્દુલ કાદિર ખાને વિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કર્યો અને પછી યુરોપ ગયા. અહીં તેમણે ૧૯૭૨માં બેલ્જિયમની કેથોલિક યુનિવર્સિટી ઓફ લ્યૂવેનમાંથી ડોક્ટરેટની ડિગ્રી મેળવી. તે જ વર્ષે તેમણે એમ્સ્ટરડેમમાં ફિઝિકલ ડાયનેમિક્સ રિસર્ચ લેબોરેટરી અથવા FDO માં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું.
FDO એ વેરેનિજ મશીન-ફેબ્રિકેનની પેટાકંપની હતી. અહીંથી, તેમને URENCO માં કામ કરવાની તક પણ મળી કારણ કે આ કંપની URENCO માટે કામ કરતી હતી. યુરેન્કો એ યુરોપનું પરમાણુ કેન્દ્ર છે. પશ્ચિમી દેશો યુએસ પરમાણુ ઇંધણ પર નિર્ભર રહેવા માંગતા ન હતા, તેથી બ્રિટન, જર્મની અને નેધરલેન્ડ્સે સાથે મળીને 1970 માં સમૃદ્ધ યૂરેનિયમ સપ્લાય કરવા માટે યુરેન્કોની રચના કરી. આ જ બળતણનો ઉપયોગ હિરોશિમા બૉમ્બ બનાવવા માટે થયો હતો.
ડચ નાગરિક સાથે લગ્ન કર્યા
URENCO નો યુરેનિયમ સંવર્ધન પ્લાન્ટ હોલેન્ડના અલ્મેલોમાં હતો અને FDO URENCO ના પેટા કોન્ટ્રાક્ટર અને સલાહકાર તરીકે કામ કરતો હતો, તેથી તકનીકી રીતે અબ્દુલ કાદીર ખાન પણ URENCO સાથે સંકળાયેલા હતા. અબ્દુલ કાદિર ખાનને તેમના સાથીદારો ખૂબ પસંદ કરતા હતા અને તેઓ જ્યાં પણ જતા ત્યાં ઝડપથી મિત્રો બનાવી લેતા હતા. યુરેન્કો માટે FDO એ જ તેમની ભલામણ કરી હતી. અબ્દુલ કાદિર ખાન ૧૧ વર્ષ પશ્ચિમ યુરોપમાં રહ્યા અને ત્યાં એક ડચ નાગરિક સાથે લગ્ન કર્યા. જોકે, તેમની પત્ની ડચ નાગરિક ન હતી પણ દક્ષિણ આફ્રિકાની હતી, પરંતુ તે ડચ બોલતી હતી અને બ્રિટિશ પાસપોર્ટ ધારક હતી.
અબ્દુલ કાદિર ખાને ૧૬ દિવસમાં અલ્મેલો પ્લાન્ટ શોધ્યો
યુરેન્કોમાં નોકરી પર રાખ્યાના એક અઠવાડિયા પછી જ અબ્દુલ કાદીર ખાનને અલ્મેલો મોકલવામાં આવ્યો. તેમને ટેકનિકલ ભાષાને લગતા દસ્તાવેજોનું ભાષાંતર કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું, અને તેઓ ઘણીવાર આ કામ ઘરે જ કરતા હતા. ૧૯૭૪માં, તેમને અલ્મેલો પ્લાન્ટના સૌથી ગુપ્ત વિસ્તારમાં ૧૬ દિવસ વિતાવવાની તક મળી. અહીં તેમને અલ્ટ્રાસેન્ટ્રીફ્યુજ ટેકનોલોજી સંબંધિત દસ્તાવેજોનું જર્મનથી ડચમાં ભાષાંતર કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. આ ૧૬ દિવસો દરમિયાન, અબ્દુલ ખાને છોડના ગુપ્ત ભાગોની શોધખોળ કરી. U-235 ને U-238 થી અલગ કરવા માટે અલ્ટ્રાફ્યુજ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થાય છે.
વિદેશી ભાષાઓમાં ટેકનિકલ દસ્તાવેજોનું ભાષાંતર કરવા માટે વપરાય છે.
એકવાર તેમના સાથીદારોએ તેમને પૂછ્યું કે તેઓ વિદેશી ભાષામાં અનુવાદ કેમ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ખાને એમ કહીને પ્રશ્ન ટાળ્યો કે તેઓ તેમના પરિવારને પત્ર લખી રહ્યા છે. આ ભાષા ડચ કે જર્મન નહોતી. એટલું જ નહીં, ખાનને ઘણી વખત હાથમાં નોટબુક લઈને ફેક્ટરીમાં ફરતો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ તે સમયે કોઈને ખ્યાલ પણ નહોતો કે તે પરમાણુ બૉમ્બની ફોર્મ્યુલા ચોરવા માટે ફેક્ટરીમાં ફરતો હતો. ખાને ક્યારે પાકિસ્તાન માટે જાસૂસી કરવાનું શરૂ કર્યું તે કોઈ સમજી શક્યું નહીં. તે જાસૂસ માટે એક આદર્શ પસંદગી હતી.
જાન્યુઆરી ૧૯૭૬માં, અબ્દુલ કાદીર ખાન અચાનક હોલેન્ડ છોડીને પાકિસ્તાન આવી ગયા. તેની પત્નીએ તેના પડોશીઓને કહ્યું કે તે ફક્ત રજાઓ ગાળવા આવી હતી, પરંતુ તેનો પતિ બીમાર પડી ગયો હતો. થોડા સમય પછી અબ્દુલ કાદીર ખાને પણ FDOમાંથી રાજીનામું આપ્યું. અહીં તેમણે ઇસ્લામાબાદના કહુટા મુખ્યાલયથી પાકિસ્તાની પરમાણુ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો.
૭૦ના દાયકામાં, તેમણે કેનેડાથી સેન્ટ્રીફ્યુજની દાણચોરી કરતા પાકિસ્તાની એજન્ટોને મોકલેલા ૨૦ થી વધુ પત્રોમાં તેમની ટીમની સફળતાઓ વિશે લખ્યું હતું. આના થોડા સમય પછી, CIA નો એક રિપોર્ટ લીક થયો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન થોડા વર્ષોમાં પરમાણુ બૉમ્બ બનાવી શકે છે. જોકે, પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ઝિયા-ઉલ-હકે વિશ્વને ખાતરી આપી હતી કે પાકિસ્તાનનો પરમાણુ શક્તિ બનવાનો કોઈ ઇરાદો નથી, પરંતુ અબ્દુલ કાદિર ખાને કેટલાક સંકેતો આપ્યા હતા.
પહેલું પરમાણુ પરીક્ષણ 1983 માં કરવામાં આવ્યું હતું
નવેમ્બર ૧૯૯૦માં તેમણે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન હજુ સુધી બૉમ્બ બનાવી રહ્યું નથી, પરંતુ તે યુરેનિયમને સમૃદ્ધ બનાવી શકે છે અને જો જરૂર પડશે તો તે બૉમ્બ પણ બનાવી શકે છે. ૧૯૮૦ સુધીમાં, પાકિસ્તાન યુરેનિયમને શસ્ત્રો-ગ્રેડ સ્તર સુધી સમૃદ્ધ કરવામાં સક્ષમ બની ગયું હતું. જોકે, ૮૦ના દાયકાના અંતમાં કામ ઝડપથી આગળ વધ્યું અને પાકિસ્તાને ૧૯૮૩માં તેનું પહેલું પરમાણુ પરીક્ષણ કર્યું.
ખાન વિરુદ્ધ ડચ ભાષામાં પણ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી, પરંતુ કોઈ પુરાવા મળ્યા ન હતા કે તેને જાસૂસ તરીકે નેધરલેન્ડ મોકલવામાં આવ્યો હતો. એવું લાગે છે કે ૧૯૭૪માં ભારતે શાંતિપૂર્ણ પરમાણુ પરીક્ષણો કર્યા ત્યારથી, ખાને યુરેન્કોના રહસ્યો ચોરીને ઇસ્લામાબાદ મોકલવાનું શરૂ કર્યું. પશ્ચિમી મીડિયા તેમને સુપર જાસૂસ કહેતા હતા, પરંતુ તેમણે પોતાની ઓળખ છુપાવી રાખી હતી.
"કાહુઇટા ખાતે કરવામાં આવેલ સંશોધન અમારા નવીનતા અને સંઘર્ષનું પરિણામ છે," તેમણે 1990 માં એક નિવેદનમાં કહ્યું. અમને વિદેશથી કોઈ તકનીકી મદદ મળી ન હતી. અબ્દુલ કાદિર ખાનની આ દેશભક્તિના પુરસ્કાર તરીકે, પાકિસ્તાને કહુટા ખાતે તેમના નામે એક સંગ્રહાલય સ્થાપ્યું. શા માટે. ખાન રિસર્ચ લેબોરેટરીની સ્થાપના કરવામાં આવી.
Before You Go
Bhavnagar Lattha kand: ભાવનગર લઠ્ઠાકાંડની ઘટનાને લઇને અમદાવાદમાં કોંગ્રેસનો વિરોધ
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
